បញ្ហា (The Problem)៖ ជួរភ្នំក្រវាញជាតំបន់ដែលមានជីវចម្រុះខ្ពស់ តែការកំណត់អត្តសញ្ញាណសត្វថលជលិក និងសត្វល្មូន (Herpetofauna) នៅមានកម្រិត ជាពិសេសនៅតំបន់ដីទំនាបជើងភ្នំដែលពីមុនមិនអាចចូលបានដោយសារបញ្ហាគ្រាប់មីន។ ឯកសារនេះមានគោលបំណងចងក្រង និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីរាយនាមប្រភេទសត្វទាំងនេះឱ្យបានពេញលេញប្រចាំតំបន់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅទីវាលក្នុងតំបន់ដីទំនាប រួមផ្សំជាមួយនឹងការប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពីឯកសារសិក្សាស្រាវជ្រាវមុនៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Active Field Surveys & Specimen Collection ការចុះអង្កេតទីវាល និងការប្រមូលសំណាកដោយផ្ទាល់ |
អាចប្រមូលបានសំណាករូបវន្ត (Voucher specimens) និងជាលិកាសម្រាប់វិភាគ DNA ព្រមទាំងជួយបញ្ជាក់ពីប្រភេទសត្វថ្មីៗប្រចាំតំបន់។ | ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ដោយសារបញ្ហាគ្រាប់មីន ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងគ្រោះថ្នាក់នៅពេលរុករកពេលយប់។ | រកឃើញកំណត់ត្រាថ្មីចំនួន ១១ប្រភេទប្រចាំតំបន់ ១ប្រភេទប្រចាំប្រទេស និងប្រភេទមិនទាន់មានឈ្មោះដូចជា Ichthyophis និឹង Cnemaspis។ |
| Literature Review & Historical Records ការចងក្រងទិន្នន័យពីឯកសារ និងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ |
ជួយផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពជារួមអំពីជីវចម្រុះក្នុងតំបន់ និងសន្សំសំចៃធនធានក្នុងការសិក្សាដោយផ្អែកលើទិន្នន័យចាស់ៗ។ | មិនអាចផ្តល់ព័ត៌មានអំពីបម្រែបម្រួលជីវសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន ឬរកឃើញប្រភេទសត្វកម្រដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានកត់ត្រាពីមុនមក។ | ចងក្រងបានបញ្ជីរាយនាមសត្វថលជលិក និងសត្វល្មូនរួមបញ្ជូលគ្នាសរុបចំនួន ១៣៨ប្រភេទប្រចាំតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឱ្យមានការចុះទីវាលដោយប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ព្រមទាំងត្រូវការសម្ភារៈគីមីសម្រាប់រក្សាសំណាក និងជំនាញពន្ធុវិទ្យាសត្វ (Taxonomy) ច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងជាចម្បងនៅតាមតំបន់ដីទំនាប និងជើងភ្នំដែលត្រូវបានបោសសម្អាតមីនរួច (ដូចជាស្រុកវាលវែង និងឧទ្យានជាតិបូកគោ) ខណៈតំបន់ព្រៃជ្រៅដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់ជាច្រើនទៀតត្រូវបានរឹតត្បិតដោយសារបញ្ហាគ្រាប់មីន។ ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះវាសបញ្ជាក់ថាចំនួនប្រជាសាស្ត្រជីវចម្រុះពិតប្រាកដនៅជួរភ្នំក្រវាញអាចមានច្រើនជាងនេះឆ្ងាយណាស់ ដែលមិនទាន់ត្រូវបានរុករកឃើញ។
ទិន្នន័យពីការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំផែនការអភិរក្សជីវចម្រុះ និងជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។
ការបន្តកិច្ចសហការរវាងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងអាជ្ញាធរដោះមីន នឹងជួយបើកច្រកសម្រាប់ការរុករកភូមិសាស្ត្រថ្មីៗ ដែលនឹងពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិរបស់កម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Herpetofauna (សត្វថលជលិក និងល្មូន) | នេះគឺជាពាក្យបច្ចេកទេសជារួមដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើពពួកសត្វថលជលិក (កង្កែប គីង្គក់ ស៊ីស៊ីលាន) និងសត្វល្មូន (ពស់ អណ្តើក ក្រពើ តុកកែ) ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយជាក់លាក់។ | ដូចជាការប្រើពាក្យថា "គ្រឿងសមុទ្រ" ដែលក្តោបបញ្ចូលទាំងមឹក បង្គា ក្តាម និងត្រី រួមបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងតំបន់សមុទ្រតែមួយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Endemism (អង់ដេមិច ឬ ប្រភេទសត្វមានវត្តមានតែមួយកន្លែង) | ស្ថានភាពជីវសាស្ត្រដែលប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិណាមួយមានវត្តមានរស់នៅតែក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ (ឧទាហរណ៍៖ មានតែនៅលើជួរភ្នំក្រវាញ) ហើយមិនអាចរកឃើញនៅកន្លែងណាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅលើពិភពលោកឡើយ។ | ដូចជាការមានរូបមន្តធ្វើម្ហូបប្រចាំគ្រួសារមួយ ដែលអ្នកមិនអាចរកទិញញ៉ាំនៅភោជនីយដ្ឋាន ឬប្រទេសផ្សេងបានឡើយ។ |
