បញ្ហា (The Problem)៖ ការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រតាមបែបប្រពៃណីនៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ហាក់ដូចជាបរាជ័យក្នុងការអភិវឌ្ឍអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ ជំនាញដោះស្រាយបញ្ហា និងសមត្ថភាពធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់សិស្ស ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងពិភពពិត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពាក់កណ្តាលពិសោធន៍ (Quasi-experimental design) ដោយបែងចែកសិស្សចំនួន ៤៨០ នាក់ជាក្រុមពិសោធន៍ និងក្រុមត្រួតពិនិត្យ សម្រាប់រយៈពេល ២៤ សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Science-Technology-Society (STS) Curriculum កម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ-បច្ចេកវិទ្យា-សង្គម (STS) |
ភ្ជាប់ការសិក្សាទៅនឹងបញ្ហាសង្គមជាក់ស្តែង និងជំរុញសិស្សឱ្យចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។ ជួយអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគិតស៊ីជម្រៅ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តប្រកបដោយហេតុផល។ | ទាមទារឱ្យមានការរចនាកម្មវិធីសិក្សាថ្មី និងមានការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនឱ្យបានច្បាស់លាស់។ អាចទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការអនុវត្តជាងការបង្រៀនតាមសៀវភៅធម្មតា។ | សិស្សទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងយ៉ាងខ្លាំង ដោយកម្មវិធីនេះរួមចំណែក ៨០.៦% នៃវ៉ារ្យង់លើអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ និង ៨៥.៤% លើការសម្រេចចិត្ត។ |
| Traditional Science Curriculum កម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រតាមបែបប្រពៃណី (Baseline) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តដោយគ្រូបង្រៀនភាគច្រើន ព្រោះប្រើប្រាស់សៀវភៅពុម្ពដែលមានស្រាប់។ មិនសូវទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសថ្មីៗស្មុគស្មាញ។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការទន្ទេញចាំមាត់ និងមិនបានភ្ជាប់ចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រទៅនឹងបញ្ហាសង្គម ឬបច្ចេកវិទ្យា។ ធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការវិភាគឯករាជ្យ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែង។ | សិស្សមានកម្រិតយល់ដឹង អក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ និងការដោះស្រាយបញ្ហាទាបជាងឆ្ងាយ បើធៀបនឹងក្រុមដែលរៀនតាមកម្មវិធី STS។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីនេះទាមទារធនធានជាមធ្យម ពិសេសលើការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាថ្មី និងការបណ្តុះបណ្តាលសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើសិស្សវិទ្យាល័យចំនួន ៤៨០ នាក់ នៅក្នុងរដ្ឋ Cross River ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ និងមានបរិបទវប្បធម៌ប្រពៃណី។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះខាតអ្នកជំនាញបច្ចេកទេស និងត្រូវការកម្មវិធីសិក្សាដែលភ្ជាប់ទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្ត្រទៅនឹងការអនុវត្តក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង។
គំរូនៃការបង្រៀនតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ-បច្ចេកវិទ្យា-សង្គម (STS) នេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងបរិបទអប់រំនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការធ្វើសមាហរណកម្មគំរូ STS ទៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជានឹងជួយផលិតបាននូវយុវជនដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ មិនត្រឹមតែលើទ្រឹស្តីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងការសម្រេចចិត្តក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Science-Technology-Society (STS) paradigm (គំរូនៃវិទ្យាសាស្ត្រ-បច្ចេកវិទ្យា-សង្គម) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀននិងរៀនវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលមិនត្រឹមតែផ្តោតលើទ្រឹស្តីនៅក្នុងសៀវភៅប៉ុណ្ណោះទេ តែបានផ្សារភ្ជាប់ចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាទៅនឹងបញ្ហាសង្គមជាក់ស្តែង សីលធម៌ និងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការរៀនពីរបៀបបង្កើតរថយន្តនៅសាលា ព្រមទាំងពិភាក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចេញផ្សែងរថយន្តនោះទៅលើបរិស្ថាន និងសុខភាពអ្នកភូមិ។ |
