បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រនិងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងចំណោមសិស្ស ដោយសារកម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រប្រពៃណីមិនបានភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងបញ្ហាសង្គមនិងជីវិតជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពិសោធន៍ពាក់កណ្តាល (Quasi-experimental factorial design) ដោយមានការចូលរួមពីសិស្សវិទ្យាល័យចំនួន ៤៨០ នាក់ ដែលត្រូវបានបែងចែកជាក្រុមពិសោធន៍និងក្រុមគ្រប់គ្រង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Science-Technology-Society (STS) Curriculum (COSTS) កម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ-បច្ចេកវិទ្យា-សង្គម (STS) |
ជួយភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងបញ្ហាជាក់ស្តែងក្នុងសង្គម ព្រមទាំងលើកកម្ពស់ការត្រិះរិះពិចារណា ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ សិស្សមានភាពសកម្មក្នុងការរៀនសូត្រជាងមុន។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនជាមុន និងត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំផែនការបង្រៀន ក៏ដូចជាការបង្កើតសម្ភារៈសិក្សាថ្មីៗ។ | សិស្សទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយការបង្រៀននេះមានឥទ្ធិពល ៨០.៦% លើអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ ៧៨.៤% លើការដោះស្រាយបញ្ហា និង ៨៥.៤% លើការសម្រេចចិត្ត។ |
| Traditional Science Curriculum កម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្របែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តដោយសារមានសៀវភៅពុម្ពស្រាប់ ហើយគ្រូភាគច្រើនធ្លាប់មានបទពិសោធន៍បង្រៀនតាមវិធីនេះរួចមកហើយ។ មិនតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំឯកសារស្មុគស្មាញច្រើន។ | ផ្តោតខ្លាំងពេកលើការទន្ទេញមេរៀន និងវាក្យសព្ទ ធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ឬយកចំណេះដឹងទៅអនុវត្តក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង។ | ទទួលបានពិន្ទុទាបជាងក្រុមពិសោធន៍ទាំងលើផ្នែកអក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សាថ្មីនេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សច្រើន ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាថវិកាលម្អិតក៏ដោយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងក្រុង Calabar រដ្ឋ Cross River ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតលើសិស្សវិទ្យាល័យចំនួន ៤៨០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលនេះអាចជាការកម្រិតនៃទិន្នន័យ (Data bias)។ ទោះបីជានីហ្សេរីយ៉ាជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងនឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏បរិបទវប្បធម៌ និងប្រព័ន្ធអប់រំនៅមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាសាកល្បងបន្ថែមមុននឹងយកមកអនុវត្តពេញលេញនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្រ្តបង្រៀនតាមបែប STS នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រព័ន្ធអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការរៀនទន្ទេញទ្រឹស្តីទៅជាការរៀនបែបដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម-បច្ចេកវិទ្យា នឹងជួយកម្ពុជាបង្កើតបានពលរដ្ឋ និងអ្នកជំនាញដែលមានសមត្ថភាព ព្រមទាំងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Science-Technology-Society (STS) paradigm (គំរូវិទ្យាសាស្ត្រ-បច្ចេកវិទ្យា-សង្គម) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលភ្ជាប់ទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្ត្រ និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាទៅនឹងបញ្ហា ឬផលប៉ះពាល់ក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង ដើម្បីឱ្យសិស្សចេះគិតពិចារណាពីតម្លៃសីលធម៌ និងការទទួលខុសត្រូវ។ | ដូចជាការរៀនពីរបៀបបង្កើតរថយន្ត ព្រមទាំងពិភាក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃផ្សែងរថយន្តចំពោះបរិស្ថាន និងសុខភាពមនុស្សក្នុងសហគមន៍។ |
