បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីការស្រាវជ្រាវលើប្រភេទ ភាពសម្បូរបែប និងការចែកចាយនៃខ្យងប៉ាវហ៊ឺ (Abalones) នៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចនៃប្រទេសថៃ (សមុទ្រអង់ដាម៉ង់) ដើម្បីជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ និងអភិរក្សធនធានជលផល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចុះអង្កេត និងប្រមូលសំណាកដោយផ្ទាល់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរពីខេត្ត Ranong ដល់ខេត្ត Satun ក្នុងចន្លោះខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៥ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨៦។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Snorkeling (Shallow Water Visual Census) ការអង្កេតផ្ទៃទឹករាក់ (Snorkeling) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត ចំណាយថវិកាតិច និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការចុះអង្កេតតាមតំបន់ផ្កាថ្ម និងថ្មប៉ប្រះទឹកដែលរាក់ៗ។ | មិនអាចធ្វើការអង្កេតបាននៅតំបន់ទឹកជ្រៅ ឬស្វែងរកប្រភេទខ្យងដែលចូលចិត្តលាក់ខ្លួននៅក្រោមផ្កាថ្មជ្រៅៗបានឡើយ។ | អាចរកឃើញ និងប្រមូលសំណាកខ្យងប៉ាវហ៊ឺមួយចំនួននៅតាមជម្រកទឹករាក់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| SCUBA Diving (Deep Water Visual Census) ការមុជទឹកជ្រៅ (SCUBA Diving) |
អាចចុះដល់ជម្រៅ ៤-៥ម៉ែត្រ ដល់ទីតាំងផ្កាថ្មជ្រៅៗ ដែលជាជម្រកចម្បង និងផ្តល់ឱកាសរកឃើញប្រភេទខ្យងចម្រុះជាងមុន។ | ទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍មុជទឹកស្មុគស្មាញ ចំណាយខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យមានអ្នកមុជទឹកដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណជំនាញច្បាស់លាស់។ | អាចប្រមូលសំណាកខ្យងសរុបបានចំនួន ៧៥៣ក្បាល ក្នុងនោះរួមមានប្រភេទ Haliotis varia, H. ovina, និង H. asinina ទូទាំងតំបន់សិក្សា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅតាមសមុទ្រ រួមទាំងឧបករណ៍មុជទឹក នាវា និងសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៥-១៩៨៦ ផ្តោតលើឆ្នេរសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ចាប់ពីខេត្ត Ranong ដល់ Satun នៃប្រទេសថៃ។ ថ្វីត្បិតតែទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានប្រៀបធៀបលក្ខណៈជីវសាស្ត្ររបស់ខ្យងប៉ាវហ៊ឺ ពិសេសដោយសារតំបន់សមុទ្រទាំងពីរមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រអង្កេតបែបអេកូឡូស៊ី និងការវាស់វែងទម្រង់សំបកខ្យងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃធនធានសមុទ្រនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះនឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំបញ្ជីសារពើភណ្ឌជីវចម្រុះសមុទ្រ និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីប្បកម្មជលផលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Abalone (ខ្យងប៉ាវហ៊ឺ) | ជាប្រភេទខ្យងសមុទ្រដែលមានសំបកតែមួយ មានរាងសំប៉ែត និងមានរន្ធតូចៗតម្រៀបគ្នាតាមគែមសំបក ជាទូទៅវាស់រស់នៅដោយតោងយ៉ាងជាប់ទៅនឹងផ្កាថ្ម ឬថ្មប៉ប្រះទឹក ហើយវាជាប្រភេទជលផលដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។ | ដូចជាចានគោមផ្កាប់មុខដែលមានប្រហោងខ្យល់នៅក្បែរមាត់ ហើយអាចបឺតតោងជាប់នឹងថ្មយ៉ាងណែន។ |
