បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យលើផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃការបំពុលប្រេងនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ក៏ដូចជាបញ្ហាប្រឈមក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកសំណល់ដែលមានផ្ទុកប្រេងពីសកម្មភាពឧស្សាហកម្ម និងនាវា។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ឯកសារនេះចងក្រងនូវការវាយតម្លៃផ្នែកអេកូឡូស៊ី បច្ចេកវិទ្យាព្យាបាលទឹកសំណល់ដោយរូបវិទ្យានិងជីវសាស្រ្ត និងការវិភាគក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយនិងទប់ស្កាត់ការកំពប់ប្រេង។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃការបំពុលប្រេងលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ និងបានលើកឡើងពីប្រសិទ្ធភាពនៃបច្ចេកវិទ្យាចម្រោះទឹកសំណល់ ការប្រើប្រាស់បាក់តេរី ក៏ដូចជាយន្តការច្បាប់ដ៏រឹងមាំសម្រាប់ដោះស្រាយការខូចខាត។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរលើជីវចម្រុះ (Severe Impact on Biodiversity) | កំហាប់ប្រេងទាបបំផុតក៏អាចសម្លាប់មីក្រូសរីរាង្គមូលដ្ឋាន ដែលជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃខ្សែសង្វាក់អាហារសមុទ្រ។ ករណីលិចកប៉ាល់ Leela បានសម្លាប់សត្វបាតសមុទ្ររហូតដល់ ៨៣% នៃសត្វវ័យក្មេង។ | កំហាប់ប្រេងត្រឹមតែ 0.1 mg/l អាចសម្លាប់ផ្លង់តុងរុក្ខជាតិ (Phytoplankton) ខណៈករណីនាវា Leela (១៩៨៩) ធ្វើឱ្យចំនួនកោសិកាសារាយធ្លាក់ចុះពី ១០០ ទៅ ១០០០ដង។ |
| ប្រសិទ្ធភាពនៃបច្ចេកវិទ្យាបំបែកប្រេង (Efficiency of Oil Separation Technologies) | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យារូបវិទ្យានិងគីមី អាចកាត់បន្ថយប្រេងក្នុងទឹកសំណល់ពីសកម្មភាពឧស្សាហកម្មបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពមុនពេលបញ្ចេញចោលទៅក្នុងសមុទ្រ។ | ប្រព័ន្ធ DAF អាចបញ្ចុះកំហាប់ប្រេងដល់តិចជាង 1 ppm ហើយតម្រងក្រណាត់ SOS-1 អាចស្រូបប្រេងបាន២០ដងនៃទម្ងន់របស់វា។ |
| ការស្តារឡើងវិញដោយប្រើជីវសាស្រ្ត (Bioremediation) | ការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ (Microbes) ដើម្បីស៊ីនិងបំបែកម៉ូលេគុលប្រេង គឺជាជម្រើសដែលមានសុវត្ថិភាព មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់សម្រាប់ការកំពប់ប្រេងលើសមុទ្រ និងដី។ | ផលិតផលជីវសាស្រ្តដូចជា LOT 11 និង SOT អាចបំបែកប្រេងទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលពី ៤ ទៅ ៦ខែ។ |
| ភាពចាំបាច់នៃច្បាប់ទាមទារសំណង (Necessity of Compensation Laws) | ការពឹងផ្អែកលើច្បាប់បរិស្ថានទូទៅគឺមិនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទាមទារសំណងពីក្រុមហ៊ុននាវាឡើយ។ ប្រទេសនានាចាំបាច់ត្រូវមានច្បាប់ជាក់លាក់ស្តីពីការបំពុលប្រេង និងតុលាការជំនាញ។ | របាយការណ៍ណែនាំឱ្យរៀនសូត្រតាមគំរូច្បាប់ OPA 1990 របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ឬចូលរួមអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ (CLC 1992, FUND 1992) ដើម្បីធានាសំណងពេញលេញ។ |
ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការបំពុលប្រេង ភាគីពាក់ព័ន្ធគប្បីអនុវត្តវិធានការបច្ចេកទេស និងកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ដូចខាងក្រោម៖
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | តាក់តែងច្បាប់ជាក់លាក់ស្តីពីការទទួលខុសត្រូវនិងសំណងការខូចខាតដោយសារការកំពប់ប្រេង (Oil Pollution Liability) និងពិចារណាបង្កើតតុលាការជំនាញផ្នែកបរិស្ថានសមុទ្រ។ | ខ្ពស់ (High) |
| អាជ្ញាធរកំពង់ផែ និងម្ចាស់នាវា (Port Authorities & Ship Owners) | តម្រូវឱ្យមានការបំពាក់ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកសំណល់ (ដូចជា API, CPI, DAF) ឬប្រើតម្រងស្រូបប្រេង (SOS-1) នៅលើនាវានិងនៅតាមទីតាំងកំពង់ផែមុនពេលបង្ហូរទឹកចោល។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ (Research Institutions) | វិនិយោគលើការសិក្សាស្រាវជ្រាវដើម្បីអភិវឌ្ឍបាក់តេរីក្នុងស្រុក (Local Microbial Strains) សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការសម្អាតប្រេងដោយជីវសាស្រ្ត (Bioremediation)។ | មធ្យម (Medium) |
| អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងក្រុមហ៊ុនប្រេង (Local Authorities & Oil Companies) | បង្កើតផែនការត្រៀមបម្រុងឆ្លើយតបការកំពប់ប្រេង (Oil Spill Response Plans) នៅតាមតំបន់ងាយរងគ្រោះ ដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍មូលដ្ឋាន និងបំពាក់ឧបករណ៍ទប់ប្រេង (Booms/Skimmers)។ | ខ្ពស់ (High) |
កម្ពុជាកំពុងមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅតំបន់ឆ្នេរ (ខេត្តព្រះសីហនុ កំពត) រួមទាំងមានប្រតិបត្តិការកំពង់ផែទឹកជ្រៅ និងការរុករកប្រេងកាត។ បទពិសោធន៍របស់វៀតណាមក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកសំណល់ប្រេង និងយន្តការច្បាប់ទាមទារសំណង គឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវបច្ចេកវិទ្យាចម្រោះប្រេងកម្រិតខ្ពស់នៅតាមកំពង់ផែ និងការតាក់តែងច្បាប់ទាមទារសំណងបរិស្ថានឱ្យបានរឹងមាំ នឹងជួយធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព ដោយមិនលះបង់ធនធានធម្មជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bioremediation | ការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី ផ្សិត) ដើម្បីបំបែក ឬស៊ីម៉ូលេគុលប្រេងដែលកំពប់ កាត់បន្ថយការពុលដល់បរិស្ថានដោយមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។ | ដូចជាការព្រលែងសត្វល្អិតល្អៗឱ្យទៅស៊ីបំបាត់សំរាមពុលតាមបែបធម្មជាតិអញ្ចឹង។ |
| API Separator | ប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកសំណល់ដែលប្រើប្រាស់គោលការណ៍ទំនាញផែនដី ដើម្បីបំបែកប្រេង (ដែលស្រាលជាងទឹក) ឱ្យអណ្តែតឡើងលើ រួចកើបចេញ មុននឹងបង្ហូរទឹកសំណល់ចូលទៅប្រភពទឹកធម្មជាតិ។ | ដូចជាការទុកទឹកលាយប្រេងឱ្យនៅស្ងៀម រហូតដល់ប្រេងអណ្តែតឡើងលើផ្ទៃទឹក រួចហើយយើងដួសវាចេញ។ |
| Emulsification | ដំណើរការដែលប្រេងលាយឡំចូលគ្នាជាមួយទឹកសមុទ្របង្កើតជាទម្រង់ស្អិតៗ (ដោយសារកម្លាំងរលក) ដែលធ្វើឱ្យបរិមាណម៉ាសប្រេងកើនឡើង និងធ្វើឱ្យការសម្អាតប្រេងមានភាពលំបាកខ្លាំងជាងប្រេងដែលអណ្តែតធម្មតា។ | ដូចជាការវាយស៊ុតលាយប្រេងឆាធ្វើជាម៉ាយ៉ូណេស (Mayonnaise) ដែលធ្វើឱ្យទឹកនិងប្រេងចូលគ្នាក្លាយជាល្បាយខាប់ស្អិត។ |
| Dissolved Air Flotation (DAF) | បច្ចេកវិទ្យាព្យាបាលទឹកសំណល់ដោយប្រើប្រាស់ពពុះខ្យល់តូចៗបញ្ចូលទៅក្នុងទឹក ដើម្បីទាញយកកម្ទេចកំទីប្រេងតូចៗបំផុតដែលមិនអណ្តែតដោយខ្លួនឯង ឱ្យអណ្តែតឡើងលើផ្ទៃទឹកដើម្បីងាយស្រួលកម្ចាត់ចោល។ | ដូចជាការផ្លុំខ្យល់ចេញពីបាតកែវទឹក ដើម្បីឱ្យពពុះខ្យល់រុញកម្ទេចកំទីតូចៗឱ្យអណ្តែតឡើងមកលើផ្ទៃ។ |
| CLC 1992 | អនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីការទទួលខុសត្រូវរដ្ឋប្បវេណី (Civil Liability Convention) ដែលកំណត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ម្ចាស់នាវាចំពោះការខូចខាតបរិស្ថានដោយការកំពប់ប្រេង ដោយធានាថាជនរងគ្រោះទទួលបានសំណង។ | ដូចជាច្បាប់ធានារ៉ាប់រងអន្តរជាតិដែលតម្រូវឱ្យម្ចាស់កប៉ាល់ដាច់ខាតត្រូវតែមានលុយសងនៅពេលដែលកប៉ាល់ខ្លួនធ្វើឱ្យកំពប់ប្រេងចូលសមុទ្រ។ |
| Biochemical Oxygen Demand (BOD) | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណអុកស៊ីហ្សែនដែលបាក់តេរីត្រូវការដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គក្នុងទឹក។ កម្រិត BOD កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកកាន់តែខ្វះអុកស៊ីហ្សែនសម្រាប់សត្វក្នុងទឹកដកដង្ហើម។ | ដូចជារង្វាស់ស្ទង់កម្រិតភាពថប់ដង្ហើមនៅក្នុងទឹក កាលណាទឹករឹតតែកខ្វក់ សត្វសមុទ្ររឹតតែខ្វះខ្យល់ដកដង្ហើម។ |
| Oil Boom | ឧបករណ៍ជារបាំងបណ្តែតទឹកដែលប្រើសម្រាប់ទប់ និងទប់ស្កាត់ការសាយភាយនៃប្រេងដែលកំពប់លើផ្ទៃទឹក មុននឹងឈានដល់ការប្រើម៉ាស៊ីនបូម (Skimmers) ស្រូបយកប្រេងទាំងនោះ។ | ដូចជារបងពោងអណ្តែតទឹកដែលគេយកទៅព័ទ្ធជុំវិញប្រេងកំពប់កុំឱ្យវាហូររាលដាលធំជាងមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
