បញ្ហា (The Problem)៖ តើការជ្រើសរើសភាសាសម្រាប់ស្លាកសញ្ញាហាងនៅទីក្រុងអាម៉ាន់ ប្រទេសហ្ស៊កដានី ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយកត្តាសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌អ្វីខ្លះ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះទាំងបរិមាណ និងគុណភាព ដោយធ្វើការប្រមូលទិន្នន័យពីស្លាកសញ្ញាហាង និងការស្ទង់មតិពីម្ចាស់អាជីវកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Survey of Shop Signs ការស្ទង់មតិ និងកត់ត្រាស្លាកសញ្ញាហាងផ្ទាល់ |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែង និងអាចវាស់វែងបរិមាណបានច្រើន (គំរូ ៦៨០ ហាង) ដែលបង្ហាញពីរូបភាពពិតប្រាកដនៃការប្រើប្រាស់ភាសា។ | មិនអាចពន្យល់ពីមូលហេតុ ឬកត្តាចិត្តសាស្ត្រដែលនៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសភាសារបស់ម្ចាស់ហាងបានទេ។ | បានរកឃើញស្លាកសញ្ញាឯកភាសាចំនួន ៥១៣ និងទ្វេភាសាចំនួន ១៦៧ ដោយមានអត្រាប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសខ្ពស់នៅតំបន់ Sweifieh។ |
| Sociolinguistic Questionnaire កម្រងសំណួរផ្នែកសង្គមភាសាវិទ្យាសម្រាប់ម្ចាស់ហាង |
ជួយស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីកត្តាជំរុញ (អាកប្បកិរិយា កិត្យានុភាព គោលដៅពាណិជ្ជកម្ម) ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការដាក់ឈ្មោះ។ | ទំហំគំរូមានកម្រិតតូច (៩០ នាក់) និងអាចមានភាពលម្អៀងដោយសារចម្លើយពឹងផ្អែកលើការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reporting)។ | ម្ចាស់ហាង ៧០% ជឿថាឈ្មោះបរទេសផ្តល់ផលចំណេញខាងពាណិជ្ជកម្ម ហើយ ៧៣% យល់ថាវាមានលក្ខណៈពិសេស និងមានកិត្យានុភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាទំនើបថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការបណ្តាក់ទុនលើពេលវេលា និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យដល់ទីតាំងផ្ទាល់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងតំបន់ចំនួន ៣ នៃទីក្រុង Amman ប្រទេសហ្ស៊កដានី ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមភាពងាយស្រួល (Convenience sampling)។ លទ្ធផលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសអារ៉ាប់ដែលប្រើប្រាស់ភាសាតែមួយជាគោល ប៉ុន្តែកំពុងទទួលឥទ្ធិពលភាសាអង់គ្លេស។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយល់ដឹងពីការលម្អៀងនេះគឺសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាមានបរិបទពហុភាសាស្មុគស្មាញជាង ដែលមានការប្រកួតប្រជែងគ្នារវាងភាសាខ្មែរ អង់គ្លេស និងចិន អាស្រ័យលើតំបន់ភូមិសាស្ត្រ។
វិធីសាស្ត្រ និងក្របខណ្ឌទ្រឹស្តីនៃការសិក្សានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់សម្រាប់ការសិក្សាពី ទិដ្ឋភាពភាសា (Linguistic Landscape) នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការសិក្សាបែបនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយដល់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយក្រុង ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងវប្បធម៌ និងអ្នកស្រាវជ្រាវទីផ្សារ ក្នុងការយល់ដឹងពីសក្ដានុពលនៃការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈការប្រើប្រាស់ភាសា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sociolinguistics (សង្គមភាសាវិទ្យា) | ការសិក្សាអំពីរបៀបដែលភាសាត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងសង្គម ដោយផ្តោតលើឥទ្ធិពលនៃកត្តាសង្គម (ដូចជា វប្បធម៌ កម្រិតអប់រំ និងវណ្ណៈសេដ្ឋកិច្ច) ទៅលើការជ្រើសរើស និងការប្រែប្រួលនៃភាសា។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីមូលហេតុដែលម្ចាស់ហាងជ្រើសរើសភាសាជាក់លាក់ណាមួយដើម្បីដាក់ឈ្មោះហាងរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការសិក្សាវិភាគថាតើមូលហេតុអ្វីបានជាអ្នកលក់ទំនិញនៅតំបន់អ្នកមាន និងតំបន់អ្នកក្រ ប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តី ឬដាក់ឈ្មោះហាងខុសគ្នា។ |