| Haliotis (ពូជខ្យងប៉ាវហ៊ឺ) | ជាឈ្មោះសន្ដាន (Genus) តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រនៃប្រភេទខ្យងប៉ាវហ៊ឺទាំងអស់ ដែលក្នុងការសិក្សានេះគេបានផ្តោតលើប្រភេទ H. asinina, H. ovina, និង H. varia។ | ដូចជានាមត្រកូលរបស់មនុស្សអញ្ចឹង ដែលបញ្ជាក់ថាពួកវាស្ថិតក្នុងអម្បូរតែមួយ ទោះបីជាមានរូបរាង ឬពណ៌សម្បុរខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ។ |
| Snorkeling (ការមុជទឹកដោយប្រើបំពង់ដកដង្ហើម) | ជាបច្ចេកទេសហែលទឹកនៅផ្ទៃខាងលើនៃទឹក ដោយប្រើម៉ាស់ពាក់ភ្នែក និងបំពង់ដកដង្ហើម ដើម្បីសង្កេតមើលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៅតំបន់ទឹករាក់ដោយមិនចាំបាច់ប្រើធុងអុកស៊ីហ្សែន។ | ដូចជាការអណ្តែតខ្លួនមើលទេសភាពក្រោមទឹកតាមកញ្ចក់បង្អួច ដោយមិនចាំបាច់ចុះទៅផ្ទាល់ដល់បាតក្រោម។ |
| Scuba (ឧបករណ៍មុជទឹកជ្រៅ) | ជាប្រព័ន្ធឧបករណ៍ដកដង្ហើមក្រោមទឹកដែលមានបំពាក់ធុងអុកស៊ីហ្សែនជាប់នឹងខ្លួន ប្រើសម្រាប់ចុះទៅអង្កេត ស្រាវជ្រាវ និងប្រមូលសំណាកនៅតំបន់បាតសមុទ្រដែលមានជម្រៅជ្រៅ។ | ដូចជាការយកបរិយាកាសលើគោកច្រកក្នុងដបស្ពាយនៅនឹងខ្នង ដើម្បីអាចចុះទៅដើរលេងនៅក្រោមបាតសមុទ្របានយូរ។ |
| Regression coefficient (មេគុណតម្រែតម្រង់) | ជាតម្លៃស្ថិតិ (តំណាងដោយអក្សរ B) ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រវែង និងទទឹងសំបកខ្យង) ដើម្បីទស្សន៍ទាយពីការប្រែប្រួលនៃទំហំមួយនៅពេលទំហំមួយទៀតកើនឡើង។ | ដូចជាការដឹងពីកម្ពស់របស់មនុស្សម្នាក់ រួចប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីទាយប្រហាក់ប្រហែលពីទម្ងន់របស់គាត់អញ្ចឹងដែរ។ |
| Correlation coefficient (មេគុណសហសម្ព័ន្ធ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិ (តំណាងដោយអក្សរ r) ដែលបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃទំនាក់ទំនងរវាងទិន្នន័យពីរថាតើវាដើរស្របគ្នាខ្លាំងកម្រិតណា។ តម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ មានន័យថាវាមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំង។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា តើទំហំប្រវែងជើង និងទំហំលេខស្បែកជើង មានភាពស៊ីចង្វាក់គ្នាខ្លាំងកម្រិតណា។ |
| Epipodium (សាច់រុំគែមសំបក) | ជាផ្នែកមួយនៃរាងកាយខ្យងប៉ាវហ៊ឺដែលលៀនចេញមកក្រៅតាមគែមសំបក មានតួនាទីជាសរីរាង្គវិញ្ញាណ និងជួយក្នុងការរំកិលខ្លួនរបស់វា។ ក្នុងការកំណត់ពូជ លក្ខណៈនៃសាច់នេះ (ពណ៌ ឬរូបរាង) គឺជារឿងសំខាន់។ | ដូចជាអង់តែន ឬរោមស្ទាបរបស់សត្វល្អិត ដែលជួយឱ្យវាដឹងពីបរិយាកាសជុំវិញខ្លួន និងងាយស្រួលផ្លាស់ទី។ |
| Formalin (សូលុយស្យុងហ្វ័រម៉ាលីន) | ជាសារធាតុគីមីរាវម្យ៉ាង (ក្នុងការសិក្សានេះប្រើកម្រិត ១០%) ដែលគេប្រើសម្រាប់ត្រាំសំណាកជីវសាស្ត្រ ដើម្បីការពារកុំឱ្យសាច់សត្វស្អុយរលួយ និងរក្សាទ្រង់ទ្រាយដើមបានយូរសម្រាប់យកមកវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាការធ្វើត្រីប្រៃ ឬជ្រក់ដើម្បីរក្សាទុកអាហារឱ្យបានយូរមិនឱ្យខូចអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះជាសារធាតុគីមីសម្រាប់រក្សាសាកសពសត្វមិនឱ្យស្អុយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
