បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលទំនាក់ទំនងភាពស្មុគស្មាញរវាងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការការពារបរិស្ថាន នៅក្នុងដំណើរការកសាងកម្មវិធីជនបទថ្មី (New Rural Development) នៅតំបន់ជាយក្រុងហូជីមិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីទម្ងន់-ស្រាល (Khinh - Trọng theory) រួមផ្សំជាមួយនឹងការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការចុះសម្ភាសន៍ផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Extreme Economic Emphasis Model (KM1) គំរូផ្តោតលើសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងពេក (Khinh - Trọng Theory: KM1) |
បង្កើនប្រាក់ចំណូល កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងជួយសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារបានយ៉ាងលឿនក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ | បំពុលបរិស្ថាន ធ្វើឱ្យដីខូចគុណភាព អស់ជីវជាតិ និងផលិតផលគ្មានសុវត្ថិភាព (ដោយសារការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីនិងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត)។ | កសិករភាគច្រើនបានប្រើប្រាស់វាក្នុងដំណាក់កាលទី១ (២០១០-២០១៥) ប៉ុន្តែវាប្រឈមនឹងការបរាជ័យរយៈពេលវែង ដោយសារដីលែងអាចដាំដុះបានក្រោយ ១-២ ឆ្នាំ។ |
| Mixed Economic-Environmental Model (KM3) គំរូចម្រុះរវាងសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិស្ថាន (Khinh - Trọng Theory: KM3) |
ផលិតផលមានគុណភាពខ្ពស់ អាចលក់បានថ្លៃជាង ការពារបរិស្ថានជុំវិញ និងកាកសំណល់អាចកែច្នៃជាជីសរីរាង្គសម្រាប់ប្រើប្រាស់បន្តបាន។ | ទាមទារដើមទុនលើវត្ថុធាតុដើមខ្ពស់ជាងមុន និងត្រូវការចំណេះដឹងបច្ចេកទេសថ្មីៗដើម្បីអនុវត្ត។ | ជួយឱ្យការអភិវឌ្ឍមាននិរន្តរភាពក្នុងដំណាក់កាលទី២ (២០១៦-២០២០) ដែលទទួលបានការគាំទ្រ និងពេញចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋរហូតដល់ ៨៦,៤%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃធនធានជាតួលេខច្បាស់លាស់ទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការបច្ចេកទេស និងកិច្ចសហការដើម្បីអនុវត្តគំរូកសិកម្មស្អាត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំជនបទថ្មីនៃស្រុក Cu Chi ទីក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ច និងការសម្ភាសន៍កសិករឬមន្ត្រីមូលដ្ឋាន។ ដោយសារវាផ្តោតតែលើតំបន់ជាយក្រុងនៃទីក្រុងធំមួយ លទ្ធផលអាចមិនតំណាងឱ្យតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលដែលមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចខ្សោយនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតកសិករពីការប្រើប្រាស់គីមីមកសរីរាង្គ គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយ។
ការរកឃើញពីការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកសាងសហគមន៍កសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់កសិករ។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរការលើកទឹកចិត្តកសិករពីការគិតតែពីប្រាក់ចំណេញរយៈពេលខ្លី ទៅរកការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព គឺជាជំហានចាំបាច់បំផុតសម្រាប់សន្តិសុខស្បៀងនិងការការពារបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Khinh - Trong Theory | ទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាវៀតណាម (ទ្រឹស្តីទម្ងន់-ស្រាល) ដែលប្រើដើម្បីវិភាគពីរបៀបដែលបុគ្គល ឬសហគមន៍សម្រេចចិត្តផ្តល់អាទិភាព (ទម្ងន់) ឬការមិនអើពើ (ស្រាល) លើជម្រើសពីរដែលតែងតែទាញទាញគ្នា ដូចជាការជ្រើសរើសរវាងការរកលុយ និងការថែរក្សាបរិស្ថាន។ | ដូចជាការថ្លឹងជញ្ជីង ដែលយើងត្រូវសម្រេចចិត្តថាតើគួរផ្តោតលើការប្រឹងរកលុយឱ្យបានច្រើន ឬការរក្សាសុខភាពឱ្យបានល្អ។ |
| New Rural Development | កម្មវិធីគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ដែលមានគោលដៅផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់តំបន់ជនបទ តាមរយៈការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ផ្លូវ ទឹក ភ្លើង) ការលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រព័ន្ធអប់រំនិងសុខាភិបាល។ | ដូចជាការប្រែក្លាយភូមិស្រុកដាច់ស្រយាល ឱ្យទៅជាទីក្រុងតូចមួយដែលមានភាពស៊ីវិល័យ និងមានស្តង់ដាររស់នៅសមរម្យ។ |
| Extreme Economic Emphasis Model (KM1) | គំរូនៃការអភិវឌ្ឍដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តី Khinh-Trong ដែលសហគមន៍ខ្វាយខ្វល់តែពីការរកប្រាក់ចំណេញ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឱ្យបានលឿនបំផុត ដោយបិទភ្នែកមិនខ្វល់ពីការបំផ្លាញបរិស្ថានធម្មជាតិ ឬការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលឡើយ។ | ដូចជាការកាប់ដើមឈើហូបផ្លែយកឈើទៅលក់ ដើម្បីបានលុយភ្លាមៗ តែអត់មានផ្លែឈើហូបនៅថ្ងៃក្រោយ។ |
| Mixed Economic-Environmental Model (KM3/KM4) | គំរូអភិវឌ្ឍន៍ចម្រុះ ដែលកសិករព្យាយាមរក្សាតុល្យភាពរវាងការបង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ និងការថែរក្សាបរិស្ថានជុំវិញ ទោះបីជាពេលខ្លះត្រូវលះបង់ប្រាក់ចំណេញបន្តិចបន្តួចក្តី ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពដីធ្លី។ | ដូចជាការបើកបររថយន្តដោយប្រើល្បឿនល្មម ដើម្បីបានទៅដល់គោលដៅផង និងសន្សំសំចៃសាំងកុំឱ្យឆាប់អស់ផង។ |
| Sustainable Agriculture | ការធ្វើកសិកម្មដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសដែលមិនបំផ្លាញបរិស្ថាន មិនប្រើប្រាស់គីមីហួសកម្រិត ធានាការផលិតបានយូរអង្វែង និងរក្សាគុណភាពដីនិងទឹកសម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការចាប់ត្រីដោយទុកកូនត្រីតូចៗឱ្យរស់ ដើម្បីថ្ងៃក្រោយយើងនៅមានត្រីហូបបន្តទៀត មិនមែនចាប់យកទាំងអស់នោះទេ។ |
| Circular Agricultural Practices | ការអនុវត្តកសិកម្មបែបវិលជុំ ដោយយកកាកសំណល់ ឬសំណល់ពីការដាំដុះមួយ (ដូចជាកប្បាស ឬអាចម៍រណារក្រោយពេលដាំផ្សិតរួច) ទៅកែច្នៃធ្វើជាជីសរីរាង្គសម្រាប់ដំណាំមួយទៀត ដើម្បីកាត់បន្ថយការបោះចោលនិងការំពុល។ | ដូចជាការយកបាយសល់ទៅឱ្យជ្រូកស៊ី រួចយកលាមកជ្រូកមកធ្វើជីដាក់ដំណាំបន្លែវិញ។ |
| Corporate Agricultural Linkage | ការចងសម្ព័ន្ធភាព ឬការធ្វើកិច្ចសន្យាផលិតកម្មរវាងកសិករ និងក្រុមហ៊ុនធំៗ ដើម្បីធានាទីផ្សារលក់ចេញនូវផលិតផលកសិកម្ម ដោយតម្រូវឱ្យកសិករអនុវត្តតាមស្តង់ដារគុណភាព និងសុវត្ថិភាពបរិស្ថានដែលក្រុមហ៊ុនបានកំណត់។ | ដូចជាការចុះកុងត្រាថានឹងទិញនំខេកពីហាងមួយជាប្រចាំ ដរាបណាអ្នកដុតនំធ្វើតាមរូបមន្តអនាម័យនិងសុខភាពដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