| Scientific literacy (អក្ខរកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ) | សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងអំពីគោលគំនិតវិទ្យាសាស្ត្រ និងដំណើរការនានា ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការសម្រេចចិត្តប្រចាំថ្ងៃ ដោះស្រាយបញ្ហា និងចូលរួមក្នុងកិច្ចការសង្គមប្រកបដោយហេតុផល។ | ដូចជាការចេះអានស្លាកសញ្ញាអាហារ និងយល់ពីសារធាតុចិញ្ចឹម ដើម្បីសម្រេចចិត្តថាតើវាល្អសម្រាប់សុខភាពឬអត់ ជាជាងគ្រាន់តែជឿតាមការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។ |
| Quasi-experimental factorial design (ការរចនាបែបពិសោធន៍ពាក់កណ្តាល) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលប្រៀបធៀបក្រុមពីរ (ក្រុមពិសោធន៍ និងក្រុមត្រួតពិនិត្យ) ប៉ុន្តែមិនបានជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមដោយចៃដន្យទាំងស្រុងនោះទេ ដោយសារត្រូវប្រើថ្នាក់រៀនដែលមានស្រាប់ក្នុងការសិក្សា។ | ដូចជាការសាកល្បងវិធីបង្រៀនថ្មីនៅថ្នាក់ 'ក' និងវិធីចាស់នៅថ្នាក់ 'ខ' ជាជាងការចាប់ឆ្នោតទាញសិស្សម្នាក់ៗចេញពីថ្នាក់ទាំងពីរមកលាយបញ្ចូលគ្នា។ |
| Analysis of covariance / ANCOVA (ការវិភាគកូវ៉ារ្យង់) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិមួយប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមពីរ ឬច្រើន ដោយទូទាត់កាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃអថេរផ្សេងៗ (ដូចជាសមត្ថភាពសិស្សមុនពេលចាប់ផ្តើមរៀន) ដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលមិនសុក្រឹត។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពរត់ប្រណាំងរបស់មនុស្សពីរនាក់ ដោយបានកាត់កងទម្ងន់ខ្លួនរបស់ពួកគេចេញដើម្បីឱ្យការប្រកួតមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Socio-scientific issues (បញ្ហាសង្គម-វិទ្យាសាស្ត្រ) | ជាបញ្ហាស្មុគស្មាញក្នុងសង្គមដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរីកចម្រើននៃវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលទាមទារឱ្យមានការជជែកដេញដោល និងសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើទាំងទិដ្ឋភាពសីលធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ដូចជាការជជែកគ្នាថាតើគួរកសាងរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរឬអត់ ដែលទាមទារចំណេះដឹងរូបវិទ្យាផង និងការគិតគូរពីសុវត្ថិភាពសង្គមផង។ |
| Epistemology (ញាណវិទ្យា ឬ ទស្សនវិជ្ជាស្តីពីចំណេះដឹង) | ជាការសិក្សាអំពីប្រភព ធម្មជាតិ និងព្រំដែននៃចំណេះដឹងមនុស្ស ជាពិសេសទាក់ទងនឹងរបៀបដែលយើងទទួលបានចំណេះដឹង និងដឹងថាអ្វីមួយគឺជាការពិតតាមរយៈវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ដូចជាការសួរខ្លួនឯងថា 'តើខ្ញុំដឹងបានយ៉ាងម៉េចថាផែនដីវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ?' ហើយព្យាយាមស្វែងរកភស្តុតាង និងទ្រឹស្តីមកបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់។ |
| Combinational reasoning (ការត្រិះរិះបែបបន្សំ) | សមត្ថភាពផ្នែកបញ្ញាក្នុងការគិតរកគ្រប់លទ្ធភាពទាំងអស់ ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃអថេរនិងកត្តាផ្សេងៗជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាណាមួយដោយមិនរំលងជម្រើសណាមួយឡើយ។ | ដូចជាការមានអាវ៣ពណ៌ និងខោ៤ពណ៌ ហើយអ្នកអាចគិតរកវិធីផ្គូផ្គងស្លៀកពាក់បានចំនួន១២របៀបផ្សេងៗគ្នាយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
