បញ្ហា (The Problem)៖ តើការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនកម្រិតបឋមសិក្សាមុនពេលបម្រើការងារ (Pre-Service Primary Teacher Training) ពិតជាមានការបញ្ចូលការអប់រំបរិស្ថានគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលពលរដ្ឋប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅថ្ងៃអនាគត? ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃកង្វះខាតសមត្ថភាព និងចំណេះដឹងផ្នែកបរិស្ថាននៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់គរុសិស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធ (Systematic Review) លើឯកសារស្រាវជ្រាវដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការអប់រំបរិស្ថានក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនមុនពេលបម្រើការងារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current EE Training (Optional/Theoretical) ការបណ្តុះបណ្តាលអប់រំបរិស្ថានបច្ចុប្បន្ន (មុខវិជ្ជាជម្រើស និងទ្រឹស្តី) |
ងាយស្រួលក្នុងការបញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាដែលមានស្រាប់ដោយមិនទាមទារការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធកម្មវិធីទាំងមូលឡើងវិញនោះទេ។ | គរុសិស្សទទួលបានចំណេះដឹង និងសមត្ថភាពបរិស្ថានទាប ហើយការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថានតែងតែចុះខ្សោយយ៉ាងឆាប់រហ័សក្រោយបញ្ចប់វគ្គសិក្សា។ | នៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ មានកម្មវិធីសិក្សាតែ ២៦% ប៉ុណ្ណោះដែលបញ្ចូលមុខវិជ្ជាអប់រំបរិស្ថាន ហើយសុទ្ធសឹងតែជាមុខវិជ្ជាជម្រើស។ |
| Active/Experiential EE Training (Interdisciplinary/Compulsory) ការបណ្តុះបណ្តាលអប់រំបរិស្ថានតាមបែបសកម្ម (អន្តរវិស័យ និងជាកាតព្វកិច្ច) |
ជួយផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា និងជំនឿរបស់គរុសិស្សបានយ៉ាងល្អ ព្រមទាំងបង្កើនការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបញ្ហាបរិស្ថានតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់។ | ទាមទារឱ្យមានការសហការរវាងគ្រូឧទ្ទេសជំនាញផ្សេងៗគ្នា និងទាមទារការកែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយពីថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័ន។ | អាកប្បកិរិយាគាំទ្របរិស្ថានរបស់និស្សិតមានភាពប្រសើរឡើងខ្លាំង (ពិន្ទុកើនពី ៣.៧៦ ដល់ ៦.២៧ លើ ៨) ក្រោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រគម្រោង (Project-based learning)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃជាសាច់ប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធនធានមនុស្ស ការកែសម្រួលកម្មវិធីសិក្សា និងពេលវេលាបណ្តុះបណ្តាល។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើឯកសារស្រាវជ្រាវពីបណ្តាប្រទេសនានាដូចជា អូស្ត្រាលី កាណាដា អ៊ីស្រាអែល តួកគី សហរដ្ឋអាមេរិក និងអេស្ប៉ាញ ដែលភាគច្រើនជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតជាចម្បងលើគរុសិស្សនៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ។ វាក៏មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ពីព្រោះកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈការបញ្ជ្រាបការអប់រំបរិស្ថានទៅក្នុងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀននៅមានភាពខ្វះខាតនៅឡើយ។
