បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការទាញយកសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី (LST) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងការកែតម្រូវការថយចុះនៃបរិយាកាស ដោយប្រើប្រាស់ក្បួនដោះស្រាយផ្សេងៗគ្នាលើទិន្នន័យអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដកម្ដៅរបស់ Landsat-8 សម្រាប់តំបន់កសិកម្មនៃភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រៀបធៀបក្បួនដោះស្រាយទាញយកសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីចំនួនពីរ ដោយប្រើប្រាស់រូបភាព Landsat-8 OLI/TIRS និងការធ្វើគំរូទិន្នន័យបរិយាកាស MODTRAN ដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងជាមួយសន្ទស្សន៍រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Radiative Transfer Equation (RTE) វិធីសាស្ត្រសមីការផ្ទេរវិទ្យុសកម្ម |
អាចគណនាសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីដោយគិតបញ្ចូលឥទ្ធិពលបរិយាកាសបានលម្អិត ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពី NCEP និងម៉ូដែល MODTRAN។ | ត្រូវការទិន្នន័យបរិយាកាសស្មុគស្មាញច្រើនដើម្បីដំណើរការ និងផ្តល់លទ្ធផលមានទំនាក់ទំនងជាមួយសន្ទស្សន៍រុក្ខជាតិ (NDVI) ទាបជាងវិធីសាស្ត្រ SC បន្តិច។ | មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានជាមួយ NDVI ក្នុងកម្រិត R² = 0.80 សម្រាប់តំបន់កសិកម្ម។ |
| Single Channel (SC) algorithm ក្បួនដោះស្រាយប៉ុស្តិ៍ទោល |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនាជាងវិធីសាស្ត្រ RTE និងផ្តល់លទ្ធផល LST ដែលមានភាពស៊ីសង្វាក់និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពរុក្ខជាតិ (NDVI) បានល្អជាង។ | នៅតែទាមទារប៉ារ៉ាម៉ែត្របរិយាកាស (Water vapor content) ដើម្បីដំណើរការដោយភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ | មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានជាមួយ NDVI ក្នុងកម្រិត R² = 0.84 សម្រាប់តំបន់កសិកម្ម ដែលបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ជាង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីទំហំផ្ទុក ឬកម្លាំងកុំព្យូទ័រទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រ វាទាមទារកម្មវិធីនិងទិន្នន័យជាក់លាក់សម្រាប់ការវិភាគកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Western Uttar Pradesh ភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជាតំបន់កសិកម្មវាលទំនាបមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងមានប្រភេទដីល្បាប់។ ទោះបីជាអាកាសធាតុអាចខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីកម្ពុជាក៏ដោយ តែវិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការអនុវត្តនៅតាមតំបន់កសិកម្មវាលទំនាបនៅកម្ពុជា ដោយសារភាពស្រដៀងគ្នានៃការគ្របដណ្ដប់ដោយរុក្ខជាតិ និងដំណាំស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រទាញយកសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី (LST) នេះ មានសារៈសំខាន់និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្កាយរណបដោយឥតគិតថ្លៃដូចជា Landsat-8 ផ្តល់លទ្ធភាពខ្ពស់ដល់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការតាមដានកសិកម្ម និងបរិស្ថានក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំដោយចំណាយតិចនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Land surface temperature (LST) | សីតុណ្ហភាពនៃផ្ទៃខាងលើបង្អស់របស់ផែនដី (ដូចជាដីរលោង ដំបូលផ្ទះ ផ្ទៃទឹក ឬស្លឹករុក្ខជាតិ) ដែលអាចវាស់វែងបានដោយឧបករណ៍សេនស័រពីចម្ងាយ (ផ្កាយរណប)។ វាមិនមែនជាសីតុណ្ហភាពខ្យល់ដែលយើងស្តាប់តាមការព្យាករណ៍អាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។ | ដូចជាការយកដៃទៅស្ទាបផ្ទាល់លើកម្រាលបេតុង ឬស្មៅនៅកណ្តាលថ្ងៃត្រង់ ដើម្បីដឹងថាតើវាក្តៅប៉ុណ្ណា។ |
