បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនទាក់ទងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅប្រទេសសិង្ហបុរី និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង ខណៈដែលការព្រួយបារម្ភរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមានការធ្លាក់ចុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងសំយោគទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិថ្នាក់ជាតិ ការស្រាវជ្រាវលើឥទ្ធិពលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងយុទ្ធនាការអប់រំផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pro-active Refutation Approach វិធីសាស្ត្រកែតម្រូវការយល់ខុសជាមុន (Pro-active Refutation) |
ជួយកែលម្អការយល់ដឹងរបស់សិស្សបានយ៉ាងពិតប្រាកដមុនពេលការយល់ខុសកើតឡើង ឬចាក់ឫសជ្រៅ។ | ទាមទារឱ្យគ្រូបង្រៀនមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ និងត្រូវទស្សន៍ទាយដឹងមុនពីចំណុចដែលសិស្សអាចនឹងយល់ខុស។ | មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកែតម្រូវការយល់ខុសអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក្នុងចំណោមសិស្សានុសិស្ស ធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រប្រតិកម្ម (Reactive)។ |
| Face-to-face Counseling ការប្រឹក្សាទល់មុខគ្នា (Face-to-face Counseling) |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋសួរសំណួរផ្ទាល់ និងបង្កើនទំនុកចិត្តលើព័ត៌មានដែលទទួលបាន។ | ចំណាយពេលវេលា និងធនធានមនុស្សច្រើនក្នុងការចុះជួបផ្ទាល់ ធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ផ្សេងៗដូចជាខិត្តប័ណ្ណ។ | ត្រូវបានរកឃើញថាជាកត្តាជំរុញដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតសម្រាប់សកម្មភាពសន្សំសំចៃថាមពលក្នុងគ្រួសារ។ |
| Internet vs Traditional Media Campaigns យុទ្ធនាការតាមអ៊ីនធឺណិត ធៀបនឹងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយប្រពៃណី |
អ៊ីនធឺណិតមានភាពងាយស្រួលក្នុងការជំរុញឱ្យប្រជាជនចូលរួមសកម្មភាពបរិស្ថាន ដូចជាការបរិច្ចាគអនឡាញ។ | ការផ្សព្វផ្សាយតាមអ៊ីនធឺណិតមិនសូវមានឥទ្ធិពលលើការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ទិញទំនិញ (Green-buying) ដូចទូរទស្សន៍ ឬកាសែតនោះទេ។ | ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយប្រពៃណីជំរុញការទិញផលិតផលបៃតង ចំណែកអ៊ីនធឺណិតជំរុញការចូលរួមសកម្មភាពសង្គម (Civic engagement)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទំនាក់ទំនងដ៏ទូលំទូលាយទាំងនេះ តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើការស្រាវជ្រាវ ធនធានមនុស្ស និងប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ដែលជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ មានទីក្រុងទំនើប ទំហំតូច ប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានតឹងរ៉ឹងពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រជាជនដែលមានការអប់រំខ្ពស់។ វានឹងមានភាពខុសគ្នាសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រជាជននៅតំបន់ជនបទច្រើន និងមានអាទិភាពសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា ប៉ុន្តែទ្រឹស្តីនៃការបញ្ជូនសារគឺនៅតែអាចរៀនសូត្រតាមបាន។
ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គមខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រទំនាក់ទំនងអន្តរបុគ្គល និងការអប់រំនៅក្នុងឯកសារនេះមានប្រយោជន៍ច្រើនសម្រាប់យកមកកែច្នៃប្រើនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីការបែងចែកប្រភេទអ្នកស្តាប់ និងការជ្រើសរើសមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងឱ្យចំគោលដៅ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យក្នុងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Urban heat island effect | បាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្តៅជាងតំបន់ជនបទជុំវិញ ដោយសារការជំនួសដីធម្មជាតិដោយអគារ ផ្លូវកៅស៊ូ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលស្រូប និងរក្សាកម្ដៅ។ | ដូចជាការអង្គុយនៅក្បែរជញ្ជាំងថ្មដែលហាលថ្ងៃពេញមួយថ្ងៃ វានឹងភាយកម្ដៅចេញមកក្រៅធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ក្តៅស្អុះស្អាប់ជាងអង្គុយក្រោមដើមឈើ។ |
