បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាក្លិនស្អុយភាយចេញពីទឹកសំណល់នៃរោងចក្រកែច្នៃកៅស៊ូ ដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាននិងសុខភាពសាធារណៈ ដោយស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈការប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្មដើម្បីស្រូបយកក្លិន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធចម្រោះជីវសាស្ត្រខ្នាតមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃសំណល់កសិកម្មចំនួនបីប្រភេទក្នុងការបំបាត់ក្លិន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Coconut Husk Biofilter with Sludge (Proposed Method) ឧបករណ៍ចម្រោះជីវសាស្ត្រពីសំបកដូងលាយភក់ទឹកស្អុយ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការស្រូបក្លិន និងជាវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរកក្នុងស្រុកតម្លៃថោក។ មីក្រូសរីរាង្គក្នុងភក់ទឹកស្អុយជួយបំបែកសារធាតុបង្កក្លិនបានយ៉ាងល្អ។ | ទាមទារការលាយបញ្ចូលគ្នាជាមួយភក់ទឹកស្អុយក្នុងសមាមាត្រជាក់លាក់ (១៥:៤០) ទើបទទួលបានប្រសិទ្ធភាពអតិបរមា។ | អាចកាត់បន្ថយក្លិនរហូតដល់កម្រិតទី១ (គ្មានក្លិន) ក្នុងអត្រា ៩០% ។ |
| Rubber Bark / Paddy Husk Biofilter with Sludge (Alternative Method) ឧបករណ៍ចម្រោះជីវសាស្ត្រពីសំបកកៅស៊ូ និងអង្កាមលាយភក់ទឹកស្អុយ |
ជួយកាត់បន្ថយក្លិនបានល្អប្រសើរជាងការមិនប្រើភក់ទឹកស្អុយ និងជួយកាត់បន្ថយសំណល់កសិកម្មផ្សេងៗទៀត។ | ប្រសិទ្ធភាពទាបជាងសំបកដូង ដោយមិនអាចបំបាត់ក្លិនទាំងស្រុងដល់កម្រិតទី១ (គ្មានក្លិន) នោះទេ។ | អាចកាត់បន្ថយកម្រិតក្លិនបាន ប៉ុន្តែមិនអាចឈានដល់កម្រិតទី១ (គ្មានក្លិនទាំងស្រុង) ឡើយ។ |
| Biofilters without Sludge (Baseline Method) ឧបករណ៍ចម្រោះជីវសាស្ត្រដែលមិនលាយភក់ទឹកស្អុយ |
មានភាពសាមញ្ញក្នុងការរៀបចំ ដោយមិនចាំបាច់ប៉ះពាល់ជាមួយភក់ទឹកស្អុយ ឬបារម្ភពីការគ្រប់គ្រងមេរោគជីវសាស្ត្រ។ | មិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបាត់ក្លិនដោយសារខ្វះមីក្រូសរីរាង្គ (Microorganisms) ដើម្បីបំបែកសារធាតុពុល។ | កម្រិតនៃការកាត់បន្ថយក្លិនមានភាពខ្សោយខ្លាំងធៀបនឹងប្រព័ន្ធដែលលាយភក់ទឹកស្អុយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធនេះទាមទារធនធានសាមញ្ញ និងមានតម្លៃថោក ដែលភាគច្រើនជាសំណល់កសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Burapha ខេត្តចันทបុរី ប្រទេសថៃ ដោយពឹងផ្អែកលើការវាយតម្លៃក្លិនពីអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ២០ នាក់ក្នុងវ័យ ១៨-២០ ឆ្នាំ។ ការពឹងផ្អែកលើញ្ញាណរបស់មនុស្សអាចមានភាពលម្អៀង (Subjective bias) ក៏ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទសំណល់កសិកម្មរបស់ថៃគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានជុំវិញរោងចក្រកែច្នៃកៅស៊ូដោយចំណាយតិច។
