បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីការកកើត និងអាំងតង់ស៊ីតេនៃបាតុភូតកោះកម្ដៅទីក្រុង (Urban Heat Island - UHI) នៅតំបន់ Bukit Bintang ទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ដែលបណ្តាលមកពីកំណើននគរូបនីយកម្ម និងសកម្មភាពមនុស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់អភិក្រមចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាតេឡេសិក្សា (Remote Sensing) និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យរូបភាពពីផ្កាយរណប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| In-situ Measurements (Field Work) ការវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីវាល |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់សម្រាប់ទីតាំងជាក់លាក់នីមួយៗ និងងាយស្រួលធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យ។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងពិបាកអនុវត្តដើម្បីយកទិន្នន័យគ្របដណ្ដប់សម្រាប់ទីក្រុងធំៗទាំងមូល។ | ធ្លាប់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សាមុនៗនៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ តែមិនអាចផ្តល់ទិដ្ឋភាពជារួមនៃបម្រែបម្រួលកម្ដៅទីក្រុងបានពេញលេញនោះទេ។ |
| Remote Sensing and GIS (LST & NDVI Extraction) ការវិភាគតាមតេឡេសិក្សា និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ |
អាចវិភាគទិន្នន័យលើផ្ទៃក្រឡាធំទូលាយក្នុងពេលតែមួយ និងអាចបង្ហាញទម្រង់នៃការសាយភាយកម្ដៅជាផែនទីបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសខ្ពស់ក្នុងការកែសម្រួលឥទ្ធិពលបរិយាកាស និងអាចមានដែនកំណត់នៅពេលមេឃមានពពកច្រើន។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមាន (-0.083) រវាងតំបន់បៃតងនិងកម្ដៅ និងទំនាក់ទំនងវិជ្ជមាន (0.083) រវាងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មនិងកំណើនកម្ដៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណប កម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេស និងទិន្នន័យអាកាសធាតុពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅតំបន់ Bukit Bintang ក្នុងទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ដែលជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មមានការអភិវឌ្ឍសំណង់ក្រាស់ឃ្មឹកបំផុត។ ទិន្នន័យផ្កាយរណបដែលប្រើប្រាស់គឺចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៩ មកម្ល៉េះ ដែលប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីបរិបទនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះទីក្រុងភ្នំពេញមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងកំពុងជួបប្រទះកំណើននគរូបនីយកម្មស្រដៀងគ្នា។
អភិក្រមនិងវិធីសាស្ត្រក្នុងការសិក្សានេះ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ជួយដល់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាតេឡេសិក្សានេះ នឹងជួយដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា អាចធ្វើការសម្រេចចិត្តផ្អែកលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលកោះកម្ដៅទីក្រុងបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Urban Heat Island | បាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅជាងតំបន់ជនបទជុំវិញ ដោយសារការកើនឡើងនៃសំណង់អគារ ផ្លូវបេតុង និងសកម្មភាពរបស់មនុស្សដែលស្រូប និងបញ្ចេញកម្ដៅយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងបរិយាកាស។ | ដូចជាការអង្គុយក្នុងបន្ទប់បិទជិតដែលមានមនុស្សច្រើននិងម៉ាស៊ីនដំណើរការ ដែលធ្វើឱ្យវាក្ដៅស្អុះស្អាប់ជាងនៅខាងក្រៅផ្ទះ។ |
| Land Surface Temperature | សីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែងនៅលើផ្ទៃខាងលើនៃផែនដី (ដូចជាដំបូលអគារ ផ្លូវថ្នល់ ឬដី) ដែលត្រូវបានវាស់ស្ទង់ពីចម្ងាយតាមរយៈឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាលើផ្កាយរណប មិនមែនជាសីតុណ្ហភាពខ្យល់ដែលឧតុនិយមតែងប្រកាសនោះទេ។ | ដូចជាការប្រើទែម៉ូម៉ែត្របាញ់កម្ដៅពីចម្ងាយ ដើម្បីវាស់ថាតើកម្រាលផ្លូវបេតុងក្តៅប៉ុណ្ណានៅពេលថ្ងៃត្រង់។ |
| Normalized Difference Vegetation Index | សន្ទស្សន៍ដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពបៃតង និងដង់ស៊ីតេនៃរុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដី ដោយគណនាភាពខុសគ្នារវាងពន្លឺក្រហម (ដែលរុក្ខជាតិស្រូបយកដើម្បីរស្មីសំយោគ) និងពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ (ដែលស្លឹករុក្ខជាតិចំណាំងផ្លាតចេញ)។ | ដូចជាឧបករណ៍ស្កែនសុខភាពរុក្ខជាតិពីលើអាកាស ដែលប្រាប់យើងយ៉ាងច្បាស់ថាតំបន់ណាមានដើមឈើច្រើននិងខៀវស្រងាត់ជាងគេ។ |
| Remote Sensing | បច្ចេកវិទ្យាក្នុងការប្រមូលព័ត៌មាន និងទិន្នន័យពីផ្ទៃផែនដីពីចម្ងាយ ជាធម្មតាតាមរយៈឧបករណ៍ដែលបំពាក់លើផ្កាយរណប ឬយន្តហោះ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានការចុះទៅវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីតាំងនោះឡើយ។ | ដូចជាការថតរូបពីលើអាកាសដោយប្រើកាមេរ៉ាពិសេស ដែលអាចមើលឃើញព័ត៌មានជាច្រើននៅលើដីលើសពីអ្វីដែលភ្នែកមនុស្សយើងអាចមើលឃើញ។ |
| Atmospheric correction | ដំណើរការកែតម្រូវទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណប ដើម្បីដកចេញនូវផលរំខាន ឬភាពស្រអាប់ដែលបង្កឡើងដោយភាគល្អិត ដានទឹក ឬឧស្ម័ននៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី មុននឹងយកទិន្នន័យនោះទៅប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការជូតឡេនកាមេរ៉ាដែលប្រឡាក់អ័ព្ទឱ្យស្អាត ដើម្បីឱ្យរូបថតដែលថតពីចម្ងាយមកមានភាពច្បាស់ល្អ។ |
| Spectral Radiance | បរិមាណនៃថាមពលពន្លឺដែលត្រូវបានបញ្ចេញ ឬចំណាំងផ្លាតចេញពីវត្ថុណាមួយនៅលើផែនដី ក្នុងរលកពន្លឺជាក់លាក់ណាមួយ ហើយត្រូវបានចាប់យកដោយឧបករណ៍ចាប់សញ្ញារបស់ផ្កាយរណប។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពភ្លឺនៃពន្លឺដែលចាំងចេញពីកញ្ចក់ ឬដំបូលស័ង្កសី នៅពេលដែលព្រះអាទិត្យជះពន្លឺចំ។ |
| Emissivity | សមត្ថភាពរបស់វត្ថុណាមួយក្នុងការបញ្ចេញថាមពលកម្ដៅ (ទម្រង់ជាកាំរស្មីអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) ធៀបទៅនឹងវត្ថុខ្មៅល្អឥតខ្ចោះ (Blackbody) នៅកម្រិតសីតុណ្ហភាពដូចគ្នា ដែលវាជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការគណនាសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីពិតប្រាកដ។ | ដូចជាភាពខុសគ្នានៃការភាយកម្ដៅរវាងថ្នល់កៅស៊ូ និងស្មៅនៅពេលយប់ ទោះបីជាពួកវាស្ថិតនៅក្រោមសីតុណ្ហភាពអាកាសធាតុតែមួយក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
