បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីភាពចម្រុះ និងភាពសម្បូរបែបនៃពពួកសត្វល្អិតទំពាស្លឹកឈើ Chrysomelidae ដោយផ្អែកលើកម្រិតកម្ពស់សណ្ឋានដីផ្សេងៗគ្នានៅភ្នំ Fraser ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលសំណាកសកម្ម និងអសកម្មនៅតាមកម្រិតកម្ពស់ចំនួនបីផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Active sampling (Sweep nets) ការប្រមូលសំណាកសកម្មដោយប្រើសំណាញ់ |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការចាប់សត្វល្អិតដែលសកម្មនៅពេលថ្ងៃ និងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវកំណត់គោលដៅលើរុក្ខជាតិជាជម្រកបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន ត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលថ្ងៃ (០៩:០០ ដល់ ១៥:០០) និងអាចរងឥទ្ធិពលខ្លាំងពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ។ | ជាផ្នែកមួយនៃវិធីសាស្ត្រចម្បងដែលជួយប្រមូលបានសត្វល្អិតទំពាស្លឹកឈើ Chrysomelidae ដែលរស់នៅតាមគុម្ពោតព្រៃនៅពេលថ្ងៃ។ |
| Passive sampling (UV Light traps) ការប្រមូលសំណាកអសកម្មដោយប្រើអន្ទាក់ពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (UV) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទាក់ទាញសត្វល្អិតដែលសកម្មនៅពេលយប់ ដោយប្រើកម្លាំងពលកម្មតិចតួចក្នុងកំឡុងពេលប្រតិបត្តិការ។ | តម្រូវឱ្យមានប្រភពថាមពលអគ្គិសនី (ថ្ម) អាចចាប់បានសត្វល្អិតចម្រុះដែលមិនមែនជាគោលដៅ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពនៅពេលភ្លៀងធ្លាក់។ | បានរួមចំណែកក្នុងការប្រមូលសត្វល្អិតសរុបចំនួន ៧១៤ ក្បាល (៨៥ ប្រភេទ) ដោយចាប់បានប្រភេទសត្វល្អិតដែលមិនសូវឃើញនៅពេលថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ប្រមូលសំណាកតាមវាល កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យអេកូឡូស៊ី និងអ្នកជំនាញផ្នែកចំណាត់ថ្នាក់សាស្ត្រសត្វល្អិត (Taxonomy)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ភ្នំ Fraser ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្នុងចន្លោះរយៈកម្ពស់ ៤០០ ដល់ ១២៥០ ម៉ែត្រ ចន្លោះខែធ្នូ ២០១៤ ដល់មីនា ២០១៥។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតំបន់ខ្ពង់រាបត្រូពិចជាក់លាក់នៅម៉ាឡេស៊ី ដែលអាចប្រែប្រួលតាមរដូវកាល។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះគឺជាគំរូដ៏ល្អមួយ ប៉ុន្តែទិន្នន័យប្រភេទសត្វ (Species) អាចនឹងមានភាពខុសគ្នាទៅតាមទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់យើង។
វិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សាពីការផ្លាស់ប្តូរជីវចម្រុះតាមកម្រិតកម្ពស់ (Elevational gradient) នេះ មានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការយកគំរូតាមការស្រាវជ្រាវនេះ នឹងជួយពង្រឹងមូលដ្ឋានទិន្នន័យជីវចម្រុះរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងជួយគាំទ្រដល់ការរៀបចំផែនការអភិរក្សនៅតំបន់ភ្នំ និងការគ្រប់គ្រងសត្រូវដំណាំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chrysomelidae (អម្បូរសត្វល្អិតទំពាស្លឹកឈើ) | ជាអម្បូរសត្វល្អិតស្លាបរឹង (Beetles) មួយក្រុមធំដែលស៊ីស្លឹកឈើជាអាហារ ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសត្រូវដំណាំកសិកម្ម។ | ដូចជាសត្វដង្កូវស៊ីស្លឹកឈើដែរ ប៉ុន្តែពួកវាមានសំបកខ្នងរឹង មានពណ៌ចម្រុះ និងរស់នៅពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការស៊ីស្លឹកឈើ។ |
