បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះរាយការណ៍ពីរបកគំហើញដំបូង និងការបញ្ជាក់ពីការបង្កាត់ពូជនៃប្រភេទសត្វទីទុយដែលមិនធ្លាប់បានកត់ត្រាពីមុនមកនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រមទាំងវាយតម្លៃជម្រក និងការគំរាមកំហែងដល់ពួកវា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសង្កេតផ្ទាល់ និងការត្រួតពិនិត្យរូបរាងសរីរាង្គត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងជម្រកវាលស្មៅ ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទសត្វ និងចងក្រងឯកសារពីអាកប្បកិរិយានៃការធ្វើសំបុករបស់ពួកវា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Direct Field Observation and Morphological Identification ការសង្កេតផ្ទាល់នៅទីវាល និងការកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមរូបរាង |
ផ្តល់ភស្តុតាងច្បាស់លាស់ពីវត្តមានសត្វ ទីតាំងជម្រក និងបញ្ជាក់ពីការបង្កាត់ពូជដោយផ្ទាល់។ | ទាមទារការពើបប្រទះដោយផ្ទាល់ ហើយអាចមានការរំខានដល់សត្វ (ឧទាហរណ៍ ធ្វើឱ្យសត្វហើរចេញ ឬបោះបង់សំបុក)។ | បានកត់ត្រា និងបញ្ជាក់ពីវត្តមានសត្វទីទុយ Tyto longimembris និងសំបុកនៅលើដីដែលមានពងចំនួន៥ ជាលើកដំបូងនៅកម្ពុជា។ |
| Pellet (Dietary) Analysis ការវិភាគកាកសំណល់ចំណី (ការសិក្សាពីរបបអាហារ) |
ជាវិធីសាស្ត្រមិនរំខានដល់សត្វ (Non-invasive) និងផ្តល់ទិន្នន័យលម្អិតពីរបបអាហារ ព្រមទាំងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីជុំវិញ។ | ទាមទារជំនាញ និងចំណេះដឹងខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណឆ្អឹងសត្វកកេរ និងលលាដ៍ក្បាលសត្វបក្សីតូចៗពីរាងកាយដែលរលួយមួយផ្នែក។ | កំណត់បានថារបបអាហារចម្បងរបស់ពួកវាគឺសត្វកកេរមានទំហំប៉ុនកណ្តុរ និងសត្វបក្សីតូចៗមួយចំនួន (ផ្អែកលើសំណល់ចំណីចំនួន១៣)។ |
| Local Ecological Knowledge Assessment ការវាយតម្លៃចំណេះដឹងអេកូឡូស៊ីក្នុងតំបន់ (ការសាកសួរប្រជាជនមូលដ្ឋាន) |
ទទួលបានព័ត៌មានទូទៅអំពីប្រវត្តិ វត្តមានសត្វ និងការប្រើប្រាស់ធនធានតាមតំបន់បានលឿនពីសហគមន៍អ្នកស្រុក។ | អាចមានការភាន់ច្រឡំលើប្រភេទសត្វ ដែលមានរូបរាងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា (ឧទាហរណ៍ ច្រឡំសត្វទីទុយស្មៅ ជាមួយនឹងទីទុយស្រុក Barn Owl)។ | បង្ហាញថាប្រជាជនមូលដ្ឋានមិនសូវស្គាល់ ឬកត់សម្គាល់ឃើញសត្វទីទុយប្រភេទនេះទេ ដោយសារអាកប្បកិរិយារកស៊ីពេលយប់របស់វា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីថវិកា ឬទំហំចំណាយទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើបរិបទនៃការស្រាវជ្រាវ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានធនធាន និងជំនាញបច្ចេកទេសមួយចំនួនសម្រាប់ការចុះវាល។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការជួបប្រទះដោយចៃដន្យនូវសំបុកតែមួយគត់នៅក្នុងស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប ក្នុងអំឡុងពេលចុះកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល មិនមែនជាការអង្កេតតាមប្រព័ន្ធទូទាំងប្រទេសនោះទេ។ ការពឹងផ្អែកលើកំណត់ត្រាតិចតួចបែបនេះបង្ហាញថា ប្រភេទសត្វបក្សីដែលចេញរកស៊ីពេលយប់នៅកម្ពុជា នៅតែមានការខ្វះខាតទិន្នន័យស្រាវជ្រាវនៅឡើយ។ ការដឹងពីបញ្ហានេះមានសារៈសំខាន់ដើម្បីរៀបចំការសិក្សាបែបវិទ្យាសាស្ត្រឱ្យបានទូលំទូលាយ។
របកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអភិរក្សជីវចម្រុះ និងការគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ដីធ្លីនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ទិន្នន័យនេះជម្រុញឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការអភិរក្សទីជម្រកវាលស្មៅធម្មជាតិ ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារការពង្រីកឧស្សាហកម្មកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Primary moult | ជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលសត្វស្លាបជ្រុះ និងដុះរោមហោះហើរចម្បង (Primary feathers) របស់វាម្តងទៀត ដើម្បីរក្សាសមត្ថភាពហោះហើរ និងកម្ដៅរាងកាយ។ នៅក្នុងឯកសារនេះ សត្វទីទុយទាំងពីរត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូររោមនេះ។ | ដូចជាការប្តូរសំបកកង់ឡានចាស់ៗចេញ ដើម្បីធានាថានៅតែអាចបើកបរបានយ៉ាងមានសុវត្ថិភាពអញ្ចឹងដែរ។ |
| Pellets | ជាដុំកាកសំណល់ដែលផ្សំឡើងពីផ្នែកមិនអាចរំលាយបាននៃចំណី (ដូចជាឆ្អឹង រោមសត្វ និងរោមស្លាប) ដែលសត្វទីទុយខ្ជាក់ចេញមកក្រៅវិញ។ អ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូលវាទៅវិភាគដើម្បីដឹងថាសត្វនោះស៊ីអ្វីជាអាហារដោយមិនចាំបាច់ចាប់សត្វនោះមកវះកាត់។ | ប្រៀបដូចជាការក្អួតយកគ្រាប់ផ្លែឈើ ឬឆ្អឹងចេញមកក្រៅវិញ ក្រោយពេលយើងលេបវាចូលក្នុងពោះ ដើម្បីកុំឱ្យស្ទះក្រពះរំលាយអាហារ។ |
| Roosting site | ជាទីតាំងជាក់លាក់ណាមួយដែលសត្វស្លាបជ្រើសរើសសម្រាប់ទំសម្រាក ឬលាក់ខ្លួន ជាពិសេសនៅពេលថ្ងៃសម្រាប់ពពួកសត្វដែលរកស៊ីនៅពេលយប់ដូចជាសត្វទីទុយ ដើម្បីចៀសវាងពីការរំខាន និងសត្រូវធម្មជាតិ។ | ប្រៀបដូចជាបន្ទប់គេងសម្ងាត់ ឬកន្លែងសុវត្ថិភាពដែលយើងចូលទៅសម្រាកនៅពេលថ្ងៃ ក្រោយពេលធ្វើការហត់នឿយពេញមួយយប់។ |
| Floodplain | ជាតំបន់ដីរាបស្មើដែលស្ថិតនៅក្បែរទន្លេ ឬបឹង ដែលងាយនឹងទទួលរងការលិចលង់ដោយសារទឹកជំនន់តាមរដូវកាល។ តំបន់ទំនាបលិចទឹកទន្លេសាបគឺជាជម្រកវាលស្មៅដ៏សំខាន់សម្រាប់ការបន្តពូជរបស់សត្វទីទុយស្មៅ។ | ដូចជាអាងស្តុកទឹកធំមួយដែលស្រូបយកទឹកហូរហៀរនៅរដូវវស្សា ហើយក្លាយជាវាលស្មៅដ៏ធំ និងសំបូរចំណីនៅរដូវប្រាំង។ |
| Tyto longimembris | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សត្វទីទុយស្មៅភាគខាងកើត ដែលមានលក្ខណៈពិសេសគឺជើងវែង ចូលចិត្តធ្វើសំបុកនៅលើដីក្នុងតំបន់វាលស្មៅខ្ពស់ៗ និងចេញរកស៊ីនៅពេលយប់។ | ជាប្រភេទសត្វទីទុយពិសេសម្យ៉ាងដែលមិនរស់នៅលើដើមឈើទេ តែចូលចិត្តរស់នៅលាក់ខ្លួនក្នុងព្រៃស្មៅដូចជាទាហានពួនស្ទាក់សត្រូវ។ |
| Passerine birds | ជាលំដាប់ថ្នាក់នៃប្រភេទសត្វស្លាបទំមែកឈើដែលមានទំហំតូចៗ (ដូចជាចាប ឬត្រចៀកកាំ) ដែលត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវរកឃើញថាជាចំណែកមួយនៃរបបអាហាររបស់សត្វទីទុយស្មៅ តាមរយៈការវិភាគឆ្អឹងលលាដ៍ក្បាល។ | ជាក្រុមសត្វស្លាបទូទៅទំហំប៉ុនកណ្តាប់ដៃ ដែលយើងឧស្សាហ៍ឃើញហោះហើរ និងទំតាមខ្សែភ្លើង ឬមែកឈើ។ |
| Agro-industrial plantations | ជាការដាំដុះដំណាំកសិកម្មលើផ្ទៃដីធំៗក្នុងគោលបំណងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្ម។ នៅក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ ការពង្រីកចម្ការទាំងនេះគឺជាការគំរាមកំហែងដ៏ធំមួយ ដែលកែប្រែ និងបំផ្លាញជម្រកវាលស្មៅរបស់សត្វបក្សីកម្រ។ | ដូចជាការឈូសឆាយសួនច្បារធម្មជាតិដ៏ធំមួយ ទៅដាំតែដំណាំមួយមុខដើម្បីយកទៅលក់ឱ្យរោងចក្រ ដែលធ្វើឱ្យសត្វព្រៃបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
