បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកសាងសមត្ថភាពអប់រំបរិស្ថានសម្រាប់និស្សិតវិស្វកម្មកសិកម្ម ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាបំពុលបរិស្ថានក្នុងតំបន់ ដូចជាការបំពុលទឹកដោយសារកាកសំណល់ពីរោងចក្រកែច្នៃកាហ្វេចំនួន ២៩កន្លែង នៅទីក្រុង Sagua de Tánamo។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តទ្រឹស្តី និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដោយរៀបចំសកម្មភាពបង្រៀនរួមបញ្ចូលគ្នាតាមរយៈមុខវិជ្ជាគីមីវិទ្យាទូទៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Chemistry Teaching ការបង្រៀនគីមីវិទ្យាតាមបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តក្នុងថ្នាក់រៀន និងផ្តល់ចំណេះដឹងទ្រឹស្តីមូលដ្ឋានបានល្អដល់និស្សិត។ | ខ្វះការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងមិនបានផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងបញ្ហាបរិស្ថានដែលកំពុងកើតមានក្នុងសហគមន៍។ | និស្សិតខ្វះការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ និងជំនាញក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានជាក់ស្តែង។ |
| Chemical-Environmental Teaching Activities (Proposed) សកម្មភាពបង្រៀនគីមីវិទ្យាផ្សារភ្ជាប់នឹងបរិស្ថាន (វិធីសាស្រ្តស្នើឡើង) |
ជំរុញឱ្យនិស្សិតចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការវាយតម្លៃ និងដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានផ្ទាល់ តាមរយៈការចុះកម្មសិក្សា និងការត្រិះរិះពិចារណា។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំផែនការ និងត្រូវការការសម្របសម្រួលខ្ពស់ជាមួយអាជ្ញាធរ និងរោងចក្រក្នុងតំបន់។ | កិច្ចការបង្រៀនចំនួន ២០ ត្រូវបានអនុវត្តដោយជោគជ័យលើយុវវ័យ ៦៤នាក់ ដែលជួយផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់ពួកគេចំពោះបរិស្ថាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងនេះមិនទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុច្រើនទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចំណាយពេលវេលា និងការសហការពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសគុយបា ដោយផ្តោតលើនិស្សិតកសិកម្មឆ្នាំទី១ ចំនួន ៦៤នាក់ និងប្រើប្រាស់បញ្ហាក្នុងតំបន់ (ដូចជាកាកសំណល់ពីរោងចក្រកាហ្វេ និងភ្លៀងអាស៊ីត) ជាមូលដ្ឋាន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈប្រយោជន៍ជាគំរូ ប៉ុន្តែយើងចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ទៅលើបញ្ហាកសិកម្មក្នុងស្រុកជាក់ស្តែង ដូចជាកាកសំណល់ដំឡូងមី កៅស៊ូ ឬការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតខុសក្បួនខ្នាតវិញ ដើម្បីឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្រ្តនៃការបញ្ចូលការអប់រំបរិស្ថានទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាគីមីវិទ្យា គឺមានសក្តានុពលខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅតាមគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះនឹងជួយបណ្តុះបណ្តាលវិស្វករកសិកម្មកម្ពុជាជំនាន់ថ្មី ឱ្យមានទាំងជំនាញបច្ចេកទេស និងស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការការពារធនធានធម្មជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Greenhouse effect (បាតុភូតផ្ទះកញ្ចក់) | ដំណើរការដែលឧស្ម័នមួយចំនួន (ដូចជាកាបូនឌីអុកស៊ីត) នៅក្នុងបរិយាកាសផែនដីស្រូបយកកម្តៅ និងរក្សាទុកវា ដែលធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពភពផែនដីកើនឡើងជារួម (ការឡើងកម្តៅផែនដី)។ | ដូចជាការចតឡានបិទកញ្ចក់ជិតនៅក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដែលធ្វើឱ្យកម្តៅចូលបានតែចេញមិនរួច ធ្វើឱ្យក្នុងឡានក្តៅខ្លាំង។ |
