បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការកែច្នៃកាកសំណល់ចម្រោះ (Filter cake) ពីរោងចក្រចម្រាញ់សារធាតុអាហ្គារ (Agar) ឱ្យទៅជាអេតាណុលជីវៈ (Bioethanol) ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ឧស្សាហកម្ម និងឆ្ពោះទៅរកបច្ចេកវិទ្យាគ្មានកាកសំណល់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការក្លែងធ្វើ (Simulation) ក្នុងធុងបំប្លែងចំណុះ ៥០០ លីត្រ នូវសេណារីយ៉ូនៃដំណើរការអ៊ីដ្រូលីស (Hydrolysis) ចំនួនបីផ្សេងគ្នា ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពិសោធន៍ជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Enzymatic Hydrolysis Extraction ការទាញយកដោយអ៊ីដ្រូលីសអង់ស៊ីម |
អាចបំបែកសារធាតុជំនួយការច្រោះ (Filter aid) ចេញពីសូលុយស្យុងបានស្អាតល្អមុនពេលធ្វើមេ និងផ្តល់ជាតិស្ករសុទ្ធល្អសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ | ត្រូវការដំណើរការទាញយកច្រើនដំណាក់កាល និងមានការប្រើប្រាស់ថាមពលកម្តៅខ្ពស់ក្នុងការសម្រាញ់កំហាប់។ | ផ្តល់ទិន្នផលអេតាណុល ២%v ដោយប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី ៥៤៧,៥៥ kWh/L និងកម្តៅ ១៣៨,៣៧ MJ/L។ |
| Hydrolysis with Prior Drying ការធ្វើអ៊ីដ្រូលីសដោយការសម្ងួតជាមុន |
ផ្តល់នូវអត្រាបំប្លែងសែលុយឡូស (Cellulose conversion) ខ្ពស់បំផុត និងកំហាប់ស្ករច្រើនជាងគេក្នុងការពិសោធន៍។ | ការសម្ងួតកាកសំណល់មុនពេលប្រតិកម្ម ទាមទារការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីខ្ពស់ខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យមិនមានប្រសិទ្ធភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ | ផ្តល់កំហាប់អេតាណុលខ្ពស់បំផុត ២,៥%v ប៉ុន្តែស៊ីភ្លើងខ្លាំងដល់ទៅ ១២៩១,៨៧ kWh/L នៃអេតាណុល។ |
| Unseparated Filter Aid Material (FAM) ការប្រើប្រាស់សារធាតុជំនួយការច្រោះដោយមិនបំបែក |
ជាជម្រើសសន្សំសំចៃបំផុត ដោយកាត់បន្ថយដំណាក់កាលបំបែក និងប្រើប្រាស់ការធ្វើមេព្រមគ្នាជាមួយសាក់ការីកម្ម (Simultaneous Saccharification and Fermentation)។ | ផលិតផលស្ថិតក្នុងទម្រង់ជាកាករាវ (Slurry) ដែលអាចពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ចុងក្រោយក្រោយពេលបិត (Distillation)។ | ទទួលបានអេតាណុល ២,២%v ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីទាបបំផុតត្រឹមតែ ២៤៤,៨៧ kWh/L ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តដំណើរការផលិតកម្មនេះទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើបរិក្ខារឧស្សាហកម្ម និងប្រភពថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ដំណើរការកូរ និងកម្តៅសម្រាប់បិត។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើសំណាកកាកសំណល់ពីរោងចក្រចម្រាញ់អាហ្គារជាក់ស្តែងនៅខេត្ត Banten និង East Java ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើសារាយសមុទ្រប្រភេទ Gracilaria។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះប្រហែលជាមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងឡើយ ដោយសារកម្ពុជាមិនទាន់មានឧស្សាហកម្មចម្រាញ់អាហ្គារខ្នាតធំ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ជាអំណះអំណាងដ៏រឹងមាំសម្រាប់ការកែច្នៃកាកសំណល់ជីវម៉ាសផ្សេងៗទៀតក្នុងស្រុក។
ទោះបីជាឧស្សាហកម្មសារាយសមុទ្រនៅកម្ពុជានៅមានកម្រិត ក៏បច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃកាកសំណល់នេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy)។
