បញ្ហា (The Problem)៖ ការបំពុលបរិស្ថានដោយសារកាកសំណល់រាវពីឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ ដែលមានផ្ទុកថ្នាំជ្រលក់ពណ៌អាហ្សូ (Azo dyes) មានកម្រិតសារធាតុពុលខ្ពស់ បង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពមនុស្ស និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការស្រាវជ្រាវ ញែក និងកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីពីកាកសំណល់ជីកំប៉ុស ដើម្បីសាកល្បងសមត្ថភាពក្នុងការបំបាត់ពណ៌ថ្នាំជ្រលក់អាហ្សូ ព្រមទាំងស្វែងរកលក្ខខណ្ឌរូបវិទ្យាគីមីដែលប្រសើរបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Decolorization (Aerobic/Agitated condition) ការបំបាត់ពណ៌តាមបែបជីវសាស្ត្រ (លក្ខខណ្ឌមានអុកស៊ីសែន/កូរក្នុងល្បឿន 200 rpm) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់ពណ៌ថ្នាំជ្រលក់អាហ្សូ លូតលាស់កោសិការហ័ស និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីជាប្រចាំសម្រាប់ម៉ាស៊ីនកូរ ដើម្បីផ្តល់អុកស៊ីសែនគ្រប់គ្រាន់ដល់បាក់តេរី។ | ប្រសិទ្ធភាពនៃការបំបាត់ពណ៌មានរហូតដល់ 89.06 ± 1.09% ក្នុងរយៈពេល 96 ម៉ោង។ |
| Biological Decolorization (Anaerobic/Static condition) ការបំបាត់ពណ៌តាមបែបជីវសាស្ត្រ (លក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែន/ទុកនៅស្ងៀម) |
ចំណាយថាមពលទាប ដោយសារមិនត្រូវការឧបករណ៍កូរផ្តល់អុកស៊ីសែន ហើយបាក់តេរីនៅតែអាចដំណើរការបានដោយផ្នែក។ | កោសិកាលូតលាស់យឺតជាងមុន ហើយប្រសិទ្ធភាពនៃការបំបាត់ពណ៌មានកម្រិតទាបជាងលក្ខខណ្ឌមានអុកស៊ីសែន។ | ប្រសិទ្ធភាពនៃការបំបាត់ពណ៌សម្រេចបានត្រឹម 78.95 ± 2.51% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Physico-chemical Treatment ការធ្វើប្រព្រឹត្តិកម្មតាមបែបបរិមាណរូប-គីមី (វិធីសាស្ត្រទូទៅក្នុងឧស្សាហកម្ម) |
ដំណើរការលឿន និងអាចកម្ចាត់ពណ៌បានក្នុងបរិមាណច្រើនស្របតាមស្តង់ដារឧស្សាហកម្ម។ | ចំណាយខ្ពស់លើសារធាតុគីមី និងបង្កើតជាកាកសំណល់រឹង (Sludge) ដែលបង្កជាការបំពុលបន្ទាប់បន្សំ។ | បង្កើតការបំពុលបន្ទាប់បន្សំ ដែលទាមទារដំណោះស្រាយជីវសាស្ត្រមកជំនួស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រខ្នាតមធ្យម ម៉ាស៊ីនវិភាគទិន្នន័យ និងសារធាតុគីមីពិសេសៗមួយចំនួនសម្រាប់ការចិញ្ចឹម និងវិភាគហ្សែនបាក់តេរី។
ការសិក្សានេះប្រមូលសំណាកកាកសំណល់ជីកំប៉ុសពីខេត្តស៊ុផាន់បុរី (Suphanburi) ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាថៃនិងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏សំណាកទាំងនេះមិនតំណាងឱ្យប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទាំងស្រុងនោះទេ។ ដូច្នេះ វាចាំបាច់ណាស់ក្នុងការធ្វើតេស្តបន្ថែមលើសំណាកក្នុងស្រុក ដើម្បីបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែង។
ការប្រើប្រាស់បាក់តេរី Bacillus subtilis ដើម្បីបំបាត់ពណ៌កាកសំណល់ទឹកស្អុយ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកលើវិស័យកាត់ដេរ។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី មកប្រើវិធីសាស្ត្រជីវសាស្ត្រដែលចំណាយទាប និងប៉ះពាល់បរិស្ថានតិចតួចនេះ គឺជាជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biodecolorization (ការបំបាត់ពណ៌តាមបែបជីវសាស្ត្រ) | គឺជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិត) និងអង់ស៊ីមរបស់ពួកវា ដើម្បីបំបែករចនាសម្ព័ន្ធគីមីនៃថ្នាំជ្រលក់ពណ៌ ធ្វើឱ្យវាបាត់បង់ពណ៌ និងកាត់បន្ថយជាតិពុល។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើយន្តការធម្មជាតិ (ឧទាហរណ៍៖ សត្វល្អិត) ឱ្យស៊ីកម្ទេច និងសម្អាតស្នាមប្រឡាក់ថ្នាំពណ៌ពីក្នុងទឹកស្អុយ ដើម្បីឱ្យទឹកនោះប្រែជាថ្លា និងគ្មានជាតិពុលឡើងវិញ។ |
