បញ្ហា (The Problem)៖ ទិន្នន័យសំណើមដីមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការតាមដាន និងការព្រមានពីគ្រោះរាំងស្ងួត និងការបាក់ដី ប៉ុន្តែការវាស់វែងដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសថៃមានកម្រិត និងមិនអាចគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីធំទូលាយបានជាប្រចាំនោះទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្កាយរណបតាមរយៈវិធីសាស្រ្តនិចលភាពកម្ដៅជាក់ស្តែង (Apparent Thermal Inertia) ដើម្បីបង្កើតម៉ូដែលប៉ាន់ប្រមាណកម្រិតសំណើមដី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Apparent Thermal Inertia (ATI) using FY-2E ការប្រើប្រាស់និចលភាពកម្ដៅជាក់ស្តែង (ATI) តាមរយៈផ្កាយរណប FY-2E |
មានលក្ខណៈសាមញ្ញ ងាយស្រួលគណនា និងផ្តល់ទិន្នន័យក្នុងកម្រិតភាពច្បាស់ទាំងពេលវេលា (ប្រចាំម៉ោង) និងទីតាំង (5x5 គ.ម)។ ទាមទារទិន្នន័យផ្ទាល់ដីតិចតួចសម្រាប់ការបង្កើតម៉ូដែល។ | រងឥទ្ធិពលពីគម្របពពកដែលទាមទារការចម្រោះ (Cloud screening) ហើយភាពត្រឹមត្រូវអាចថយចុះនៅតំបន់ដែលមានរុក្ខជាតិដុះក្រាស់។ | បង្កើតបានផែនទីសំណើមដីប្រចាំថ្ងៃទូទាំងប្រទេសដោយជោគជ័យ ដែលមានទំនាក់ទំនងស៊ីចង្វាក់គ្នាទៅនឹងទិន្នន័យសីតុណ្ហភាព និងបរិមាណទឹកភ្លៀងជាក់ស្តែង។ |
| Machine Learning Models (SVM, ANN) ម៉ូដែលរៀនដោយម៉ាស៊ីន (SVM, ANN) |
អាចផ្តល់លទ្ធផលប៉ាន់ស្មានសំណើមដីបានយ៉ាងសុក្រឹតខ្ពស់ ដោយរួមបញ្ចូលសន្ទស្សន៍ច្រើនចូលគ្នា (ដូចជា NDVI និង LST)។ | ត្រូវការសំណុំទិន្នន័យហ្វឹកហាត់ (Training datasets) ក្នុងទំហំដ៏ធំ ដែលមិនអាចអនុវត្តបានសម្រាប់ប្រទេសដែលមានទិន្នន័យផ្ទាល់ដីកម្រិតទាប។ | ត្រូវបានលើកឡើងក្នុងការពិនិត្យឯកសារ (Literature review) ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការសិក្សានេះទេ ដោយសារខ្វះទិន្នន័យ។ |
| Microwave Remote Sensing (Active/Passive) ការវាស់ស្ទង់ពីចម្ងាយដោយរលកម៉ៃក្រូវ៉េវ (សកម្ម និងអកម្ម) |
មានអត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការកាត់បន្ថយការរំខានពីបរិយាកាស និងអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងផ្ទៃដីបានកម្រិតមធ្យម។ | ប្រភេទអកម្មមានកម្រិតភាពច្បាស់ទីតាំងទាប ចំណែកប្រភេទសកម្មមានទំហំថតចង្អៀត (Narrow swath width) ដែលធ្វើឲ្យមិនអាចគ្របដណ្តប់តំបន់ទូលាយបានញឹកញាប់។ | មិនអាចបំពេញតម្រូវការក្នុងការត្រួតពិនិត្យសំណើមដីប្រចាំថ្ងៃក្នុងវិសាលភាពទូទាំងប្រទេសបានឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ទទួលទិន្នន័យពីផ្កាយរណប កម្មវិធីសម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យរូបភាព និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ជាក់ស្តែងនៅតាមស្ថានីយ៍ដី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តផ្តាច់មុខនៅខេត្ត Uttaradit ប្រទេសថៃ ដោយពឹងផ្អែកលើស្ថានីយ៍ផ្ទាល់ដីតែពីរគត់ (ហើយស្ថានីយ៍មួយត្រូវបានទម្លាក់ចោលដោយសារភាពផ្ទុយគ្នានៃទិន្នន័យ) រវាងឆ្នាំ២០១០-២០១១។ ការកំណត់ប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (a0, a1) គឺអាស្រ័យខ្លាំងទៅលើប្រភេទដី និងរុក្ខជាតិនៅតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកម៉ូដែលនេះមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់អាចបង្កជាកំហុស (Bias) បើសិនជាមិនមានការធ្វើក្រិតតាមខ្នាត (Calibration) ឡើងវិញដោយប្រើទិន្នន័យដី និងអាកាសធាតុក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តផ្អែកលើផ្កាយរណបនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលបច្ចុប្បន្ននៅខ្វះខាតស្ថានីយ៍វាស់ស្ទង់ផ្ទាល់ដីនៅតាមទីវាលទូលាយ។
