បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីភាពងាយរងគ្រោះ និងយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់របស់កសិករខ្នាតតូចទៅនឹងផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសគ្រោះរាំងស្ងួតនៅក្នុងស្រុកគាស់ក្រឡ ប្រទេសកម្ពុជា និងស្រុក Nguru ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការប្រមូលទិន្នន័យបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យពីសហគមន៍កសិករគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Specialization in Off-farm Activities ការពង្រឹងជំនាញលើសកម្មភាពក្រៅកសិដ្ឋានឯកទេស |
ផ្តល់ចំណូលមានស្ថិរភាព និងកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព តាមរយៈការងារស៊ីឈ្នួល ឬរោងចក្រ។ | ទាមទារជំនាញកម្រិតវប្បធម៌ និងការចាកចេញពីសហគមន៍ ដែលជារឿយៗរារាំងស្ត្រីមិនឱ្យមានឱកាសចូលរួមបានពេញលេញដោយសារបន្ទុកគ្រួសារ។ | គ្រួសារដែលមានសមាជិកប្រកបរបរក្រៅកសិដ្ឋានឯកទេសតែមួយ មានភាពងាយរងគ្រោះតិចតួចជាងគេបំផុត។ |
| Low-intensity Agricultural Diversification ការធ្វើពិពិធកម្មកសិកម្មក្នុងកម្រិតទាប |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមបែបប្រពៃណីរបស់កសិករខ្នាតតូច (ឧទាហរណ៍៖ ការដាំដំណាំច្រើនមុខក្នុងពេលតែមួយ) ដោយមិនសូវទាមទារដើមទុនច្រើន។ | ទិន្នផលនៅមានកម្រិតទាប ហើយនៅតែងាយរងគ្រោះខ្លាំងដដែលនៅពេលមានគ្រោះរាំងស្ងួតធ្ងន់ធ្ងរអូសបន្លាយ។ | គ្រួសារភាគច្រើននៅតែងាយរងគ្រោះ ដោយសារការបែងចែកកម្លាំងពលកម្មលើសកម្មភាពច្រើន តែមិនទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ |
| Adoption of Improved Crop Varieties ការផ្លាស់ប្តូរ និងប្រើប្រាស់ពូជដំណាំធន់នឹងអាកាសធាតុ |
ជួយសម្របខ្លួនទៅនឹងរដូវវស្សាដែលខ្លីជាងមុន និងផ្តល់ទិន្នផលបានល្អទោះបីជាក្នុងស្ថានភាពមានគ្រោះរាំងស្ងួតក៏ដោយ។ | កសិករប្រឈមនឹងការចំណាយខ្ពស់លើការទិញពូជកែលម្អ (Hybrid seeds) ជីគីមី និងតម្លៃប្រេងសម្រាប់បូមទឹក។ | ៧៨.៦% នៃគ្រួសារបានប្តូរទៅប្រើពូជដំណាំធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និង ៧៤.៥% បានងាកមកប្រើពូជដំណាំអាយុកាលខ្លី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគទាំងលើធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ធនធានមនុស្ស និងការគាំទ្រពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើការស្ទង់មតិគ្រួសារកសិករខ្នាតតូចចំនួន ១៨៦ គ្រួសារ នៅក្នុងស្រុកគាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង (កម្ពុជា) និងស្រុក Nguru (នីហ្សេរីយ៉ា)។ ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីភាពលម្អៀងខាងយេនឌ័រក្នុងការទទួលបានព័ត៌មាន និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទជាក់លាក់នៃតំបន់ងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះរាំងស្ងួត ដែលទាមទារការពិចារណាលើភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធកសិ-អេកូឡូស៊ី មុននឹងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានទូទៅសម្រាប់តំបន់ផ្សេងទៀត។
ការរកឃើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយបន្សាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសម្រាប់សហគមន៍កសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការគាំទ្រឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរពីការធ្វើកសិកម្មចម្រុះខ្នាតតូចទៅកាន់ការធ្វើឯកទេសកម្មការងារ និងការផ្តល់លទ្ធភាពទទួលបានបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មប្រកបដោយបរិយាបន្នយេនឌ័រ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកភាពធន់នឹងអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vulnerability | សំដៅលើស្ថានភាពដែលបុគ្គល គ្រួសារ ឬសហគមន៍ងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានពីបាតុភូតធម្មជាតិ (ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត) ហើយខ្វះសមត្ថភាពធនធាន ឬចំណេះដឹងក្នុងការទប់ទល់ និងស្តារស្ថានភាពឱ្យប្រសើរឡើងវិញ។ | ដូចជាផ្ទះដែលសង់ពីស្លឹក ហើយមិនមានសសររឹងមាំ នៅពេលមានខ្យល់ព្យុះមកដល់ វាងាយនឹងរលំខូចខាតជាងផ្ទះថ្ម។ |
| Coping strategies | ជាសកម្មភាព ឬវិធានការរយៈពេលខ្លីដែលកសិករអនុវត្តភ្លាមៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាចំពោះមុខពេលជួបគ្រោះអាសន្ន ដូចជាការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ ដោយប្តូរទៅធ្វើការស៊ីឈ្នួល ឬខ្ចីប្រាក់គេបណ្តោះអាសន្ន។ | ដូចជាការយកឆ័ត្រមកបាំងពេលមេឃភ្លាមៗកំពុងធ្លាក់ភ្លៀង ដើម្បីកុំឱ្យទទឹកខ្លួនមួយគ្រា។ |
| Adaptation | ជាការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ បច្ចេកទេស ឬប្រព័ន្ធនៃការរស់នៅនិងប្រកបរបរជាអចិន្ត្រៃយ៍ ឬក្នុងរយៈពេលវែង ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យទៅថ្ងៃអនាគតដែលបង្កឡើងដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឧទាហរណ៍៖ ការប្តូរទៅប្រើពូជដំណាំថ្មី។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តសាងសង់ដំបូលផ្ទះថ្មី និងលើកកម្ពស់តួផ្ទះឱ្យខ្ពស់ជាងមុន ដើម្បីការពារកុំឱ្យលេចទឹកនៅរដូវភ្លៀងឆ្នាំក្រោយៗទៀតជារៀងរហូត។ |
| Meteorological droughts | ជាប្រភេទគ្រោះរាំងស្ងួតដែលកើតឡើងនៅពេលដែលបរិមាណទឹកភ្លៀងធ្លាក់ចុះទាបជាងកម្រិតមធ្យមភាគប្រចាំឆ្នាំក្នុងរយៈពេលយូរ ដែលធ្វើឱ្យបរិយាកាស និងប្រព័ន្ធកសិ-អេកូឡូស៊ីក្នុងតំបន់នោះប្រឈមនឹងភាពស្ងួតហួតហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាអាងស្តុកទឹកដែលមិនមានទឹកហូរចូលសោះក្នុងរយៈពេលជាច្រើនខែ ធ្វើឱ្យទឹកនៅក្នុងអាងរីងស្ងួតបន្តិចម្តងៗ។ |
| Mixed cropping | ជាវិធីសាស្ត្រកសិកម្មដែលកសិករដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើដីចម្ការតែមួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការខូចខាតដំណាំណាមួយ ទប់ស្កាត់ការរំហួតទឹក និងជួយរក្សាសំណើមព្រមទាំងជីវជាតិដី។ | ដូចជាការដាក់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកច្រើនផ្សេងគ្នា បើកន្ត្រកមួយធ្លាក់បែក យើងនៅសល់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកផ្សេងទៀតដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ |
| Exogenous factors | ជាកត្តាខាងក្រៅដែលមានឥទ្ធិពលមកលើជីវភាពសហគមន៍ ឬគ្រួសារកសិករ ប៉ុន្តែពួកគេមិនមានលទ្ធភាពអាចគ្រប់គ្រង ឬកែប្រែបាន ដូចជាគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ ឬតម្លៃទំនិញនៅលើទីផ្សារ ដែលយើងជាពលរដ្ឋទូទៅត្រូវតែអនុវត្តតាមនិងសម្របខ្លួន ទោះបីជាយើងមិនអាចជាអ្នកកំណត់វាក៏ដោយ។ |
| Early maturing crop varieties | ជាប្រភេទពូជដំណាំដែលត្រូវបានបង្កាត់ ឬជ្រើសរើសដោយសារវាត្រូវការពេលវេលាខ្លីក្នុងការលូតលាស់និងផ្តល់ទិន្នផល ដែលជួយឱ្យកសិករអាចប្រមូលផលបានរហ័ស មុនពេលរដូវរាំងស្ងួតចូលមកដល់។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំងចម្ងាយខ្លី (Sprint) ដែលត្រូវការចំណាយពេលតិចដើម្បីទៅដល់ទីដៅ ធៀបនឹងការរត់ម៉ារ៉ាតុងដែលទាមទារការស៊ូទ្រាំយូរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