| Depletion of the ozone layer (ការខូចខាតស្រទាប់អូហ្សូន) | ការស្តើងទៅៗនៃស្រទាប់ឧស្ម័នអូហ្សូននៅក្នុងបរិយាកាសជាន់ខ្ពស់ដោយសារសារធាតុគីមី (ដូចជា CFCs) ដែលបណ្តាលឱ្យកាំរស្មីយូវី (UV) ពីព្រះអាទិត្យធ្លាក់មកដល់ផែនដីកាន់តែច្រើន ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សនិងសត្វ។ | ដូចជារបាំងការពារកម្តៅថ្ងៃរបស់យើងត្រូវរហែក ធ្វើឱ្យពន្លឺថ្ងៃក្តៅខ្លាំងចាំងចំស្បែកដោយផ្ទាល់។ |
| Salinization (ការកើនឡើងជាតិប្រៃក្នុងដី) | ការប្រមូលផ្តុំនៃអំបិលរលាយនៅក្នុងដីក្នុងកម្រិតមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ ការស្រូបយកទឹក និងកាត់បន្ថយទិន្នផលកសិកម្មយ៉ាងខ្លាំង។ | ដូចជាការដាក់អំបិលច្រើនពេកទៅក្នុងផើងផ្កា ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមិនអាចស្រូបយកទឹកបាន ហើយក៏ស្វិតងាប់។ |
| Coffee depulper (ម៉ាស៊ីនបកសំបកកាហ្វេ / រោងចក្រកែច្នៃកាហ្វេ) | ដំណើរការកែច្នៃយកសំបកចេញពីផ្លែកាហ្វេទុំដោយប្រើប្រាស់ទឹកច្រើន ដែលបង្កើតជាកាកសំណល់សរីរាង្គនិងទឹកកខ្វក់ ដែលអាចបំពុលប្រភពទឹកទន្លេប្រសិនបើមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការបកសំបកផ្លែឈើក្នុងបរិមាណរាប់តោន រួចចោលសំបកនិងទឹកលាងសម្អាតចូលទៅក្នុងទន្លេ ដែលធ្វើឱ្យទឹកស្អុយ។ |
| Acid rain (ភ្លៀងអាស៊ីត) | បាតុភូតភ្លៀងដែលមានផ្ទុកសារធាតុអាស៊ីត (ដូចជាអាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីក) ដែលកើតឡើងដោយសារឧស្ម័នពុលពីរោងចក្រឧស្សាហកម្មលាយឡំជាមួយចំហាយទឹកក្នុងបរិយាកាស ដែលបង្កការខូចខាតដល់រុក្ខជាតិ គុណភាពដី និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការយកទឹកខ្មេះលាយទឹកស្រោចពីលើស្លឹកឈើ ដែលធ្វើឱ្យស្លឹកឈើខ្លោច និងខូចគុណភាពដី។ |
| Biotic and abiotic systems (ប្រព័ន្ធជីវសាស្រ្ត និងអជីវសាស្រ្ត) | ប្រព័ន្ធដែលរួមបញ្ចូលនូវសមាសធាតុដែលមានជីវិត (ដូចជា រុក្ខជាតិ សត្វ - Biotic) និងសមាសធាតុដែលគ្មានជីវិត (ដូចជា ទឹក ដី ខ្យល់ - Abiotic) ដែលធ្វើអន្តរកម្មជាមួយគ្នានៅក្នុងបរិស្ថានដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិត។ | ដូចជាសួនច្បារមួយ ដែលមានដើមឈើនិងសត្វល្អិត (មានជីវិត) រស់នៅពឹងផ្អែកលើដីនិងទឹក (គ្មានជីវិត) ដើម្បីលូតលាស់។ |
| Interdisciplinarity (អន្តរវិជ្ជា / ការសិក្សាឆ្លងមុខវិជ្ជា) | ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវចំណេះដឹង ទ្រឹស្តី និងវិធីសាស្រ្តពីមុខវិជ្ជាពីរ ឬច្រើនផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍ គីមីវិទ្យា និងបរិស្ថានវិទ្យា) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងមួយឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាការសហការគ្នារវាងជាងឈើ និងជាងភ្លើង ដើម្បីសាងសង់ផ្ទះមួយឱ្យបានដំណើរការល្អឥតខ្ចោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