| Elevational gradient (កម្រិតកម្ពស់សណ្ឋានដី) | ការសិក្សាពីរបៀបដែលលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន (ដូចជាសីតុណ្ហភាព និងរុក្ខជាតិ) និងជីវចម្រុះប្រែប្រួល នៅពេលដែលយើងធ្វើដំណើរពីតំបន់ទាបទៅកាន់តំបន់ខ្ពស់នៅលើភ្នំ។ | ប្រៀបដូចជាការឡើងជណ្តើរ ដែលកាំជណ្តើរនីមួយៗតំណាងឱ្យកម្ពស់ខុសៗគ្នា ហើយអ្នកនឹងសង្កេតឃើញថាមានសត្វ និងរុក្ខជាតិប្លែកៗគ្នានៅតាមកាំជណ្តើរនីមួយៗ។ |
| Morphospecies (ប្រភេទសត្វតាមទម្រង់រូបរាង) | ការចាត់ថ្នាក់សត្វឬរុក្ខជាតិជាបណ្តោះអាសន្នដោយផ្អែកលើលក្ខណៈរូបរាងខាងក្រៅរបស់វា នៅពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រផ្លូវការរបស់វាបាន។ | ដូចជាការហៅមនុស្សម្នាក់ថា "បុរសពាក់អាវក្រហម" ជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីងាយចំណាំ មុនពេលអ្នកស្គាល់ឈ្មោះពិតប្រាកដរបស់គាត់។ |
| Species accumulation curve (ខ្សែខ្សែកោងប្រមូលផ្តុំប្រភេទសត្វ) | ក្រាហ្វដែលបង្ហាញពីអត្រានៃការរកឃើញប្រភេទសត្វថ្មីៗ ប្រៀបធៀបទៅនឹងការប្រឹងប្រែងឬចំនួននៃការប្រមូលសំណាកសរុប ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើមានប្រភេទសត្វប៉ុន្មានទៀតដែលមិនទាន់រកឃើញនៅក្នុងតំបន់នោះ។ | ដូចជាការស្ទាបទាញយកគ្រាប់ឃ្លីចម្រុះពណ៌ពីក្នុងប្រអប់មួយ ដំបូងអ្នកនឹងទាញបានពណ៌ថ្មីៗច្រើន ប៉ុន្តែយូរៗទៅអ្នកនឹងទាញបានតែពណ៌ដដែលៗ ដែលបញ្ជាក់ថាអ្នកជិតអស់ពណ៌ថ្មីទាញហើយ។ |
| Shannon-Wiener diversity index (សន្ទស្សន៍ភាពចម្រុះ Shannon-Wiener) | រូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលប្រើក្នុងអេកូឡូស៊ី ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃភាពចម្រុះប្រភេទសត្វនៅក្នុងសហគមន៍មួយ ដោយគិតបញ្ចូលទាំងចំនួនប្រភេទសត្វសរុប (Richness) និងសមាមាត្រនៃប្រភេទសត្វនីមួយៗ (Evenness)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ភាពសម្បូរបែបនៃម្ហូបក្នុងកម្មវិធីជប់លៀងមួយ ប្រសិនបើមានម្ហូបច្រើនមុខ ហើយមុខនីមួយៗមានបរិមាណប្រហាក់ប្រហែលគ្នា នោះសន្ទស្សន៍ភាពចម្រុះគឺមានកម្រិតខ្ពស់។ |
| Phytophagous (សត្វស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ) | ជាពាក្យបច្ចេកទេសសម្រាប់ហៅភាវៈរស់ (ពិសេសសត្វល្អិត) ដែលពឹងផ្អែកតែទៅលើការស៊ីរុក្ខជាតិ ដូចជាស្លឹក ដើម ឬផ្កា ជាប្រភពអាហារចម្បងរបស់ពួកវា។ | ប្រៀបដូចជាមនុស្សដែលញ៉ាំតែបន្លែបួស (Vegetarian) ដោយមិនបរិភោគសាច់ទាល់តែសោះ។ |
| Active sampling (ការប្រមូលសំណាកសកម្ម) | វិធីសាស្ត្រដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចុះទៅទីវាលដោយផ្ទាល់ ហើយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជាសំណាញ់ (Sweep nets) ដើម្បីត្រងចាប់សត្វល្អិតដែលទំនៅលើស្លឹកឈើ ឬហោះហើរនៅជុំវិញរុក្ខជាតិនៅពេលថ្ងៃ។ | ដូចជាការកាន់កន្ត្រងដើរដេញចាប់មេអំបៅនៅតាមសួនច្បារដោយផ្ទាល់ដៃ។ |
| Passive sampling (ការប្រមូលសំណាកអសកម្ម) | វិធីសាស្ត្រដាក់អន្ទាក់ (ដូចជាអន្ទាក់ពន្លឺ UV Light trap) ដើម្បីទាក់ទាញសត្វល្អិតឱ្យហោះមករកដោយខ្លួនឯងនៅពេលយប់ ដោយមិនតម្រូវឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវដើរតាមចាប់នោះទេ។ | ដូចជាការដាក់នុយសន្ទូចចោល រួចរង់ចាំឱ្យត្រីស៊ីនុយដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការចុះទៅចាប់ត្រីក្នុងទឹកដោយផ្ទាល់ដៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