លទ្ធផល និងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់ និងពង្រឹងគុណភាពកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀននៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀនមុនពេលបម្រើការងារ គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់បំផុត និងមានប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែងក្នុងការបណ្តុះស្មារតីស្រឡាញ់បរិស្ថានដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pre-Service Teacher Training | ការបណ្តុះបណ្តាលគរុសិស្សដែលកំពុងរៀននៅសាលាគរុកោសល្យ ឬសាកលវិទ្យាល័យ ក្នុងការត្រៀមខ្លួនមុននឹងចេញទៅបង្រៀនផ្ទាល់នៅតាមសាលារៀនពិតប្រាកដ។ វាផ្តោតលើការផ្តល់ជំនាញគរុកោសល្យ និងចំណេះដឹងផ្នែកឯកទេស។ | ដូចជាការហ្វឹកហាត់របស់កីឡាករនៅក្នុងទីលានហ្វឹកហាត់មុនពេលចូលរួមការប្រកួតផ្លូវការ ដើម្បីប្រាកដថាពួកគេមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់។ |
| Environmental Education | ដំណើរការអប់រំដែលបង្រៀនមនុស្សឱ្យយល់ពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធធម្មជាតិដំណើរការ ការស្វែងយល់ពីបញ្ហាបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន និងការបណ្តុះស្មារតីដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។ | ដូចជាការបង្រៀនពីរបៀបថែរក្សាផ្ទះរបស់យើងឱ្យស្អាត ប៉ុន្តែនៅទីនេះពាក្យថា "ផ្ទះ" គឺសំដៅលើភពផែនដីទាំងមូល។ |
| Education for Sustainable Development | ការអប់រំដែលផ្តោតលើការផ្តល់ចំណេះដឹង បំណិន និងផ្នត់គំនិត ដើម្បីជួយឱ្យសង្គមអាចអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមទៅមុខបាន ដោយមិនបំផ្លាញ ឬធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ធនធានធម្មជាតិសម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការបង្រៀនឱ្យចេះចាយលុយដោយសន្សំសំចៃ ដើម្បីឱ្យមានលុយចាយរហូតដល់ចាស់ មិនមែនចាយខ្ជះខ្ជាយអស់ត្រឹមថ្ងៃនេះទេ។ |
| Environmental Literacy | សមត្ថភាព និងកម្រិតនៃការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបរិស្ថាន ដែលអាចឱ្យបុគ្គលម្នាក់ៗដឹង វិភាគ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវទាក់ទងនឹងបញ្ហាបរិស្ថាន ព្រមទាំងយកវាទៅអនុវត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការចេះអាននិងសរសេរអក្សរដែរ តែនេះគឺការចេះ "អាន" ពីបញ្ហារបស់ធម្មជាតិ និង "សរសេរ" ចេញជាដំណោះស្រាយ។ |
| Pro-environmental behaviour | សកម្មភាព ឬទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗដែលធ្វើឡើងដោយមានចេតនាជួយការពារ ឬកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់បរិស្ថាន ដូចជាការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិក ឬការកែច្នៃសំរាមឡើងវិញ។ | ដូចជាទម្លាប់នៃការបិទទឹក និងភ្លើងនៅពេលមិនប្រើប្រាស់ ដែលជាសកម្មភាពតូចមួយតែអាចជួយសង្គ្រោះធម្មជាតិបានយ៉ាងច្រើន។ |
| Environmental Competencies | ការបូកបញ្ចូលគ្នានូវចំណេះដឹង ជំនាញ ឥរិយាបថ និងការយល់ដឹងពីតម្លៃដែលគ្រូបង្រៀនចាំបាច់ត្រូវមាន ដើម្បីអាចរៀបចំផែនការ និងបង្រៀនសិស្សអំពីបរិស្ថានបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនិងទំនុកចិត្ត។ | ដូចជាកញ្ចប់ឧបករណ៍ (Toolbox) ដែលជាងឈើត្រូវការដើម្បីធ្វើតុមួយ គ្រូបង្រៀនក៏ត្រូវការកញ្ចប់ចំណេះដឹងនិងជំនាញនេះដើម្បីបង្រៀនពីបរិស្ថាន។ |
| Systematic review | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវកម្រិតខ្ពស់ដែលធ្វើការប្រមូល វាយតម្លៃ និងសង្ខេបលទ្ធផលចេញពីឯកសារស្រាវជ្រាវជាច្រើនផ្សេងទៀតយ៉ាងម៉ត់ចត់និងមានប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសំនួរស្រាវជ្រាវណាមួយ។ | ដូចជាការប្រមូលដុំផ្គុំរូប (Jigsaw puzzle) តូចៗពីប្រអប់ជាច្រើនមកផ្គុំចូលគ្នាជារូបភាពធំមួយ ដើម្បីមើលឃើញទិដ្ឋភាពរួមនៃបញ្ហា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
