បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃសមាមាត្រសំណល់ធៀបនឹងទិន្នផល (Residue-to-Product-Ratio) និងសក្តានុពលថាមពលនៃសំណល់ជីវម៉ាសពីការដាំដុះម្នាស់នៅតំបន់ភាគខាងលិចនៃប្រទេសថៃ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវតាមបែបស្ទង់មតិ ដោយរួមបញ្ចូលការចុះវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីតាំងដាំដុះ និងការសម្ភាសន៍កសិករជាមួយនឹងកម្រិតជឿជាក់ ៩៥%។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Crop Cutting Survey ការស្ទង់មតិដោយការកាត់ដំណាំជាគំរូ |
ផ្តល់ទិន្នន័យរូបវន្តជាក់ស្តែង និងមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ (ដូចជាទម្ងន់ជាក់លាក់នៃផ្នែកនីមួយៗរបស់រុក្ខជាតិ) សម្រាប់ការគណនា RPR។ | ចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន ហើយទាមទារការចុះទៅទីតាំងផ្ទាល់ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកអនុវត្តលើទ្រង់ទ្រាយធំ។ | កំណត់បាននូវតម្លៃ RPR ជាក់លាក់នៃផ្នែកនីមួយៗរបស់ម្នាស់ ដូចជា ក្បាល (០.១៣) ស្លឹក (០.១២) និង គល់ (១.២៣)។ |
| Questionnaire Survey ការស្ទង់មតិដោយប្រើកម្រងសំណួរ |
អាចប្រមូលទិន្នន័យលើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងអាចស្វែងយល់ពីឥរិយាបថរបស់កសិករក្នុងការចាត់ចែងសំណល់កសិកម្ម។ | ទិន្នន័យពឹងផ្អែកលើការចងចាំ និងការប៉ាន់ស្មានរបស់កសិករ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង ឬមិនសូវសុក្រឹត១០០%។ | រកឃើញថា ៩៣.៩០% នៃក្បាលម្នាស់ និងសំណល់ផ្សេងៗទៀតត្រូវបានទុកចោលដោយមិនមានការទាញយកប្រយោជន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ដែលផ្តោតជាចម្បងលើការចុះមូលដ្ឋានប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅខេត្ត Phetchaburi និង Prachuap Khiri Khan ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើពូជម្នាស់ Pattavia។ កត្តានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះពូជម្នាស់ក្នុងស្រុក (ឧ. ម្នាស់ទឹកឃ្មុំនៅបាត់ដំបង) ស្ថានភាពដី និងទម្លាប់នៃការប្រមូលផលអាចផ្តល់នូវតម្លៃសមាមាត្រសំណល់ធៀបនឹងទិន្នផល (RPR) ខុសគ្នា។ ហេតុនេះ កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើការសិក្សាមូលដ្ឋានដោយខ្លួនឯង មុននឹងយកតម្លៃ RPR នេះទៅអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសក្តានុពលជីវម៉ាសនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃសំណល់កសិកម្មដើម្បីបំប្លែងទៅជាប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ។
ការទាញយកវិធីសាស្ត្រនេះមកប្រើប្រាស់ នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំផែនការទាញយកប្រយោជន៍ពីសំណល់កសិកម្ម ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Residues-to-Product-Ratios (RPR) | គឺជាសមាមាត្រដែលប្រើសម្រាប់គណនាបរិមាណសំណល់កសិកម្ម (ដូចជា ស្លឹក គល់ និងឫស) ធៀបទៅនឹងទិន្នផលចម្បងដែលប្រមូលបាន (ដូចជា ផ្លែម្នាស់)។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណបរិមាណជីវម៉ាសសរុបដែលអាចទាញយកបានផ្អែកលើទិន្នផលដំណាំប្រចាំឆ្នាំ។ | ដូចជាការគណនាជាមុនថា បើយើងទិញមាន់មួយគីឡូ តើនឹងមានសល់ឆ្អឹងនិងរោមប៉ុន្មានខាំសម្រាប់បោះចោលអញ្ចឹងដែរ។ |