| Radiative Transfer Equation (RTE) | សមីការគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់ពិពណ៌នាពីរបៀបដែលថាមពលវិទ្យុសកម្ម (ពន្លឺ ឬកម្ដៅ) ធ្វើដំណើរ និងផ្លាស់ប្តូរ (ស្រូបចូល ឬខ្ចាត់ខ្ចាយ) នៅពេលវាឆ្លងកាត់ស្រទាប់បរិយាកាសរបស់ផែនដី មុននឹងទៅដល់សេនស័រផ្កាយរណប។ វាជួយកែតម្រូវទិន្នន័យដើម្បីស្វែងរកសីតុណ្ហភាពពិតប្រាកដនៅលើដី។ | ដូចជាការគណនារកមើលថាតើពន្លឺពិលមានពន្លឺដើមភ្លឺប៉ុណ្ណា ដោយដកចេញនូវកម្រិតពន្លឺដែលត្រូវបានបិទបាំងដោយអ័ព្ទក្រាស់នៅតាមផ្លូវ។ |
| Single Channel (SC) algorithm | ក្បួនដោះស្រាយដែលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីប៉ុស្តិ៍រលកសញ្ញាអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដកម្ដៅ (Thermal Infrared Band) តែមួយគត់របស់ផ្កាយរណប ដើម្បីគណនាសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី ដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យបរិមាណចំហាយទឹកក្នុងបរិយាកាសជាជំនួយក្នុងការកែតម្រូវ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយសីតុណ្ហភាពនៃទឹកស៊ុបដោយមើលទៅលើបរិមាណផ្សែងដែលហុយចេញមក តាមរយៈកែវយឹតតែមួយពណ៌។ |
| Land surface emissivity (LSE) | រង្វាស់នៃសមត្ថភាពរបស់វត្ថុ ឬផ្ទៃដីណាមួយក្នុងការបញ្ចេញថាមពលកម្ដៅ (វិទ្យុសកម្មអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) បើធៀបទៅនឹងវត្ថុខ្មៅដែលស្រូបនិងបញ្ចេញកម្ដៅបានល្អឥតខ្ចោះនៅសីតុណ្ហភាពដូចគ្នា។ ផ្ទៃដីខុសគ្នា (ដីល្បាប់ ស្លឹកឈើ ទឹក) មានកម្រិតបញ្ចេញកម្ដៅខុសគ្នា។ | ដូចជាភាពខុសគ្នារវាងកម្រាលបេតុង និងកម្រាលស្មៅនៅក្រោមកម្ដៅថ្ងៃ វត្ថុមួយបញ្ចេញកម្ដៅមកប៉ះមុខយើងខ្លាំងជាងវត្ថុមួយទៀតទោះបីវានៅក្បែរគ្នាក៏ដោយ។ |
| MODTRAN | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រម៉ូដែលបរិយាកាស ដែលជួយប៉ាន់ស្មានពីការស្រូបយក និងការសាយភាយនៃវិទ្យុសកម្មនៅក្នុងបរិយាកាស។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីទាញយកប៉ារ៉ាម៉ែត្របរិយាកាស សម្រាប់កែតម្រូវឥទ្ធិពលបរិយាកាសលើទិន្នន័យកម្ដៅរបស់ផ្កាយរណប។ | ដូចជាកម្មវិធីចម្រោះសំឡេងដែលជួយបំបាត់ "សំឡេងរំខានខ្យល់" (ឥទ្ធិពលបរិយាកាស) ដើម្បីឱ្យយើងស្តាប់ "សារដើម" (កម្ដៅពិតពីដី) បានច្បាស់។ |
| NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) | សន្ទស្សន៍ដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ភាពខៀវស្រងាត់ និងកម្រិតគ្របដណ្តប់របស់រុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់ភាពខុសគ្នានៃការចំណាំងពន្លឺរវាងពន្លឺពណ៌ក្រហម (ដែលរុក្ខជាតិស្រូបយក) និងពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដជិត (ដែលរុក្ខជាតិជះត្រឡប់មកវិញ) ដែលថតបានដោយផ្កាយរណប។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុសុខភាពដល់ដើមឈើដោយមើលតាមរយៈរូបភាពកាមេរ៉ា បើកាន់តែមានពណ៌ស ឬតម្លៃខ្ពស់ មានន័យថាព្រៃនោះកាន់តែក្រាស់និងមានសុខភាពល្អ។ |
| Top of Atmospheric (TOA) radiance | បរិមាណថាមពលពន្លឺ ឬកម្ដៅសរុបដែលបានជះត្រឡប់ពីផ្ទៃផែនដី និងបរិយាកាសបញ្ចូលគ្នា ហើយត្រូវបានចាប់យកដោយផ្ទាល់ដោយសេនស័ររបស់ផ្កាយរណបដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើបង្អស់នៃបរិយាកាស (មុនពេលមានការគណនាកែតម្រូវឥទ្ធិពលបរិយាកាស)។ | ដូចជារូបភាពដើម (Raw image) ដែលថតចេញពីកាមេរ៉ាមុនពេលដែលយើងយកវាទៅកាត់ត និងលុបស្រមោលអ័ព្ទចេញនៅក្នុងកម្មវិធីទូរស័ព្ទ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
