បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យបរិស្ថាន (Environmental monitoring system) ដ៏ទូលំទូលាយសម្រាប់បរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ RUDN ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលមានសម្ពាធចរាចរណ៍យានយន្តខ្ពស់ ដើម្បីធានាបាននូវបរិស្ថានប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការសង្កេតតាមស្ថានីយ និងការចុះអង្កេតតាមដងផ្លូវ រួមទាំងការបែងចែកតំបន់មុខងារនៃបរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ និងការវាស់វែងប៉ារ៉ាម៉ែត្របរិស្ថានផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stationary and Route-based Observations ការសង្កេតតាមស្ថានីយនិងតាមដងផ្លូវ |
អាចគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណតំបន់ដែលមានការបំពុលខ្ពស់បានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈការវាស់វែងផ្ទាល់។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន ពេលវេលាយូរ និងការប្រមូលទិន្នន័យជាប្រចាំដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលសុក្រឹត។ | បានបង្កើតផែនទីបែងចែកតំបន់មុខងារនៃបរិវេណសាលាផ្អែកលើកម្រិតនៃបន្ទុកបំពុល (Background, Low load, Max load)។ |
| Geochemical Survey of Snow Cover ការស្ទង់ភូមិសាស្ត្រគីមីនៃគម្របព្រិល |
ព្រិលដើរតួជាអ្នកស្រូបយកសារធាតុបំពុលដ៏ល្អក្នុងរដូវរងា ដែលងាយស្រួលក្នុងការវិភាគរកសារធាតុពុលកម្រិតធ្ងន់ដូចជា PAHs។ | មានដែនកំណត់ផ្នែកអាកាសធាតុ ពោលគឺអាចអនុវត្តបានតែក្នុងតំបន់ និងរដូវដែលមានធ្លាក់ព្រិលប៉ុណ្ណោះ។ | បានរកឃើញកម្រិតសារធាតុ Benz(a)pyrene (PAHs) នៅក្នុងព្រិលចន្លោះពី ០,១៤៤ ដល់ ៧,៨៦ ណាណូក្រាម/ក្រាម។ |
| Vehicle Emission Calculation (GOST R 56162-2014) ការគណនាការបំភាយយានយន្តតាមស្តង់ដារ |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យបរិមាណនៃការបំភាយឧស្ម័នជាក់លាក់ (CO, NO2) ដោយផ្អែកលើលំហូរចរាចរណ៍ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវការឧបករណ៍យកសំណាកខ្យល់ជាប់ជានិច្ច។ | ផ្អែកលើទិន្នន័យស្ថិតិ និងម៉ូដែលប៉ាន់ស្មាន ដែលអាចនឹងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រែប្រួលជាក់ស្តែងភ្លាមៗ (Real-time anomalies)។ | បានគណនាឃើញការបំភាយឧស្ម័នសរុប ០,៣៣២ តោន/ឆ្នាំ នៅតាមដងផ្លូវ ដោយរថយន្តដឹកទំនិញរួមចំណែកខ្ពស់ជាងគេ (៤៧,៦៤%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងត្រួតពិនិត្យនេះទាមទារធនធានឧបករណ៍ពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យ និងកម្លាំងពលកម្មពីនិស្សិតនិងអ្នកជំនាញពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ RUDN ទីក្រុងម៉ូស្គូ ដែលជាតំបន់ទីក្រុងមានចរាចរណ៍កកស្ទះ និងមានរដូវរងាធ្លាក់ព្រិល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាវិធីសាស្ត្រវិភាគលើព្រិលមិនអាចអនុវត្តបាន ប៉ុន្តែការវាយតម្លៃលើការបំពុលខ្យល់ពីចរាចរណ៍ (NO2, CO, PAHs) គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ទីក្រុងដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ និងមានកំណើនយានយន្តខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការបែងចែកតំបន់ត្រួតពិនិត្យបរិស្ថាន និងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ពីចរាចរណ៍នេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានទីក្រុងនៅកម្ពុជា។
ការកសាងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យបរិស្ថាននិងព័ត៌មានវិភាគ (Information-analytical system) នឹងជួយស្ថាប័នកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) | វាគឺជាសមាសធាតុគីមីពុលកម្រិតធ្ងន់ (អាចបង្កមហារីក) ដែលកើតចេញពីការដុតឆេះមិនសព្វល្អនៃប្រេងឥន្ធនៈ កៅស៊ូកង់ឡាន ឬធ្យូងថ្ម ហើយវាអាចកកកុញតោងជាប់នៅក្នុងបរិស្ថានដូចជាដី ឬព្រិលបានយ៉ាងយូរ។ | ដូចជាផេះខ្មៅពុលដែលនៅសេសសល់ក្រោយពេលយើងដុតសំរាមប្លាស្ទិក ដែលវាហើរទៅទុំលើស្លឹកឈើឬធ្លាក់ចូលជ្រាបក្នុងដី។ |
| Geochemical survey | វាគឺជាវិធីសាស្ត្រប្រមូលនិងវិភាគសំណាកពីបរិស្ថាន (ដូចជាព្រិល ដី ឬទឹក) យកទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណលម្អិតនៃសារធាតុគីមី សម្រាប់ការគូសផែនទីកំណត់ទីតាំងដែលមានការបំពុល។ | ដូចជាការបូមយកឈាមអ្នកជំងឺទៅពិនិត្យនៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីរកមើលមេរោគដែលលាក់មុខក្នុងរាងកាយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Bioindication | វាគឺជាការប្រើប្រាស់ស្ថានភាពលូតលាស់ ឬការខូចខាតនៃភាវៈរស់ (ដូចជារុក្ខជាតិ ស្លឹកឈើ សត្វល្អិត) ដើម្បីធ្វើជាសូចនាករវាយតម្លៃពីកម្រិតនៃការបំពុលនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីជុំវិញតំបន់នោះ។ | ដូចជាការសង្កេតឃើញត្រីងាប់អណ្តែតក្នុងបឹង ដែលជាសញ្ញាប្រាប់យើងថាទឹកបឹងនោះមានផ្ទុកសារធាតុពុល ដោយមិនចាំបាច់យកទឹកទៅពិសោធន៍។ |
| Functional zoning | គឺជាការបែងចែកផ្ទៃដីនៃតំបន់មួយ (ឧ. បរិវេណសាលា) ទៅជាតំបន់តូចៗផ្សេងៗគ្នា អាស្រ័យលើប្រភេទសកម្មភាពរបស់មនុស្ស និងកម្រិតនៃការបំពុលពីបច្ចេកវិទ្យា (ដូចជា តំបន់រៀនសូត្រ តំបន់ចំណតឡាន តំបន់បៃតង) ដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រង និងតាមដាន។ | ដូចជាការបែងចែកបន្ទប់ក្នុងផ្ទះ ដោយមានផ្ទះបាយសម្រាប់ធ្វើម្ហូប (មានផ្សែង) និងបន្ទប់គេងសម្រាប់សម្រាក (ត្រូវការស្ងាត់) ដើម្បីងាយស្រួលរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់។ |
| Information-analytical system | ជាប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬបណ្តាញទិន្នន័យរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលមានតួនាទីប្រមូល ផ្ទុក និងវិភាគរាល់ទិន្នន័យនៃការបំពុលបរិស្ថាន ដើម្បីជួយដល់អ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងការសម្រេចចិត្តរៀបចំគោលនយោបាយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាខួរក្បាលរបស់មនុស្សដែលប្រមូលព័ត៌មានពីភ្នែកនិងត្រចៀក រួចគិតវិភាគរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហាដែលកំពុងជួបប្រទះ។ |
| Anthropogenic load | គឺជាទំហំនៃសម្ពាធឬផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដែលបង្កើតឡើងដោយសកម្មភាពរបស់មនុស្ស (ដូចជាការបញ្ចេញផ្សែងឡាន សំឡេងរំខាន ការចោលសំរាម កាំរស្មី) ទៅលើបរិស្ថានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការផ្ទុកទំនិញធ្ងន់ហួសកម្រិតទៅលើរទេះសេះ ដែលធ្វើឲ្យរទេះនោះទ្រុឌទ្រោម និងខូចខាតបន្តិចម្តងៗ។ |
| Photochemical oxidants | ជាប្រភេទសារធាតុពុលបន្តបន្ទាប់ (Secondary pollutants) ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលឧស្ម័នពុលចេញពីយានយន្ត មានប្រតិកម្មគីមីជាមួយនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យ បង្កើតបានជាអ័ព្ទពុល (Smog) ដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ផ្លូវដង្ហើម។ | ដូចជាការយកម្សៅនំទៅដុតក្នុងឡ បង្កើតបានជានំមួយប្រភេទទៀតដែលមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីវត្ថុធាតុដើមទាំងស្រុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
