បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃលើគុណភាពនៃការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកសម្របសម្រួលការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ (NFE) នៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើវាអាចឆ្លើយតបទៅនឹងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្សរ៍ (MDGs) និងតម្រូវការអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ដែរឬទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាការវាយតម្លៃអន្តរាគមន៍ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយអប់រំចំនួន ៤៨ នាក់មកពីរដ្ឋចំនួន ៤ នៅក្នុងតំបន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biao's non-formal education performance model គំរូវាយតម្លៃការអនុវត្តការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធរបស់ Biao |
ត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់វាយតម្លៃការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ ដោយផ្តោតលើការយល់ដឹងរបស់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ ស្ថាប័នបណ្តុះបណ្តាល និងកម្មវិធីសិក្សា។ ងាយស្រួលអនុវត្តតាមរយៈកម្រងសំណួរនិងការសម្ភាសន៍។ | ជាគំរូដែលបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯង (Self-designed) ដែលអាចខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់កម្រិតស្តង់ដារអន្តរជាតិទូលំទូលាយ។ ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើចម្លើយស្វ័យរាយការណ៍ (Self-reported) ពីមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល។ | បានរកឃើញថាគ្មានវិទ្យាស្ថានបណ្តុះបណ្តាលឯកទេសសោះនៅក្នុងតំបន់សិក្សា ហើយមានគ្រូបណ្តុះបណ្តាលត្រឹមតែ ៣៥នាក់ សម្រាប់ប្រជាជនគោលដៅ ១៥លាននាក់។ |
| Stufflebeam’s CIPP model (Baseline mentioned) គំរូវាយតម្លៃ CIPP របស់ Stufflebeam (បញ្ជាក់ក្នុងឯកសារយោង) |
ជាគំរូវាយតម្លៃស្តង់ដារ និងមានប្រជាប្រិយភាពបំផុតសម្រាប់ការវាយតម្លៃដំណើរការអប់រំដោយផ្តោតលើ បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ និងផលិតផល។ | ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីវាស់ស្ទង់គុណភាពអប់រំនៅក្នុងប្រព័ន្ធសាលារៀនផ្លូវការប៉ុណ្ណោះ មិនសូវឆ្លើយតបនឹងភាពបត់បែននៃការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ (NFE) នោះទេ។ | មិនត្រូវបានជ្រើសរើសយកមកអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ដោយសារតែវាមានដែនកំណត់ក្នុងការអនុវត្តជាមួយបរិបទ និងទស្សនវិជ្ជានៃការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ (Software) ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានមនុស្សច្រើន និងសិទ្ធិចូលដំណើរការរដ្ឋបាលកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់នយោបាយភាគខាងត្បូង-ខាងត្បូងនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកអប់រំចំនួន ៤៨ នាក់ប៉ុណ្ណោះ (Top-down approach)។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅលើការយល់ឃើញរបស់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ ដោយមើលរំលងបញ្ហាជាក់ស្តែងពីកម្រិតមូលដ្ឋាន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះជាចំណុចសំខាន់ ព្រោះការវាយតម្លៃអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធគួរតែមានការចូលរួមពីតំណាងគ្រូបង្រៀនសហគមន៍ និងអ្នកសិក្សាផ្ទាល់ ដើម្បីទទួលបានទិដ្ឋភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អ សម្រាប់ពង្រឹងប្រព័ន្ធអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ និងការរៀនសូត្រពេញមួយជីវិតនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូវាយតម្លៃនេះនឹងជួយកម្ពុជាកំណត់បាននូវកង្វះខាតអ្នកសម្របសម្រួលអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ និងជួយជំរុញឱ្យមានការកែប្រែកម្មវិធីសិក្សាឱ្យស្របតាមតម្រូវការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច-សង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-formal education (ការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ) | ទម្រង់នៃការអប់រំដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅក្រៅប្រព័ន្ធសាលារៀនផ្លូវការ ដែលមានភាពបត់បែនខាងពេលវេលា ទីកន្លែង និងកម្មវិធីសិក្សា ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់អ្នកសិក្សា (ជាពិសេសមនុស្សពេញវ័យ ឬយុវជនបោះបង់ការសិក្សា)។ | ដូចជាការរៀនជួសជុលម៉ូតូនៅតាមរោងជាងផ្ទាល់ ឬការរៀនអក្ខរកម្មនៅតាមសាលាឆទានក្នុងភូមិ ជាជាងការចូលរៀនតាមថ្នាក់ និងម៉ោងកំណត់រឹងតឹងក្នុងសាលារដ្ឋ។ |
