បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីឥទ្ធិពលនៃទម្រង់នៃការបង្រៀនរបស់គ្រូអប់រំកាយ ដែលផ្តោតលើការផ្តល់រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure) និងការគ្រប់គ្រង (Control) ទៅលើការលើកទឹកចិត្ត និងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់រៀន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបកាត់ទទឹង (Cross-sectional design) និងវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យជាចង្កោម (Cluster analysis) ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ទម្រង់បង្រៀនរបស់គ្រូ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| High structure–low control profile ទម្រង់បង្រៀនមានរចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់-ការគ្រប់គ្រងទាប |
ជំរុញការលើកទឹកចិត្តដោយស្វ័យភាព ការចូលរួមសកម្ម និងបំពេញតម្រូវការផ្លូវចិត្តមូលដ្ឋានរបស់សិស្សបានល្អបំផុត។ | ទាមទារឱ្យគ្រូបង្រៀនមានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធមេរៀនច្បាស់លាស់ ដោយមិនប្រើអំណាចបញ្ជា ឬបង្ខិតបង្ខំ។ | ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុតលើការចូលរួមផ្នែកអាកប្បកិរិយា (M = 4.33) និងការលើកទឹកចិត្តដោយស្វ័យភាព (M = 4.06)។ |
| High structure–high control profile ទម្រង់បង្រៀនមានរចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់-ការគ្រប់គ្រងខ្ពស់ |
អាចជួយរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ និងវិន័យក្នុងថ្នាក់បានល្អ ដែលជាទម្លាប់ទូទៅរបស់គ្រូបង្រៀនជាច្រើន។ | ធ្វើឱ្យសិស្សបាត់បង់ការលើកទឹកចិត្ត (Amotivation) និងបង្កើនការខកចិត្តចំពោះសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនឯង ដោយសារសម្ពាធពីការគ្រប់គ្រង។ | មានកម្រិតនៃការបាត់បង់ការលើកទឹកចិត្តខ្ពស់ជាងគេ (M = 2.18) និងកម្រិតនៃការខកចិត្តលើសមត្ថភាពខ្ពស់ (M = 2.44)។ |
| Low structure–low control profile ទម្រង់បង្រៀនមានរចនាសម្ព័ន្ធទាប-ការគ្រប់គ្រងទាប |
មិនសូវមានការដាក់សម្ពាធ ឬបង្ខិតបង្ខំទៅលើសិស្សក្នុងពេលរៀន។ | ខ្វះការណែនាំច្បាស់លាស់ ធ្វើឱ្យសិស្សមិនសូវយល់ពីគោលបំណងមេរៀន និងកាត់បន្ថយការចូលរួមពេញលេញ។ | មានកម្រិតនៃការចូលរួមទាបជាងទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់-ការគ្រប់គ្រងទាប (M = 3.96 ធៀបនឹង 4.33)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ដោយផ្ទាល់ពីការចំណាយនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ និងការវិភាគស្ថិតិស្មុគស្មាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Madrid ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ជាមួយគ្រូអប់រំកាយចំនួន ៥៦នាក់ និងសិស្សចំនួន ៥៤២នាក់ (អាយុ ១២-១៧ឆ្នាំ)។ ទំហំគំរូគ្រូបង្រៀនមានចំនួនតូចបន្ទាប់ពីចម្រាញ់យកទម្រង់ជាក់លាក់ (នៅសល់តែ ១៩នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងការវិភាគចុងក្រោយ) ដែលអាចកំណត់ភាពទូទៅនៃលទ្ធផល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះមកអនុវត្តត្រូវគិតគូរពីបរិបទវប្បធម៌ ដែលគ្រូបង្រៀនទូទៅតែងតែមានទំនោរប្រើប្រាស់អំណាចគ្រប់គ្រង (Hierarchical culture) ជាជាងការលើកទឹកចិត្តសិស្ស។
ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាផ្នែកវប្បធម៌យ៉ាងណាក្តី លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់គរុកោសល្យបង្រៀននៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការគ្រប់គ្រងតឹងរ៉ឹង មកជាការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធមេរៀនច្បាស់លាស់ នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ និងសុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តរបស់សិស្សនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Self-Determination Theory | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីដំណើរការដែលជំរុញឱ្យមនុស្សម្នាក់ធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ វាកំណត់ថាការលើកទឹកចិត្តប្រកបដោយនិរន្តរភាពបំផុតកើតឡើងនៅពេលបរិយាកាសជុំវិញបានបំពេញតម្រូវការផ្លូវចិត្តទាំង៣ (ភាពជាម្ចាស់ការ សមត្ថភាព និងទំនាក់ទំនង) របស់បុគ្គលនោះ។ | ដូចជារុក្ខជាតិត្រូវការទឹក ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងដីល្អដើម្បីលូតលាស់ សិស្សក៏ត្រូវការកត្តាផ្លូវចិត្ត៣យ៉ាងនេះដើម្បីរៀនពូកែដោយឯករាជ្យដែរ។ |