ការប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្មលាយជាមួយភក់ទឹកស្អុយដើម្បីបង្កើតជាប្រព័ន្ធចម្រោះជីវសាស្ត្រ គឺជាជម្រើសបច្ចេកវិទ្យាបៃតងដ៏សមស្រប និងមានប្រសិទ្ធភាពចំណាយខ្ពស់សម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biofilter media | សម្ភារៈឬវត្ថុធាតុ (ដូចជាសំបកដូង អង្កាម ឫសំបកឈើ) ដែលប្រើសម្រាប់ឱ្យមីក្រូសរីរាង្គតោងរស់នៅ ដើម្បីស្រូប និងបំបែកសារធាតុពុល ឬក្លិនស្អុយចេញពីខ្យល់ឬទឹក។ | ប្រៀបដូចជាអេប៉ុងដែលស្រូបយករសជាតិអាក្រក់ចេញពីទឹកក្រឡុក ដោយប្រើបាក់តេរីល្អៗមកស៊ីកាកសំណល់ទាំងនោះ។ |
| Wastewater sludge | កាកសំណល់រាវខាប់ៗ ឬភក់ដែលសល់ពីដំណើរការចម្រោះទឹកស្អុយ ដែលនៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើជាប្រភពនៃមេរោគ (បាក់តេរីល្អ) សម្រាប់ស៊ីសារធាតុបង្កក្លិននៅពេលលាយជាមួយវត្ថុធាតុចម្រោះ។ | ប្រៀបដូចជាជីកំប៉ុសដែលគេយកទៅលាយដីដើម្បីដាំដំណាំ តែទីនេះគេយកវាទៅបង្កាត់មេរោគល្អៗឱ្យស៊ីក្លិនស្អុយ។ |
| ASTM STP 440 | ជាស្តង់ដារអន្តរជាតិមួយដែលប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃក្លិន ដោយពឹងផ្អែកលើញ្ញាណនៃការហិតក្លិនរបស់មនុស្ស (អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត) ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពខ្លាំងខ្សោយនៃក្លិន។ | ដូចជាការដាក់ពិន្ទុម្ហូបដោយគណៈកម្មការផ្ទាល់ ថាតើវាមានក្លិនឈ្ងុយ ឬស្អុយកម្រិតណា តាមរយៈច្បាប់វិនិច្ឆ័យរួមមួយ។ |
| Triangle Test | វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តសាកល្បងដោយប្រើគំរូចំនួន ៣ (២ ដូចគ្នា ១ ខុសគេ) ដើម្បីឱ្យអ្នកធ្វើតេស្តហិតរកមើលថាតើគំរូមួយណាដែលខុសពីគេ ជាការធានាថាអ្នកធ្វើតេស្តពិតជាអាចបែងចែកក្លិនបានមែនមុននឹងធ្វើការវាយតម្លៃពិតប្រាកដ។ | ដូចជាល្បែងទាយកែវទឹក ៣ ដោយមាន ២ កែវជាទឹកធម្មតា និង ១ កែវមានលាយអំបិល ដើម្បីសាកល្បងអ្នកភ្លក់។ |
| Volatile Organic Compounds (VOCs) | សារធាតុសរីរាង្គដែលអាចហួតទៅជាឧស្ម័នបានយ៉ាងងាយនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ដែលជាញឹកញាប់គឺជាមូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យមានក្លិនស្អុយភាយចេញពីទឹកសំណល់រោងចក្រ។ | ដូចជាក្លិនទឹកអប់ដែលភាយចេញពីដបពេលយើងបើកគម្រប ប៉ុន្តែនេះជាក្លិនភាយចេញពីកាកសំណល់រោងចក្រ។ |
| Formic Acid | ជាប្រភេទអាស៊ីតដែលគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកៅស៊ូដើម្បីធ្វើឱ្យជ័រកៅស៊ូកក ដែលវាជាប្រភពចម្បងមួយនៃក្លិនជូរអសោចិ៍ និងអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកនៅជុំវិញ។ | ប្រៀបដូចជាទឹកខ្មេះដែលគេដាក់ក្នុងទឹកដោះគោដើម្បីឱ្យវាកកជាដុំ ប៉ុន្តែអាស៊ីតនេះមានក្លិនឆួល និងគ្រោះថ្នាក់ជាង។ |
| 1-butanol | សារធាតុគីមីរាវម្យ៉ាងដែលមានក្លិនស្រដៀងផ្លែចេកទុំ ឬស្រា ដែលគេតែងតែប្រើជាស្តង់ដារយោងក្នុងការបង្ហាត់ ឬធ្វើតេស្តជ្រើសរើសសមត្ថភាពឃានវិញ្ញាណ (ការហិតក្លិន) របស់អ្នកវាយតម្លៃ។ | ដូចជាការប្រើដុំទម្ងន់ ១ គីឡូក្រាមស្តង់ដារ ដើម្បីថ្លឹងផ្ទៀងផ្ទាត់ជញ្ជីង មុននឹងយកជញ្ជីងនោះទៅថ្លឹងរបស់ផ្សេងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