សរុបមក បច្ចេកទេស ATI ផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត និងសន្សំសំចៃសម្រាប់តាមដានសំណើមដីទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Apparent Thermal Inertia (និចលភាពកម្ដៅជាក់ស្តែង) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីការទប់ទល់របស់ផ្ទៃដីចំពោះការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាព ដោយគណនាផ្អែកលើគម្លាតសីតុណ្ហភាពប្រចាំថ្ងៃ និងចំណាំងផ្លាតពន្លឺ (Albedo) ពីទិន្នន័យផ្កាយរណប ដើម្បីប៉ាន់ស្មានកម្រិតសំណើមដី។ ដីដែលមានសំណើមខ្ពស់មាននិចលភាពកម្ដៅខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យវាមិនងាយឡើងកម្ដៅឬចុះត្រជាក់លឿនពេកនោះទេ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលដីសើមដែលក្រក្តៅនិងក្រត្រជាក់ជាងដីស្ងួត អ៊ីចឹងគេអាចដឹងថាដីនោះសើមឬអត់តាមរយៈការប្រែប្រួលកម្ដៅរបស់វា។ |
| Diurnal Temperature Range (គម្លាតសីតុណ្ហភាពប្រចាំថ្ងៃ) | គឺជាផលសងរវាងសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីនៅពេលថ្ងៃ (ថ្ងៃត្រង់) និងសីតុណ្ហភាពនៅពេលយប់ (កណ្តាលយប់)។ គម្លាតនេះមានទំហំតូចនៅពេលដីមានសំណើមខ្ពស់ (ដោយសារទឹកជួយទប់កម្ដៅ) និងមានទំហំធំនៅពេលដីស្ងួត។ | ដូចជាភាពខុសគ្នានៃកម្ដៅចិញ្ចើមថ្នល់នៅពេលថ្ងៃត្រង់ដ៏ក្តៅហែង និងពេលយប់កណ្តាលអធ្រាត្រដែលត្រជាក់ស្រឹប។ |
| Surface Albedo (អាល់បេដូផ្ទៃដី) | គឺជាកម្រិតនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលត្រូវបានចំណាំងផ្លាតត្រឡប់ទៅបរិយាកាសវិញដោយផ្ទៃដី ដែលអាចវាស់វែងតាមរយៈរលកពន្លឺមើលឃើញ (Visible channel) ពីផ្កាយរណប។ ដីសើមមានពណ៌ងងឹតជាងដីស្ងួត ដូច្នេះវាមាន Albedo ទាបជាង (ស្រូបពន្លឺបានច្រើនជាង)។ | ដូចជាការពាក់អាវពណ៌ស (ចំណាំងផ្លាតខ្ពស់) ធ្វើឱ្យត្រជាក់ជាងការពាក់អាវពណ៌ខ្មៅ (ចំណាំងផ្លាតទាប) នៅពេលដើរហាលថ្ងៃ។ |
| Geostationary Satellite (ផ្កាយរណបគន្លងភូមិសាស្ត្រ) | ជាប្រភេទផ្កាយរណបដែលគោចរក្នុងល្បឿននិងទិសដៅស្របគ្នានឹងរង្វិលជុំរបស់ផែនដី ធ្វើឱ្យវាស្ថិតនៅចំពីលើចំណុចដដែលនៃផែនដីជានិច្ច។ លក្ខណៈនេះអនុញ្ញាតឱ្យវាអាចថតយករូបភាពនិងទិន្នន័យពីតំបន់មួយបានជាប្រចាំ (ឧទាហរណ៍រៀងរាល់ម៉ោង) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការតាមដានអាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពដែលគេបំពាក់ជាប់នឹងជញ្ជាំង ដើម្បីថតសំឡឹងមើលតែទីតាំងមួយកន្លែងដោយមិនរើទៅណា។ |
| Thermal Infrared (រលកពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដកម្ដៅ) | ជាបណ្តុំរលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចដែលបញ្ចេញដោយវត្ថុទាំងឡាយដែលមានកម្ដៅ។ ផ្កាយរណបប្រើឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាប្រភេទនេះ (ឧទាហរណ៍ IR1) ដើម្បីវាស់សីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីពីចម្ងាយដោយមិនបាច់មានឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ផ្ទាល់នៅនឹងដីឡើយ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនវាស់កម្ដៅ (Thermometer gun) ដែលពេទ្យបាញ់វាស់កម្ដៅក្បាលរបស់យើងពីចម្ងាយដោយមិនបាច់ប៉ះស្បែកផ្ទាល់។ |
| Volumetric Soil Moisture (សំណើមដីតាមមាឌ) | គឺជាបរិមាណទឹកដែលមានផ្ទុកនៅក្នុងដី គិតជាភាគរយនៃមាឌទឹកធៀបនឹងមាឌដីសរុប។ វាត្រូវបានប្រើជាសូចនាករចម្បងក្នុងការកំណត់កម្រិតភាពរាំងស្ងួត ឬជាសញ្ញាព្រមានមុនពីហានិភ័យនៃការបាក់ដីនៅពេលដីជោកជាំទឹកខ្លាំងពេក។ | ដូចជាការយកអេប៉ុងស្ងួតមួយដុំទៅជ្រលក់ទឹក រួចវាស់មើលថាតើមានទឹកប៉ុន្មានភាគរយដែលបានជ្រាបចូលនិងទាក់ជាប់ក្នុងអេប៉ុងនោះ។ |
| Brightness Temperature (សីតុណ្ហភាពពន្លឺ) | ជាសីតុណ្ហភាពប៉ាន់ស្មានដែលគណនាបានពីកម្រិតរលកវិទ្យុសកម្មដែលចាប់បានដោយឧបករណ៍ផ្កាយរណប។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាតំណាងឱ្យសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី និងសម្រាប់ច្រោះទិន្នន័យពពកចេញ (Cloud screening) ព្រោះពពកមានសីតុណ្ហភាពពន្លឺទាបជាងផ្ទៃដី។ | ដូចជាការមើលរងើកភ្លើងដែលកាន់តែភ្លឺក្រហមឆ្អៅ ហើយយើងអាចទាយដឹងថាវាកាន់តែក្តៅខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