| Circumplex model | ជាគំរូវិភាគទម្រង់រង្វង់ដែលប្រើដើម្បីបែងចែកប្រភេទនៃការបង្រៀនរបស់គ្រូជា៤ក្រុមធំៗ (គាំទ្រភាពជាម្ចាស់ការ, ផ្តល់រចនាសម្ព័ន្ធ, គ្រប់គ្រងគាបសង្កត់, និងគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់) ដោយវាស់ស្ទង់ទៅលើកម្រិតនៃការផ្តល់ការណែនាំ និងកម្រិតនៃការគាំទ្រផ្លូវចិត្តដល់សិស្ស។ | ដូចជាត្រីវិស័យដែលមានទិសទាំង៤ (ជើង ត្បូង កើត លិច) ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញឱ្យដឹងច្បាស់ពីរបៀប និងកម្រិតនៃការប្រើអំណាចរបស់គ្រូទៅលើសិស្សក្នុងថ្នាក់។ |
| Basic Psychological Needs (BPN) | គឺជាតម្រូវការផ្លូវចិត្តចាំបាច់របស់មនុស្សដែលជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍខ្លួន រួមមាន៖ ស្វ័យភាព (សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយខ្លួនឯង) សមត្ថភាព (ភាពជឿជាក់ថារៀនចេះ) និងទំនាក់ទំនង (ការមានអារម្មណ៍កក់ក្តៅជាមួយគ្រូនិងមិត្តភក្តិ)។ បើខ្វះកត្តាទាំងនេះ សិស្សនឹងបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសិក្សា។ | ប្រៀបដូចជាអាហារូបត្ថម្ភទាំង៣ក្រុម (សាច់ បន្លែ ផ្លែឈើ) ដែលរាងកាយត្រូវការជាចាំបាច់ ដើម្បីឲ្យមានកម្លាំង និងសុខភាពល្អប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Autonomous motivation | គឺជាការលើកទឹកចិត្តដែលកើតចេញពីខាងក្នុងខ្លួន ដោយបុគ្គលម្នាក់ធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយដោយសារតែគេយល់តម្លៃ និងចូលចិត្តសកម្មភាពនោះដោយស្ម័គ្រចិត្ត ពោលគឺរៀនដោយសារចង់ចេះ មិនមែនរៀនដើម្បីបង្គ្រប់កិច្ចនោះទេ។ | ដូចជាក្មេងដែលរត់លេងកីឡាដោយក្តីសប្បាយរីករាយ ដោយមិនបាច់មាននរណាម្នាក់បង្ខំ ឬយកលុយមកលួងលោមទើបព្រមលេងនោះទេ។ |
| Controlled motivation | គឺជាការជំរុញទឹកចិត្តដែលកើតចេញពីសម្ពាធខាងក្រៅ ដូចជាការខ្លាចទទួលទោស ខ្លាចមេបាឬគ្រូស្តីបន្ទោស ខ្លាចខ្មាសគេ ឬរៀនដោយសារតែចង់បានរង្វាន់ ដែលធ្វើឱ្យសិស្សមានអារម្មណ៍ថាត្រូវតែរៀន ទាំងដែលខ្លួនឯងមិនចង់។ | ដូចជាការខំប្រឹងរត់គេចពីសត្វឆ្កែដេញខាំ អ្នករត់លឿនដោយសារការភ័យខ្លាច មិនមែនដោយសារចង់ហាត់ប្រាណនោះទេ។ |
| Agentic engagement | គឺជាសកម្មភាពដែលសិស្សចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការរៀនសូត្រ ដោយហ៊ានបញ្ចេញមតិ ស្នើសុំជម្រើសថ្មីៗ ជជែកវែកញែក និងព្យាយាមកែប្រែបរិយាកាសថ្នាក់រៀនឱ្យស្របតាមចំណូលចិត្ត ឬតម្រូវការនៃការយល់ដឹងរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលមិនគ្រាន់តែជិះរថយន្តស្ងៀមៗនោះទេ តែបានប្រាប់អ្នកបើកបរឱ្យបើកបរតាមផ្លូវណាដែលជិត ល្អ និងមានសុវត្ថិភាពជាងមុន។ |
| Structure teaching style | ជាទម្រង់បង្រៀនដែលគ្រូផ្តល់ការណែនាំច្បាស់លាស់ ប្រាប់ពីគោលបំណងមេរៀន និងបង្ហាញជំហាននៃលំហាត់នីមួយៗបានយ៉ាងល្អ ដើម្បីជួយសិស្សឱ្យអាចអនុវត្តកិច្ចការបានជោគជ័យ និងមានភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯងដោយគ្មានការភ័ន្តច្រឡំ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផែនទី GPS ដើម្បីប្រាប់ផ្លូវអ្នកបើកបរយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីចំណុចមួយទៅចំណុចមួយ ដោយមិនបង្ខំអ្នកបើកបរឱ្យបើកលឿន ឬយឺតឡើយ។ |
| Controlling teaching style | ជាទម្រង់បង្រៀនដែលគ្រូប្រើប្រាស់អំណាច សម្ពាធ ការស្រែកគំហក ឬការធ្វើឱ្យសិស្សមានអារម្មណ៍ខុសខ្មាសអៀន ដើម្បីបង្ខិតបង្ខំសិស្សឱ្យធ្វើតាមបញ្ជារបស់ខ្លួនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយមិនខ្វល់ពីអារម្មណ៍ និងគំនិតរបស់សិស្ស។ | ដូចជាមេបញ្ជាការយោធាដែលឈរចាំមើល និងស្រែកស្តីបន្ទោសកូនចៅគ្រប់ជំហាន ដើម្បីឱ្យការងារនោះដើរតាមរបៀបដែលគាត់ចង់បានតែមួយគត់។ |
| Cluster analysis | គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យតាមបែបស្ថិតិ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រមូលផ្តុំបុគ្គល (ឬគ្រូបង្រៀន) ដែលមានទម្រង់ចម្លើយស្រដៀងគ្នាឱ្យចូលទៅក្នុងក្រុម (ចង្កោម) តែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា និងប្រៀបធៀបពីឥទ្ធិពលនៃក្រុមនីមួយៗ។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យដោយបែងចែកជាទូៗ តាមប្រភេទសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ ឬអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីឱ្យងាយស្រួលកត់សម្គាល់ និងស្រាវជ្រាវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