| Surplus Availability Factor (SAF) | គឺជាកត្តា ឬមេគុណដែលតំណាងឲ្យភាគរយនៃសំណល់ជីវម៉ាសដែលនៅសេសសល់ជាក់ស្តែង និងអាចយកទៅផលិតថាមពលបាន បន្ទាប់ពីកាត់កងសំណល់មួយចំនួនដែលកសិករបានយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងផ្សេងៗរួចហើយ (ឧទាហរណ៍ យកទៅធ្វើចំណីសត្វ ឬទុកធ្វើជីគ្របដី)។ | ប្រៀបដូចជាប្រាក់ខែដែលនៅសល់សល់ជាក់ស្តែងក្នុងហោប៉ៅ បន្ទាប់ពីយើងបានទូទាត់ចំណាយទឹកភ្លើងប្រចាំខែរួចរាល់។ |
| Crop Cutting Survey | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដោយការចុះទៅកាត់ ឬប្រមូលផលដំណាំផ្ទាល់នៅតាមទីតាំងសាកល្បងតូចៗក្នុងចម្ការ ដើម្បីវាស់វែង ថ្លឹងទម្ងន់ និងប៉ាន់ស្មានទិន្នផល ឬបរិមាណសំណល់សរុបប្រកបដោយភាពសុក្រឹតខ្ពស់ ជាជាងការពឹងផ្អែកលើការសួរស្មានៗពីកសិករ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លតែមួយស្លាបព្រា ដើម្បីដឹងពីរសជាតិ និងគ្រឿងផ្សំនៃសម្លទាំងមូលនៅក្នុងឆ្នាំងធំ។ |
| Kilotonnes of oil equivalent (ktoe) | គឺជាខ្នាតរង្វាស់ថាមពលស្តង់ដារមួយ ដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបបរិមាណថាមពលដែលបញ្ចេញដោយប្រភពផ្សេងៗ (ដូចជាការដុតជីវម៉ាសម្នាស់) ទៅនឹងបរិមាណថាមពលដែលទទួលបានពីការដុតប្រេងឆៅចំនួនមួយពាន់តោន (kilo-tonne)។ | ដូចជាការប្តូររូបិយប័ណ្ណលុយរៀល និងលុយបាត ទៅជាប្រាក់ដុល្លារតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបតម្លៃសរុប។ |
| Biomass Potential | គឺជាសមត្ថភាព ឬបរិមាណថាមពលដែលអាចទាញយកបានអតិបរមាពីសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជា រុក្ខជាតិ និងសំណល់កសិកម្ម) ដើម្បីបំប្លែងទៅជាថាមពលកម្ដៅ អគ្គិសនី ឬឥន្ធនៈជីវឧស្ម័ន សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជំនួសថាមពលហ្វូស៊ីល។ | ដូចជាការសម្លឹងមើលគំនរសំរាមស្លឹកឈើ ហើយអាចគណនាដឹងថាវាមានសក្តានុពលអាចយកទៅដុតឆ្អិនបាយបានប៉ុន្មានឆ្នាំង។ |
| Heating Value | គឺជាបរិមាណកម្ដៅសរុបដែលត្រូវបានបញ្ចេញនៅពេលដែលយើងដុតឥន្ធនៈ ឬសំណល់ជីវម៉ាសមួយឯកតាទម្ងន់ (ឧ. គិតជាមេហ្គាហ្ស៊ូលក្នុងមួយគីឡូក្រាម - MJ/kg) ដែលវាជាសូចនាករបង្ហាញពីគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពរបស់សំណល់នោះក្នុងការយកទៅផលិតថាមពល។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបអុសស្ងួតដែលដុតឆេះខ្លាំង (តម្លៃកម្ដៅខ្ពស់) និងអុសសើមដែលឆេះខ្សោយៗមានតែផ្សែង (តម្លៃកម្ដៅទាប)។ |
| Biomass Generation (BMG) | គឺជាបរិមាណសំណល់ជីវម៉ាសសរុប (គិតជាតោន ឬគីឡូក្រាម) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ឬកកើតឡើងពីសកម្មភាពដាំដុះ និងប្រមូលផលកសិកម្មក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ មុនពេលមានការកាត់កងយកទៅប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ | ប្រៀបដូចជាប្រាក់ចំណូលដុល (សរុប) ដែលក្រុមហ៊ុនរកបានពីការលក់ មុននឹងកាត់កងពន្ធ ឬចំណាយផ្សេងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
