បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតទិន្នន័យស្តីពីពូជមេអំបៅនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារឯកសារពីមុនបានកត់ត្រាត្រឹមតែប្រហែល ៣០ ប្រភេទប៉ុណ្ណោះនៅទូទាំងប្រទេស។ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃភាពចម្រុះ និងជីវភូមិសាស្ត្រនៃមេអំបៅនៅជួរភ្នំក្រវាញភាគនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅតាមទីតាំងគោលដៅ និងការវិភាគតាមប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់ជីវសាស្ត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Opportunistic Netting ការប្រមូលសំណាកដោយប្រើសំណាញ់តាមទីវាល |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវអាចតាមប្រមាញ់ និងចាប់មេអំបៅដែលហោះហើរយ៉ាងសកម្មនៅតាមទីជម្រកចម្រុះផ្សេងៗគ្នា។ វាមានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការចុះវាល។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្ម និងពេលវេលាច្រើន ហើយអាចនឹងខកខានប្រភេទមេអំបៅដែលរស់នៅតាមចុងឈើខ្ពស់ៗ។ | បានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរកឃើញ និងកត់ត្រាមេអំបៅចំនួន ២៣៣ ប្រភេទ នៅក្នុងតំបន់សិក្សា។ |
| Baited Butterfly Traps ការប្រើអន្ទាក់មេអំបៅមានដាក់នុយ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទាក់ទាញមេអំបៅដែលស៊ីផ្លែឈើ (ឧទាហរណ៍៖ អំបូររង Amathusiinae) និងអាចព្យួរចោលនៅតាមគែមព្រៃបានដោយមិនចាំបាច់មានអ្នកតាមដានជាប់រហូត។ | អន្ទាក់នេះអាចទាក់ទាញបានតែប្រភេទមេអំបៅដែលចូលចិត្តក្លិនផ្លែឈើទុំ ឬរលួយប៉ុណ្ណោះ ដោយរំលងប្រភេទដែលក្រេបលំអងផ្កា។ | បានជួយបំពេញបន្ថែមនូវការប្រមូលសំណាក ដែលធ្វើឱ្យបញ្ជីរាយនាមមេអំបៅ (Checklist) កាន់តែមានភាពសុក្រឹត និងសម្បូរបែប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចំណាយពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះវាលផ្ទាល់ និងតម្រូវឱ្យមានជំនាញឯកទេសកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងរដូវប្រាំង និងកំណត់ត្រឹមទីតាំងភ្នំទំព័រ និងភ្នំខ្មោច នៃដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំសំកុសប៉ុណ្ណោះ។ កត្តានេះបង្កើតឱ្យមានភាពលម្អៀងខាងរដូវកាល និងភូមិសាស្ត្រ ដោយសារតែការចុះវាលនៅរដូវវស្សា ឬនៅតំបន់ផ្សេងទៀតនៃជួរភ្នំក្រវាញ អាចនឹងរកឃើញប្រភេទមេអំបៅខុសពីនេះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់បំពេញចន្លោះប្រហោងនៃកំណត់ត្រាជីវចម្រុះដែលនៅខ្វះខាតជាយូរមកហើយ។
វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យ និងលទ្ធផលពីការសិក្សានេះ មានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិរក្សនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក លទ្ធផលនេះផ្តល់នូវទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ ដែលគាំទ្រដល់ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ និងការស្វែងយល់ពីជីវភូមិសាស្ត្រនៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Papilionoidea (អម្បូរមេអំបៅពិត) | ជាអម្បូរថ្នាក់លើ (Superfamily) នៃសត្វល្អិតដែលគ្របដណ្តប់លើប្រភេទមេអំបៅពិតប្រាកដ (true butterflies) ទាំងអស់ ដែលគេអាចញែកពួកវាចេញពីពពួកមេអំបៅរាត្រី (moths)។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ អ្នកស្រាវជ្រាវផ្តោតលើការកត់ត្រាប្រភេទសត្វក្នុងអម្បូរនេះ ដើម្បីវាយតម្លៃពីភាពសម្បូរបែបនៃជីវចម្រុះ។ | ដូចជាការបែងចែកក្រុមគ្រួសារសត្វ ដោយ Papilionoidea គឺជាគ្រួសារធំមួយដែលប្រមូលផ្តុំទៅដោយមេអំបៅមានពណ៌ស្រស់ស្អាតហោះហើរនៅពេលថ្ងៃ។ |