| Andragogy (អង់ដ្រាហ្គោជី / គរុកោសល្យមនុស្សពេញវ័យ) | វិទ្យាសាស្ត្រ និងសិល្បៈនៃការបង្រៀន ឬជួយមនុស្សពេញវ័យឱ្យរៀនសូត្រ ដែលផ្តោតលើបទពិសោធន៍ ការរៀនដោយការអនុវត្ត និងការរៀនដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃ ខុសពីគរុកោសល្យទូទៅសម្រាប់កុមារ។ | ដូចជាការប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកបើកបរដែលមានបទពិសោធន៍ស្រាប់ ដោយគ្រាន់តែប្រាប់គោលដៅនិងពិភាក្សាផ្លូវ ជាជាងការចាប់ដៃបង្រៀនបើកបរពីដំបូងដូចកូនក្មេង។ |
| Social engineering (វិស្វកម្មសង្គម / ការកែប្រែសង្គម) | ការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយផ្សេងៗ (ដូចជាការអប់រំ ឬគោលនយោបាយ) ដើម្បីជះឥទ្ធិពលផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិត ឥរិយាបថ និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់សង្គមមួយឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍ។ | ដូចជាការរៀបចំប្លង់ដាំដើមឈើនិងធ្វើផ្លូវយានយន្តក្នុងទីក្រុងថ្មី ដើម្បីបង្ខំដោយប្រយោលឱ្យប្រជាជនមានទម្លាប់ដើរហាត់ប្រាណនិងរស់នៅមានសណ្តាប់ធ្នាប់ជាងមុន។ |
| Millennium Development Goals (គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្សរ៍ / MDGs) | ជាកញ្ចប់គោលដៅអន្តរជាតិធំៗទាំង៨ (ដូចជាការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ការលើកកម្ពស់ការអប់រំមូលដ្ឋាន) ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានដាក់ចេញសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ត្រូវសម្រេចឱ្យបានចន្លោះឆ្នាំ២០០០ ដល់២០១៥ (បច្ចុប្បន្នបានប្តូរទៅជា SDGs)។ | ដូចជាបញ្ជីគោលដៅប្រចាំឆ្នាំរបស់គ្រួសារមួយ ដែលត្រូវខិតខំធ្វើឱ្យបាន ដូចជាសន្សំលុយឱ្យបានច្រើន និងខិតខំឱ្យកូនបានរៀនចប់។ |
| Stufflebeam’s CIPP model (គំរូវាយតម្លៃ CIPP របស់ Stufflebeam) | ជាក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់វាយតម្លៃកម្មវិធីអប់រំ ដោយពិនិត្យលើផ្នែកសំខាន់ៗចំនួន៤គឺ៖ បរិបទ (Context), ធាតុចូល (Input), ដំណើរការ (Process), និងផលិតផល (Product) ដើម្បីកំណត់ពីគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពសរុប។ | ដូចជាការវាយតម្លៃភោជនីយដ្ឋានមួយ ដោយមើលតាំងពីទីតាំង (បរិបទ) គ្រឿងផ្សំនិងចុងភៅ (ធាតុចូល) របៀបចម្អិន (ដំណើរការ) និងរសជាតិម្ហូបដែលឆ្អិនរួចលើតុ (ផលិតផល)។ |
| Biao’s non-formal education performance model (គំរូវាយតម្លៃការអនុវត្តការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធរបស់ Biao) | ជាគំរូវាយតម្លៃដែលបង្កើតឡើងក្នុងឯកសារនេះផ្ទាល់ ដើម្បីវាស់ស្ទង់គុណភាពអ្នកសម្របសម្រួលអប់រំ ដោយផ្អែកលើអថេរ៣គឺ៖ ការយល់ដឹងរបស់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ វត្តមានស្ថាប័នបណ្តុះបណ្តាល និងវត្តមានមុខវិជ្ជាស្នូលក្នុងកម្មវិធីសិក្សា។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់គុណភាពពេទ្យប្រចាំភូមិ ដោយមើលថាតើមេឃុំគាំទ្រពួកគាត់ទេ តើមានកន្លែងបណ្តុះបណ្តាលពួកគាត់ត្រឹមត្រូវទេ និងតើពួកគាត់ចេះប្រើថ្នាំមូលដ្ឋានដែរឬទេ។ |
| Conscientization (ការបញ្ជ្រាបមនសិការ / ការធ្វើឱ្យមានមនសិការ) | ដំណើរការអប់រំដែលជួយឱ្យបុគ្គល ឬសហគមន៍យល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីស្ថានភាពសង្គម នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចដែលរារាំងការលូតលាស់របស់ពួកគេ និងចេះរិះរកវិធីដើម្បីផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពនោះ។ | ដូចជាការដាស់អ្នកដេកលក់ឱ្យភ្ញាក់ដឹងខ្លួនថាផ្ទះកំពុងលិចទឹក ហើយបង្រៀនឱ្យចេះសង់ទូកដើម្បីរំដោះខ្លួន ជាជាងការអង្គុយចាំគេមកជួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