| Monolingual (ឯកភាសា) | ការប្រើប្រាស់ ឬការពឹងផ្អែកទៅលើភាសាតែមួយគត់ក្នុងការទំនាក់ទំនង ឬការសរសេរស្លាកសញ្ញា ដោយមិនមានលាយឡំភាសាដទៃ។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ វាសំដៅលើស្លាកសញ្ញាហាងដែលមានសរសេរតែភាសាអារ៉ាប់សុទ្ធ ឬអង់គ្លេសសុទ្ធតែម្តង។ | ដូចជាសៀវភៅដែលសរសេរជាភាសាខ្មែរសុទ្ធ ដោយគ្មានអក្សរអង់គ្លេសទាល់តែសោះ។ |
| Bilingual (ទ្វេភាសា) | ការប្រើប្រាស់ភាសាចំនួនពីរព្រមគ្នានៅក្នុងបរិបទតែមួយ ដូចជាការសរសេរស្លាកសញ្ញាពាណិជ្ជកម្មដែលមានទាំងភាសាដើម និងភាសាបរទេសរួមគ្នា ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មាន ឬទាក់ទាញអតិថិជនចម្រុះជាតិសាសន៍។ | ដូចជាមឺនុយម្ហូបដែលមានសរសេរឈ្មោះម្ហូបជាភាសាខ្មែរផង និងមានបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសនៅពីក្រោមផង។ |
| Transliteration (ការបំប្លែងតួអក្សរតាមសូរសព្ទ) | ការបំប្លែងពាក្យពីប្រព័ន្ធអក្សរនៃភាសាមួយ ទៅកាន់ប្រព័ន្ធអក្សរនៃភាសាមួយទៀត ដោយរក្សាសូរសព្ទអាន (សម្លេងដើម) ជាជាងការបកប្រែអត្ថន័យ។ ឧទាហរណ៍ ការសរសេរពាក្យអង់គ្លេសដោយប្រើអក្សរអារ៉ាប់។ | ដូចជាការសរសេរពាក្យថា "សួស្តី" ទៅជា "Suosdey" ជាអក្សរអង់គ្លេស ដើម្បីឱ្យជនបរទេសអាចអានចេញសំឡេងខ្មែរបានដោយមិនចាំបាច់បកប្រែអត្ថន័យ។ |
| Lingua franca (ភាសាទំនាក់ទំនងរួម) | ភាសាដែលត្រូវបានជ្រើសរើសប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងរួម រវាងមនុស្សដែលនិយាយភាសាកំណើតខុសៗគ្នា ជាពិសេសក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម នយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺសំដៅលើឥទ្ធិពលនៃភាសាអង់គ្លេស។ | ដូចជាការប្រើយូអេសដុល្លារ (US Dollar) ជាលុយគោលសម្រាប់ទូទាត់ទិញលក់ទំនិញនៅជុំវិញពិភពលោក។ |
| Englishization (ភាវូបនីយកម្មភាសាអង់គ្លេស) | ដំណើរការនៃការពង្រីកឥទ្ធិពល និងការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃការប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសចូលទៅក្នុងភាសា ឬវប្បធម៌ដទៃ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេឃើញតាមរយៈការដាក់ឈ្មោះអាជីវកម្ម ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ | ដូចជាទម្លាប់សង្គមបច្ចុប្បន្ន ដែលយុវវ័យខ្មែរច្រើនតែប្រើពាក្យ "Ok", "Sorry", ឬ "Thank you" លាយឡំពេលនិយាយភាសាខ្មែរប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Socioeconomic class (វណ្ណៈសេដ្ឋកិច្ចសង្គម) | ការចាត់ថ្នាក់មនុស្សនៅក្នុងសង្គមដោយផ្អែកលើកម្រិតប្រាក់ចំណូល កម្រិតនៃការអប់រំ និងមុខរបររបស់ពួកគេ ដែលកត្តាទាំងនេះជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ចំណូលចិត្ត តម្រូវការ និងការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសភាសាសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើស្លាកសញ្ញាអាជីវកម្មដើម្បីទាក់ទាញពួកគេ។ | ដូចជាការបែងចែកអតិថិជនជាក្រុមអ្នកមានប្រាក់ខែខ្ពស់ និងក្រុមអ្នកមានប្រាក់ខែមធ្យម ដែលក្រុមនីមួយៗចូលចិត្តទិញទំនិញនៅហាងដែលមានការតុបតែង និងដាក់ឈ្មោះខុសៗគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
