បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យស្ថិតិព្រៃឈើជាតិរបស់ប្រទេសអ៊ីតាលី ដើម្បីវាយតម្លៃការប្រែប្រួលនៃផ្ទៃដីព្រៃឈើ ស្តុកកាបូន និងជីវចម្រុះសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយបរិស្ថាន និងការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការស្ទង់មតិនេះប្រើប្រាស់ការរចនាគំរូបីដំណាក់កាល (Three-phase sampling design) ដោយរួមបញ្ចូលការបកស្រាយរូបថតពីលើអាកាស និងការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅទីវាលនៅទូទាំងប្រទេស។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះរៀបរាប់លម្អិតពីលទ្ធផលនៃបញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើជាតិអ៊ីតាលីលើកទី៣ (INFC2015) ដោយបង្ហាញពីការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នូវផ្ទៃដីព្រៃឈើ បរិមាណស្តុកឈើ និងការស្រូបយកកាបូន។ វាគូសបញ្ជាក់ពីតួនាទីយ៉ាងសំខាន់របស់ព្រៃឈើក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្រមទាំងផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់ស្តីពីជីវចម្រុះ និងស្ថានភាពសុខភាពព្រៃឈើ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ការកើនឡើងផ្ទៃដីព្រៃឈើ (Forest Area Increase) | ផ្ទៃដីមានព្រៃឈើសរុបរបស់ប្រទេសអ៊ីតាលីបានកើនដល់ ១១,០៥ លានហិកតា ដែលគ្របដណ្តប់ ៣៦,៧% នៃផ្ទៃដីប្រទេស។ ក្នុងនោះ ផ្ទៃដីព្រៃសុទ្ធ (Forest area) មានចំនួន ៩,០៨ លានហិកតា ដែលកើនឡើង ៣,៧% ធៀបនឹងការស្ទង់មតិឆ្នាំ ២០០៥។ | Total wooded area: 11,054,458 ha. Forest: 9,085,186 ha (+325,984 ha ឬ +3.7% បើធៀបនឹង INFC2005)។ |
| កំណើនបរិមាណស្តុកឈើ និងជីវម៉ាស (Growing Stock and Biomass Growth) | បរិមាណស្តុកឈើកំពុងលូតលាស់សរុបមានចំនួន ១,៥ ពាន់លានម៉ែត្រគូប (ជាមធ្យម ១៦៥,៤ ម៉ែត្រគូប/ហិកតា) ដែលជាការកើនឡើងដ៏ធំធេងរហូតដល់ ១៨,៤% ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍។ ជីវម៉ាសដើមឈើលើដីសរុបមានជាង ១ ពាន់លានតោន (Mg)។ | Growing stock volume: 1,502,807,089 m3 (+18.4%). Aboveground tree biomass: 1,044,276,604 Mg (+19.4%). |
| សមត្ថភាពស្រូបយកកាបូនដ៏មានប្រសិទ្ធភាព (High Carbon Sequestration Capacity) | ព្រៃឈើដើរតួជាកន្លែងស្តុកទុកកាបូនដ៏ធំ (Carbon Sink) ដែលជួយដកឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ចេញពីបរិយាកាសបានយ៉ាងច្រើន។ បរិមាណកំណើនព្រៃឈើប្រចាំឆ្នាំអាចស្រូបយកកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) រហូតដល់ជិត ៥០ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ | Forests remove 49.5 million tonnes CO2 equivalent annually. Total carbon in living biomass and deadwood stores 569.1 million tonnes. |
| ភាពលេចធ្លោនៃកម្មសិទ្ធិឯកជន (Predominance of Private Ownership) | ភាគច្រើនលើសលុបនៃផ្ទៃដីព្រៃឈើនៅប្រទេសអ៊ីតាលី គឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឯកជន ដែលទាមទារឱ្យមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីវិស័យឯកជនក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព។ | 63.5% of the Total wooded area is private property (កម្មសិទ្ធិឯកជន), 32.0% is public property (កម្មសិទ្ធិរដ្ឋ)។ |
ទោះបីជារបាយការណ៍នេះផ្តោតលើទិន្នន័យស្ថិតិក៏ដោយ លទ្ធផលបានផ្តល់នូវអំណះអំណាងយ៉ាងច្បាស់លាស់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយដើម្បីរក្សាការតាមដានព្រៃឈើ និងគាំទ្រដល់ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ (Government and Relevant Institutions) | បន្តរក្សា និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យព្រៃឈើថ្នាក់ជាតិ (National Forest Inventory) ជាប្រចាំ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រយកសំណាកពហុដំណាក់កាល ដើម្បីតាមដានបរិមាណកាបូន និងសុខភាពព្រៃឈើសម្រាប់ការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ខ្ពស់ (High) |
| អ្នករៀបចំគោលនយោបាយ (Policy Makers) | ប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីបញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌនេះជាមូលដ្ឋានផ្លូវការសម្រាប់ការរាយការណ៍អន្តរជាតិ (ដូចជា UNFCCC និងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស) ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការចូលរួមចំណែកក្នុងការស្រូបយកឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ (Forest Management Institutions) | លើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព (SFM) ដោយធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងការប្រមូលផលឈើ និងការអភិរក្សជីវចម្រុះ រួមទាំងការរក្សាឈើងាប់ (Deadwood) នៅក្នុងព្រៃដើម្បីទ្រទ្រង់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | មធ្យម (Medium) |
ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងសកម្មលើគម្រោងអភិរក្សព្រៃឈើ និងគំនិតផ្តួចផ្តើម REDD+ ។ វិធីសាស្ត្រ ឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ (ដូចជាកម្មវិធី INFC_APP) និងការរចនាការយកគំរូតាមដំណាក់កាលដែលប្រើប្រាស់យ៉ាងជោគជ័យនៅប្រទេសអ៊ីតាលី អាចជាគំរូដ៏រឹងមាំសម្រាប់កែលម្អប្រព័ន្ធតាមដានព្រៃឈើជាតិ (NFI) នៅកម្ពុជា។
ការអនុម័តវិធីសាស្ត្របញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើកម្រិតខ្ពស់ និងបច្ចេកវិទ្យាប្រមូលទិន្នន័យទំនើប នឹងពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់កម្ពុជាក្នុងការការពារព្រៃឈើ ទទួលបានហិរញ្ញប្បទានអាកាសធាតុសកលកាន់តែច្រើន និងបង្កើតគោលនយោបាយបរិស្ថានដែលពឹងផ្អែកលើភស្តុតាងជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| National Forest Inventory (NFI) | ប្រព័ន្ធប្រមូលទិន្នន័យថ្នាក់ជាតិស្តីពីព្រៃឈើ ដើម្បីវាយតម្លៃពីទំហំផ្ទៃដី បរិមាណឈើ និងការប្រែប្រួលនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃឈើ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការធ្វើជំរឿនប្រជាជនប្រចាំប្រទេសដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺជាការរាប់និងស្ទង់មតិដើមឈើនិងធនធានព្រៃឈើនៅទូទាំងប្រទេស។ |
| Growing stock | បរិមាណគិតជាម៉ែត្រគូបនៃដើមឈើរស់ទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ព្រៃឈើ ដែលជាសូចនាករគោលសម្រាប់វាស់ស្ទង់សក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច ការលូតលាស់ និងទិន្នផលឈើដែលអាចទាញយកបាន។ | ដូចជាការគណនាទំហំទឹកប្រាក់សរុបនៅក្នុងគណនីសន្សំរបស់អ្នក តែនេះគឺជាបរិមាណឈើសរុបដែលអាចប្រើប្រាស់បាននៅក្នុងព្រៃ។ |
| Aboveground tree biomass | ទម្ងន់ស្ងួតនៃផ្នែកទាំងអស់របស់ដើមឈើដែលនៅពីលើដី (គល់ ដើម មែក ស្លឹក) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃបរិមាណកាបូនដែលព្រៃឈើបានស្រូបយកពីបរិយាកាស។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិដែលដុះផុតពីដី ដើម្បីដឹងថាវាមានផ្ទុកសារធាតុសរីរាង្គនិងកាបូនប៉ុន្មាន។ |
| Coarse woody debris | បំណែកឈើងាប់ធំៗ (ដើមឈើងាប់ឈរ គល់ឈើ ឬឈើរលំលើដី) ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាជីវចម្រុះ ការពារដី និងជាកន្លែងផ្ទុកកាបូននៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃឈើ។ | ដូចជាជីកំប៉ុសធម្មជាតិនៅក្នុងចម្ការ ដែលជួយផ្តល់ជីវជាតិដល់ដីនិងជាផ្ទះសម្រាប់សត្វល្អិតនិងផ្សិត។ |
| Silviculture | វិទ្យាសាស្ត្រនិងសិល្បៈនៃការដាំដុះ និងគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ សមាសភាព សុខភាព និងគុណភាពព្រៃឈើ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការសេដ្ឋកិច្ច និងការពារបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព។ | ដូចជាការធ្វើកសិកម្មដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺផ្តោតលើបច្ចេកទេសនៃការថែទាំនិងគ្រប់គ្រងការដាំដុះដើមឈើនៅក្នុងព្រៃ។ |
| Stratified sampling | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលបែងចែកតំបន់សិក្សាជាក្រុមតូចៗ (ស្រទាប់) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា រួចទើបជ្រើសរើសសំណាកពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានទិន្នន័យកាន់តែមានភាពសុក្រឹតនិងតំណាងឱ្យតំបន់ទាំងមូល។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សតាមកម្រិតថ្នាក់រៀន រួចទើបជ្រើសរើសតំណាងពីថ្នាក់នីមួយៗមកសួរមតិ ជាជាងការចាប់ឆ្នោតរើសដោយចៃដន្យពីសាលាទាំងមូលដោយមិនខ្វល់ពីថ្នាក់។ |
| Photointerpretation | ការវិភាគរូបថតពីលើអាកាសឬរូបថតផ្កាយរណប ដើម្បីបែងចែកប្រភេទដីនិងគម្របព្រៃឈើ ដែលជួយសន្សំសំចៃពេលវេលានិងថវិកាក្នុងការរៀបចំផែនទីព្រៃឈើ ដោយមិនបាច់ចុះទៅទីតាំងផ្ទាល់ទាំងអស់នោះទេ។ | ដូចជាការមើលផែនទី Google Maps ពីលើអាកាស ដើម្បីប្រាប់ថាតំបន់ណាជាបឹង តំបន់ណាជាព្រៃ ឬជាទីក្រុង។ |
| Carbon sink | ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (ដូចជាព្រៃឈើ និងដី) ដែលមានសមត្ថភាពស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិចពីបរិយាកាសច្រើនជាងអ្វីដែលវាបញ្ចេញ ដែលជួយកាត់បន្ថយកំហាប់ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់និងទប់ទល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបន្សុទ្ធខ្យល់ធម្មជាតិដ៏ធំមួយ ដែលបឺតយកផ្សែងពុលពីបរិយាកាសមកស្តុកទុកក្នុងដើមឈើនិងដី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