| Pro-active refutation approach | វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលគ្រូទស្សន៍ទាយដឹងមុនពីការយល់ខុសរបស់សិស្ស ហើយលើកយកចំណុចទាំងនោះមកពន្យល់បកស្រាយ និងកែតម្រូវជាមុន មុនពេលសិស្សបង្កើតការយល់ខុសនោះក្នុងគំនិតរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺជាមុន ជាជាងរង់ចាំឱ្យឈឺហើយទើបរកថ្នាំព្យាបាល។ |
| Eco-feedback strategy | ការផ្តល់ព័ត៌មានត្រឡប់ទៅកាន់បុគ្គលម្នាក់ៗអំពីកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ថាមពល ឬធនធានរបស់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ ភ្លើង ឬទឹក) ដើម្បីជំរុញឱ្យពួកគេផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់សន្សំសំចៃជាងមុន។ | ដូចជាការដាក់កញ្ចក់ថ្លឹងទម្ងន់នៅក្នុងបន្ទប់ ដើម្បីរំលឹកខ្លួនឯងឱ្យកាត់បន្ថយការញ៉ាំអាហារ និងហាត់ប្រាណរាល់ពេលឃើញទម្ងន់ឡើង។ |
| Knowledge gap hypothesis | ទ្រឹស្តីដែលលើកឡើងថា នៅពេលដែលមានព័ត៌មានថ្មីៗផ្សព្វផ្សាយក្នុងសង្គម មនុស្សដែលមានកម្រិតអប់រំខ្ពស់នឹងស្រូបយកព័ត៌មាននោះបានលឿនជាងអ្នកមានកម្រិតអប់រំទាប ដែលធ្វើឱ្យគម្លាតចំណេះដឹងរវាងអ្នកទាំងពីរកាន់តែធំ។ | ដូចជាការបើកទឹកបញ្ចូលអាងពីរ ដែលអាងមួយមានបំពង់ធំ (អ្នករៀនសូត្រខ្ពស់) ឯអាងមួយទៀតមានបំពង់តូច (អ្នករៀនសូត្រទាប) ធ្វើឱ្យអាងបំពង់ធំពេញលឿនជាង និងទទួលបានទឹកច្រើនជាងទោះបីបើកក្នុងពេលតែមួយក៏ដោយ។ |
| Influence-of-presumed-media-influence (IPMI) model | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ថា មនុស្សម្នាក់ៗតែងតែគិតថាអ្នកដទៃទទួលរងឥទ្ធិពលពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយដោយសារតែការគិតបែបនេះ ពួកគេក៏បានផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់ខ្លួនឯងដើម្បីឱ្យស្របទៅនឹងអ្វីដែលពួកគេគិតថាអ្នកដទៃរំពឹងទុក។ | ដូចជាពេលយើងឃើញពាណិជ្ជកម្មអាវម៉ូតថ្មី យើងគិតថាមិត្តភក្តិយើងប្រាកដជាទិញពាក់វា ដូច្នេះយើងក៏ប្រញាប់ទិញពាក់ដែរ ដើម្បីកុំឱ្យហួសសម័យពេលដើរជាមួយពួកគេ។ |
| Stages-of-change model | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពណ៌នាពីដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់មនុស្ស ដោយឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលផ្សេងៗគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ពីការមិនដឹងខ្លួន រហូតដល់ការរៀបចំខ្លួន ការអនុវត្ត និងការរក្សាទម្លាប់ថ្មីនោះឱ្យបានជាប់លាប់។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ ដែលចាប់ផ្តើមពីការគ្រាន់តែចង់ជិះ ការទិញកង់ ការហាត់ជិះដួលៗ និងចុងក្រោយក្លាយជាអ្នកជិះកង់យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ |
| Media dependency theory | ទ្រឹស្តីដែលចែងថា មនុស្សកាន់តែពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយណាមួយដើម្បីបំពេញតម្រូវការព័ត៌មានរបស់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ ពេលមានវិបត្តិ ឬគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយ) ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនោះកាន់តែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងមកលើការគិត និងឥរិយាបថរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាពេលយើងវង្វេងផ្លូវក្នុងព្រៃងងឹត យើងនឹងជឿជាក់ និងដើរតាមអ្នកដែលមានពិលបំភ្លឺផ្លូវតែម្នាក់គត់ដោយគ្មានការសង្ស័យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