| Scientific literacy (អក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ) | សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងពីគោលគំនិតវិទ្យាសាស្ត្រ ដំណើរការស្រាវជ្រាវ និងការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងទាំងនោះដើម្បីវិភាគ និងធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តប្រកបដោយហេតុផលលើបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃ ឬបញ្ហាសង្គម។ | ដូចជាសមត្ថភាពក្នុងការអានព័ត៌មានអំពីវ៉ាក់សាំង ឬការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ហើយអាចវិភាគបានថាព័ត៌មានណាពិត និងព័ត៌មានណាក្លែងក្លាយ ដើម្បីការពារគ្រួសារខ្លួនឯង។ |
| Quasi-experimental design (ការរចនាបែបពាក់កណ្តាលពិសោធន៍) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលប្រៀបធៀបក្រុមពីរ (ក្រុមពិសោធន៍ដែលទទួលបានការបង្រៀនថ្មី និងក្រុមត្រួតពិនិត្យដែលរៀនតាមធម្មតា) ប៉ុន្តែមិនបានជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមដាក់ក្នុងក្រុមនីមួយៗដោយចៃដន្យទាំងស្រុងនោះទេ ដោយភាគច្រើនប្រើប្រាស់ថ្នាក់រៀនទាំងមូលដែលមានស្រាប់តែម្តង។ | ដូចជាការសាកល្បងវិធីបង្រៀនថ្មីរវាងសិស្សថ្នាក់ "ក" និងថ្នាក់ "ខ" ដោយបង្រៀនពួកគេក្នុងថ្នាក់រៀងៗខ្លួន ជាជាងការចាប់ឆ្នោតច្របល់សិស្សបញ្ចូលគ្នាជាថ្មី។ |
| Analysis of covariance (ការវិភាគខូវ៉ារ្យង់ ឬ ANCOVA) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបលទ្ធផលរវាងក្រុមផ្សេងៗគ្នា ដោយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃកត្តាខាងក្រៅ (ឧទាហរណ៍ ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់សិស្សមុនពេលធ្វើតេស្ត) ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានពិតជាមកពីវិធីសាស្ត្របង្រៀនថ្មីមែន។ | ដូចជាការប្រណាំងកង់ ដែលគេបានផ្តល់ប្រៀប (ថែមថយពិន្ទុ) ដល់អ្នកជិះកង់ដែលមានកង់ចាស់ជាងគេ តាំងពីមុនពេលចេញដំណើរ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតវាស់ស្ទង់តែកម្លាំងពិតប្រាកដរបស់អ្នកជិះ។ |
| Socio-scientific issues (បញ្ហាសង្គម-វិទ្យាសាស្ត្រ) | ជាបញ្ហាចម្រូងចម្រាសនៅក្នុងសង្គមដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរបកគំហើញវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលតម្រូវឱ្យមានការពិចារណាលើទិដ្ឋភាពសីលធម៌ នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីដោះស្រាយ មិនមែនពឹងផ្អែកលើតែចម្លើយត្រូវឬខុសតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រសុទ្ធសាធនោះទេ។ | ដូចជាការជជែកវែកញែកថា តើគួរឬមិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យមានការសាងសង់រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរក្នុងប្រទេស ដោយថ្លឹងថ្លែងរវាងអគ្គិសនីតម្លៃថោក និងហានិភ័យវិទ្យុសកម្ម។ |
| Epistemology of science (ទស្សនវិជ្ជាស្តីពីចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រ) | ជាការសិក្សាអំពីប្រភពដើម ធម្មជាតិ និងដែនកំណត់នៃចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយចោទសួរថា តើច្បាប់វិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរបៀបណា តើមានការរើសអើងអគតិដែរឬទេ និងមានភាពត្រឹមត្រូវកម្រិតណា។ | ដូចជាការសួរខ្លួនឯងថា "តើអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងច្បាស់ថាផែនដីវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យដោយរបៀបណា ហើយតើទ្រឹស្តីនេះអាចប្រែប្រួលនៅថ្ងៃអនាគតដែរឬទេ?"។ |
| Combinational reasoning (ការគិតបែបបន្សំ) | សមត្ថភាពផ្នែកបញ្ញាក្នុងការគិត និងរៀបចំជម្រើស ឬអថេរទាំងអស់ដែលអាចកើតមានឡើងជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយល្អបំផុត ឬគ្រប់ជ្រុងជ្រោយសម្រាប់បញ្ហាណាមួយ។ | ដូចជាការសាកល្បងផ្សំគ្រឿងទេស៥មុខផ្សេងៗគ្នា ដោយយក១មុខផ្សំជាមួយ៤មុខទៀតប្តូរគ្នាចុះឡើងជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីស្វែងរករូបមន្តធ្វើស៊ុបមួយដែលឆ្ងាញ់ជាងគេបំផុត ដោយមិនរំលងការផ្សំណាមួយឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