| Azo dyes (ថ្នាំជ្រលក់អាហ្សូ) | ជាប្រភេទថ្នាំជ្រលក់ពណ៌គីមីសិប្បនិម្មិត ដែលគេនិយមប្រើប្រាស់បំផុតក្នុងឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ ដោយសារវាមានពណ៌ច្បាស់ល្អ និងស្វិតជាប់បានយូរ ប៉ុន្តែវាមានផ្ទុកសារធាតុពុលដែលអាចបង្កជាជំងឺមហារីក និងពិបាកក្នុងការរំលាយតាមបែបធម្មជាតិ។ | ស្រដៀងនឹងជ័រស្អិតគីមីដែលគេយកមកលាបពណ៌ក្រណាត់ឱ្យជាប់បានយូរ តែវាមានផ្ទុកជាតិពុលខ្លាំងដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់បើហូរចូលទន្លេ ឬបឹង។ |
| Textile effluent (កាកសំណល់រាវវាយនភណ្ឌ) | ទឹកកខ្វក់ដែលសេសសល់ និងត្រូវបានបញ្ចេញចោលពីរោងចក្រកាត់ដេរ និងរោងចក្រផលិតក្រណាត់ ដែលភាគច្រើនមានផ្ទុកកំហាប់ថ្នាំជ្រលក់ពណ៌ សារធាតុគីមី និងលោហៈធ្ងន់កម្រិតខ្ពស់។ | ប្រៀបបាននឹងទឹកលាងចានដែលពោរពេញដោយខ្លាញ់ និងសាប៊ូ ដែលត្រូវបានបង្ហូរចេញពីផ្ទះបាយចូលទៅក្នុងលូទឹកសាធារណៈ។ |
| Bacillus subtilis (បាក់តេរី Bacillus subtilis) | ជាប្រភេទបាក់តេរីរាងជាដំបង ដែលមិនបង្កជំងឺ និងមានវត្តមានទូទៅក្នុងដី ឬជីកំប៉ុស។ ពួកវាមានសមត្ថភាពពិសេសក្នុងការទប់ទល់នឹងបរិស្ថានអាក្រក់ និងអាចបញ្ចេញអង់ស៊ីមដើម្បីរំលាយសារធាតុគីមីស្មុគស្មាញ។ | ប្រៀបដូចជាក្រុមកម្មករតូចៗនៅក្នុងដី ដែលមានសមត្ថភាពពិសេស និងឧបករណ៍ស័ក្តិសិទ្ធិក្នុងការកាត់ផ្ដាច់សារធាតុពុលស្មុគស្មាញឱ្យក្លាយជាសារធាតុគ្មានគ្រោះថ្នាក់។ |
| 16S rRNA gene sequencing (ការវិភាគលំដាប់ហ្សែន 16S rRNA) | ជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលមួយដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើប្រាស់ ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងចាត់ថ្នាក់ប្រភេទបាក់តេរី តាមរយៈការអានកូដហ្សែនជាក់លាក់ (16S rRNA) របស់ពួកវា។ | ដូចជាការស្កេនក្រយៅដៃដើម្បីស្វែងរកអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាគាត់ជានរណា និងមកពីគ្រួសារណា។ |
| Ligninolytic enzymes (អង់ស៊ីមលីញីណូលីទិក) | ជាប្រូតេអ៊ីនពិសេសដែលបញ្ចេញដោយអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជា បាក់តេរី ឬផ្សិត) ដែលដើរតួជាកាតាលីករក្នុងការកាត់ផ្តាច់ និងបំបែករចនាសម្ព័ន្ធគីមីដ៏រឹងមាំរបស់សារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជា ថ្នាំជ្រលក់អាហ្សូ)។ | ប្រៀបដូចជាកន្ត្រៃវេទមន្តដែលបាក់តេរីបញ្ចេញមក ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ខ្សែសង្វាក់គីមីដ៏រឹងមាំរបស់ថ្នាំពណ៌ឱ្យដាច់ចេញពីគ្នា។ |
| Microaerophilic (លក្ខខណ្ឌត្រូវការអុកស៊ីសែនតិចតួច) | ជាបរិយាកាស ឬលក្ខណៈរបស់អតិសុខុមប្រាណ ដែលត្រូវការកម្រិតអុកស៊ីសែនទាបជាងបរិមាណអុកស៊ីសែនដែលមានក្នុងបរិយាកាសធម្មតា ដើម្បីអាចរស់រានមានជីវិត និងដំណើរការបានល្អបំផុត។ | ដូចជាមនុស្សដែលចូលចិត្តធ្វើការក្នុងបន្ទប់ដែលមានពន្លឺស្រទន់ និងមានខ្យល់ចេញចូលតិចតួច ជាងកន្លែងដែលបើកចំហរមានខ្យល់បក់ខ្លាំង។ |
| Phytotoxicity (ភាពពុលដល់រុក្ខជាតិ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពលពុលរបស់សារធាតុគីមី ឬកាកសំណល់រាវ ទៅលើការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ និងគ្រាប់ពូជ។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ថាទឹកដែលបានចម្រោះរួច មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់បរិស្ថានធម្មជាតិ។ | ជាការធ្វើតេស្តសាកល្បងដោយយកទឹកដែលបានចម្រោះរួចទៅស្រោចដំណាំ ដើម្បីចង់ដឹងថាទឹកនោះនៅមានជាតិពុលដែលអាចធ្វើឱ្យដើមឈើងាប់ឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