| Biogeography (ជីវភូមិសាស្ត្រ) | ជាការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបដែលប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិរស់នៅរាយប៉ាយតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នា និងកត្តាដែលធ្វើឱ្យពួកវាមានវត្តមានឬគ្មានវត្តមាននៅទីនោះ (ដូចជាកត្តាអាកាសធាតុ របាំងភ្នំ ឬទន្លេ)។ | ដូចជាការសិក្សាស្វែងយល់ថាហេតុអ្វីបានជាសត្វភេនឃ្វីន (Penguin) រស់នៅតែតំបន់ទឹកកក ហើយសត្វអូដ្ឋរស់នៅតែតំបន់វាលខ្សាច់ក្តៅ។ |
| Endemic species (ប្រភេទសត្វក្នុងស្រុក / ឋានិកសត្វ) | ជាប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានរកឃើញថាមានរស់នៅតែក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រតូចចង្អៀតជាក់លាក់ណាមួយប៉ុណ្ណោះ (ដូចជាមានតែនៅជួរភ្នំក្រវាញ) ហើយមិនមានវត្តមាននៅទីតាំងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកឡើយ។ ការមានប្រភេទសត្វនេះច្រើន បង្ហាញពីភាពប្លែកដាច់គេនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៅទីនោះ។ | ដូចជានំអន្សមជ្រូកខ្មែរដែលមានប្រភព និងមានធ្វើលក់តែនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយមិនអាចរកទិញបាននៅប្រទេសប៉ែកអឺរ៉ុបឡើយ។ |
| Butterfly assemblages (សមាសភាពមេអំបៅ / បណ្តុំមេអំបៅ) | ការប្រមូលផ្តុំនៃក្រុមប្រភេទមេអំបៅផ្សេងៗគ្នា ដែលរស់នៅរួមគ្នានៅក្នុងជម្រក ឬតំបន់ភូមិសាស្ត្រតែមួយ ក្នុងពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ ដែលវាជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការវាយតម្លៃពីសុខភាពបរិស្ថាន និងទំនាក់ទំនងអេកូឡូស៊ីរបស់ពួកវា។ | ដូចជាសហគមន៍ភូមិមួយ ដែលមានមនុស្សមានមុខរបរ និងវ័យខុសៗគ្នារស់នៅជុំគ្នា និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា។ |
| Taxonomy (វាក្យនាមសាស្ត្រ / ចំណាត់ថ្នាក់ជីវសាស្ត្រ) | ជាដំណើរការ និងវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណ ការដាក់ឈ្មោះ និងការចាត់ថ្នាក់ភាវរស់ទៅតាមក្រុម ឬអម្បូរ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈរូបរាងកាយ ហ្សែន ឬប្រវត្តិវិវត្តន៍របស់ពួកវា ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់សៀវភៅរាប់ពាន់ក្បាលក្នុងបណ្ណាល័យទៅតាមប្រភេទមុខវិជ្ជា (ប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ ប្រលោមលោក) ដើម្បីងាយស្រួលស្វែងរក និងសម្គាល់ចំណងជើង។ |
| Indo-Malayan realm (តំបន់ជីវភូមិសាស្ត្រឥណ្ឌូ-ម៉ាឡាយ៉ា) | ជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រអេកូឡូស៊ីដ៏ធំមួយក្នុងចំណោមតំបន់ទាំង៨នៅលើផែនដី ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ភាគច្រើន។ ភាវរស់នៅក្នុងតំបន់នេះមានលក្ខណៈជីវចម្រុះ និងប្រវត្តិវិវត្តន៍រួមគ្នា ដែលខុសប្លែកពីតំបន់ផ្សេង។ | ដូចជាការបែងចែកផែនដីជាតំបន់រដ្ឋបាលធំៗ ដោយតំបន់នេះតំណាងឱ្យខេត្តមួយដ៏ធំនៅអាស៊ីដែលមានសត្វ និងរុក្ខជាតិមានចរិតលក្ខណៈស្រដៀងៗគ្នា។ |
| Montane communities (សហគមន៍ព្រៃភ្នំ / សហគមន៍តំបន់ខ្ពង់រាប) | ជាក្រុមនៃប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិដែលសម្របខ្លួនរស់នៅបានយ៉ាងល្អតែនៅក្នុងជម្រកដែលមាននីវ៉ូទឹកខ្ពស់ (ជាទូទៅខ្ពស់ជាង ៨០០ ឬ ១៥០០ ម៉ែត្រ) ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើមជាងតំបន់ទំនាប។ | ដូចជាក្រុមមនុស្សដែលចូលចិត្តរស់នៅ និងមានរបៀបរបបរស់នៅសម្របទៅនឹងតំបន់ភ្នំដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ ដូចជាអ្នករស់នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី ជាជាងតំបន់វាលទំនាបក្តៅស្អុះស្អាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