សរុបមក ការធ្វើសមាហរណកម្មផលិតកម្មបច្ចេកវិទ្យាគ្មានកាកសំណល់ (Zero-waste technology) គឺជាគំរូដ៏ល្អមួយដែលអាចបំប្លែងកាកសំណល់ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជាឱ្យទៅជាថាមពលជីវៈដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Enzymatic hydrolysis (ការធ្វើអ៊ីដ្រូលីសដោយអង់ស៊ីម) | ដំណើរការគីមីដែលប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម (ដូចជា Cellulase) ដើម្បីបំបែកកាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ (សែលុយឡូស) ដែលមានក្នុងកាកសំណល់រុក្ខជាតិ ឱ្យទៅជាស្ករសាមញ្ញ (គ្លុយកូស) សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការធ្វើមេបន្ត។ | ដូចជាការប្រើកន្ត្រៃដើម្បីកាត់ខ្សែនីឡុងដ៏វែងមួយ ឱ្យទៅជាបំណែកខ្លីៗងាយស្រួលយកទៅដេរជាសម្លៀកបំពាក់បន្តទៀត។ |
| Filter cake (កាកសំណល់ចម្រោះ) | កាកសំណល់រឹងដែលនៅសេសសល់ជាប់នឹងបន្ទះតម្រង បន្ទាប់ពីវត្ថុរាវត្រូវបានច្រោះយកចេញនៅក្នុងប្រតិបត្តិការឧស្សាហកម្ម (ក្នុងករណីនេះគឺកាកសំណល់សារាយក្រោយពេលចម្រាញ់យកអាហ្គាររួច)។ | ដូចជាកាកដូងដែលនៅសល់ក្នុងស្បៃ បន្ទាប់ពីយើងពូតយកទឹកខ្ទិះចេញអស់។ |
| Filter aid material / FAM (សារធាតុជំនួយការច្រោះ) | សារធាតុអសកម្ម (ដូចជា Perlite ធ្វើពីថ្មភ្នំភ្លើង) ដែលត្រូវបានបន្ថែមចូលទៅក្នុងល្បាយរាវមុនពេលច្រោះ ដើម្បីជួយឱ្យទឹកហូរបានលឿន និងការពារកុំឱ្យកាកសំណល់ស្ទះតម្រង។ | ដូចជាការលាយគ្រាប់ក្រួសតូចៗចូលក្នុងភក់ ដើម្បីទប់កុំឱ្យភក់ខាប់ស្អិតបិទជិតរន្ធបង្ហូរទឹក។ |
| Simultaneous Saccharification and Fermentation / SSF (ការធ្វើសាក់ការីកម្មនិងការធ្វើមេព្រមគ្នា) | ដំណើរការបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្តដែលការបំប្លែងសែលុយឡូសទៅជាស្ករ (សាក់ការីកម្ម) និងការបំប្លែងស្ករនោះទៅជាអេតាណុល (ការធ្វើមេ) ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងធុងតែមួយនិងក្នុងពេលដំណាលគ្នាតែម្តង ដើម្បីសន្សំសំចៃពេលវេលានិងការចំណាយ។ | ដូចជារោងចក្រដែលម៉ាស៊ីនទីមួយកំពុងកិនម្សៅ ហើយម៉ាស៊ីនទីពីរកំពុងយកម្សៅនោះទៅដុតនំប៉័ងភ្លាមៗក្នុងបន្ទប់តែមួយ ដោយមិនបាច់ស្តុកទុកសិន។ |
| Cellulase (អង់ស៊ីមសែលុយឡាស) | សមាសភាគប្រូតេអ៊ីនពិសេសមួយប្រភេទដែលដើរតួជាកាតាលីករ ផលិតដោយផ្សិតឬបាក់តេរី មានតួនាទីកាត់ផ្តាច់ចំណងគីមីនៅក្នុងសែលុយឡូស (សរសៃរុក្ខជាតិ) ដើម្បីបញ្ចេញជាតិស្ករគ្លុយកូសដែលលាក់នៅខាងក្នុង។ | ដូចជាកូនសោរពិសេសមួយដែលអាចដោះសោរបំបែកជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិដ៏រឹងមាំ ដើម្បីយកជាតិស្ករដែលលាក់ទុកនៅខាងក្នុង។ |
| Saccharomyces cerevisiae (មេដំបែ Saccharomyces cerevisiae) | ជាប្រភេទមេដំបែ (Yeast) ដែលគេនិយមប្រើប្រាស់បំផុតក្នុងការដុតនំប៉័ង ផលិតស្រាបៀរ និងផលិតអេតាណុលជីវៈខ្នាតឧស្សាហកម្ម ដោយវាស៊ីជាតិស្ករគ្លុយកូស ហើយបំប្លែងវាឱ្យទៅជាអេតាណុលនិងឧស្ម័នកាបូនិក។ | វាគឺជា "កម្មករបីអតិសុខុមប្រាណ" ដែលស៊ីទឹកស៊ីរ៉ូជាអាហារ រួចបញ្ចេញញើសមកវិញជាជាតិអាល់កុល។ |
| Distillation to azeotrope (ការបិតរហូតដល់ចំណុចអាសេអូត្រូប) | ដំណើរការបំបែកសារធាតុរាវដោយប្រើកម្ដៅ (រំពុះនិងកំណក) ដើម្បីទាញយកអេតាណុលពីទឹក ឱ្យបានកំហាប់អតិបរមាប្រហែល ៩៥% ដែលជាចំណុចវាមិនអាចបំបែកទឹកនិងអាល់កុលបន្តទៀតបានដោយប្រើតែការបិតធម្មតា។ | ដូចជាការស្ងោរទឹកអំបិលដើម្បីត្រងយកតែចំហាយទឹកសាប គ្រាន់តែនៅទីនេះយើងស្ងោរទឹកស្រាដើម្បីត្រងយកតែចំហាយអាល់កុលឱ្យបានសុទ្ធបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