| Snout-vent length / SVL (ប្រវែងពីច្រមុះដល់រន្ធបញ្ចេញចោល) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រសត្វល្មូននិងថលជលិក ដែលវាស់ពីចុងច្រមុះសត្វរហូតដល់រន្ធបញ្ចេញចោល (cloaca) ដោយមិនរាប់បញ្ចូលប្រវែងកន្ទុយ ដើម្បីកំណត់ទំហំខ្លួនពិតប្រាកដ និងជៀសវាងភាពល្អៀងដោយសារសត្វខ្លះដាច់កន្ទុយ។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់មនុស្សពីក្បាលដល់ចុងជើង ដោយមិនបាច់ខ្វល់ថាគាត់ពាក់មួក ឬមានសក់វែងប៉ុណ្ណានោះទេ។ |
| Voucher specimen (សំណាកតាង ឬសំណាកយោង) | សំណាកសត្វពិតប្រាកដដែលត្រូវបានថែរក្សាទុកក្នុងសារធាតុគីមី (ដូចជាហ្វ័រម៉ាលីន ឬអេតាណុល) ហើយយកទៅរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរ ឬបន្ទប់ពិសោធន៍ ដើម្បីជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាការសិក្សាស្រាវជ្រាវនោះពិតជាត្រឹមត្រូវ និងសម្រាប់ឱ្យអ្នកជំនាន់ក្រោយយកមកវិភាគ DNA ឬផ្ទៀងផ្ទាត់។ | ដូចជាការរក្សាទុកវិក្កយបត្រទិញទំនិញ ដើម្បីធ្វើជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ប្រាប់ក្រុមហ៊ុនថាអ្នកពិតជាបានទិញឥវ៉ាន់នោះមែន។ |
| Caecilian (ស៊ីស៊ីលាន ឬ អម្បូរសត្វថលជលិកគ្មានជើង) | ជាប្រភេទសត្វថលជលិកមួយក្រុមដែលមានរូបរាងស្រដៀងនឹងជន្លេន ឬពស់ ដោយគ្មានជើង រស់នៅលាក់ខ្លួនក្នុងដីសើម ឬក្រោមស្លឹកឈើងាប់។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ មានការរកឃើញអំបូរ Ichthyophis ថ្មីមួយដែលមិនទាន់មានឈ្មោះជាផ្លូវការ។ | សត្វនេះមើលទៅដូចជាកូនកាត់រវាងជន្លេន និងពស់ ប៉ុន្តែតាមពិតវាមានសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធជាមួយកង្កែបទៅវិញ។ |
| Physiographic feature (លក្ខណៈសណ្ឋានដី) | ការពិពណ៌នាអំពីទម្រង់រូបវន្ត និងលក្ខណៈធម្មជាតិនៃផ្ទៃដីក្នុងតំបន់ណាមួយ ដូចជាជួរភ្នំ ខ្ពង់រាប ជ្រលងដីទំនាប ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការកកើតអាកាសធាតុ និងការបែងចែកជម្រកដាច់ដោយឡែកពីគ្នារបស់សត្វព្រៃ។ | ដូចជាការរៀបរាប់ពីទម្រង់ផ្ទៃមុខរបស់មនុស្សម្នាក់ថាមានខ្ទង់ច្រមុះខ្ពស់ ថ្ពាល់ខួច ឬថ្ងាសទូលាយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Subcaudals (ស្រកាក្រោមកន្ទុយ) | ជាប្រភេទស្រកាដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃកន្ទុយពស់ ឬល្មូន (ចាប់ពីរន្ធបញ្ចេញចោលរហូតដល់ចុងកន្ទុយ)។ ចំនួន និងទម្រង់នៃស្រកាទាំងនេះត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយកមកប្រើប្រាស់ជាកត្តាសំខាន់ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណបំបែកប្រភេទពស់ខុសៗគ្នា។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលក្រឡាសំបកកង់ឡាន ដើម្បីដឹងថាតើវាជាកង់សម្រាប់រថយន្តប្រភេទណា។ |
| Precloacal pores (រន្ធក្រពេញមុខរន្ធបញ្ចេញចោល) | ជារន្ធក្រពេញតូចៗដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមពោះទាប ខាងមុខរន្ធបញ្ចេញចោលរបស់សត្វល្មូន (ជាពិសេសតុកកែ ឬបង្គួយឈ្មោល) ដែលបញ្ចេញសារធាតុគីមីសម្រាប់ទាក់ទាញញី ឬកំណត់ទឹកដី។ វាជាចំណុចគន្លឹះក្នុងការបំបែកពូជតុកកែដូចជាអំបូរ Cnemaspis។ | ប្រៀបបាននឹងក្រពេញញើសតូចៗនៅក្លៀកមនុស្សដែលបញ្ចេញក្លិនខ្លួនខុសៗគ្នាអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
