បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះផ្តល់នូវក្បួនដោះស្រាយដើម្បីដកចេញនូវឥទ្ធិពលនៃការបំភាយ ការស្រូប និងការខ្ចាត់ខ្ចាយរបស់បរិយាកាសផែនដី ដើម្បីកំណត់រ៉ាឌីអង់កម្ដៅបញ្ចេញពីផ្ទៃដីពិតប្រាកដ (Land-leaving thermal radiance) ពីទិន្នន័យ ASTER។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ វិធីសាស្ត្រនេះផ្តោតលើលក្ខខណ្ឌមេឃស្រឡះ (Clear sky) ដោយរួមបញ្ចូលគំរូគណនាវិទ្យុសកម្មជាមួយនឹងប៉ារ៉ាម៉ែត្របរិយាកាសជាក់ស្តែងដែលប្រមូលបានពីឧបករណ៍ផ្កាយរណបផ្សេងៗ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការកែតម្រូវឥទ្ធិពលបរិយាកាស ដើម្បីទាញយកទិន្នន័យសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីពិតប្រាកដពីឧបករណ៍រ៉ាឌីអូម៉ែត្រកម្ដៅ ASTER ដោយប្រើប្រាស់គំរូផ្ទេរវិទ្យុសកម្ម MODTRAN។ ការស្រាវជ្រាវរកឃើញថា កំហុសក្នុងការប៉ាន់ស្មានចំហាយទឹក សីតុណ្ហភាពបរិយាកាស និងកម្ពស់ដី គឺជាកត្តាចម្បងដែលប៉ះពាល់ដល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| គោលដៅនៃកម្រិតកំហុសសំណល់ (Residual Error Target) | វិធីសាស្ត្រនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយការរំខានពីបរិយាកាសឱ្យបានជាអតិបរមា ដើម្បីធានាថាការវាស់វែងសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ សម្រាប់ការសិក្សាពីបម្រែបម្រួលផ្ទៃដី និងបរិស្ថាន។ | គោលដៅចម្បងនៃប្រព័ន្ធគឺរក្សាកំហុសសំណល់ទាក់ទងនឹងសីតុណ្ហភាព (Residual error) ឱ្យនៅកម្រិតទាបជាង ១ K សម្រាប់ចន្លោះសីតុណ្ហភាពគោលដៅពី ២៧០ ដល់ ៣៤០ K។ |
| ភាពរសើបទៅនឹងចំហាយទឹក និងសីតុណ្ហភាពបរិយាកាស (Sensitivity to Water Vapor and Atmospheric Temperature) | ប៉ុស្តិ៍រលកកម្ដៅទី ១០ (Channel 10) របស់ ASTER គឺងាយរងគ្រោះបំផុតដោយសារការស្រូបយកកម្ដៅពីចំហាយទឹក។ កំហុសក្នុងការប៉ាន់ស្មានចំហាយទឹក និងសីតុណ្ហភាពបរិយាកាសនឹងធ្វើឱ្យលទ្ធផលសីតុណ្ហភាពដែលគណនាបានខុសពីការពិត។ | កំហុស ២០% នៃការប៉ាន់ស្មានទិន្នន័យចំហាយទឹក បណ្តាលឱ្យមានកំហុសសីតុណ្ហភាពរហូតដល់ ២.២ K ចំណែកឯកំហុសសីតុណ្ហភាពបរិយាកាស ០.៥% (ប្រហែល ១.៥ K) បង្កើតឱ្យមានកំហុស -១.៨ K នៅក្នុងប៉ុស្តិ៍ទី ១០។ |
| ផលប៉ះពាល់នៃកំហុសកម្ពស់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ (Impact of Elevation Errors) | ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃកម្ពស់ដី (Elevation) នៅក្នុងគំរូកម្ពស់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើការគណនាកម្រាស់បរិយាកាស ដែលតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យប្លង់កម្ពស់ (DEM) ដែលមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់។ | កំហុសកម្ពស់ ១០០ ម៉ែត្រ អាចបណ្តាលឱ្យមានកំហុសអតិបរមាប្រមាណ ០.៣ K លើសីតុណ្ហភាពដែលបានគណនា (Brightness Temperature) នៅក្នុងប៉ុស្តិ៍រលកខ្លីបំផុតរបស់ ASTER។ |
របាយការណ៍នេះបានស្នើឡើងនូវវិធានការបច្ចេកទេស និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យ ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនៃការកែតម្រូវបរិយាកាសសម្រាប់ទិន្នន័យកម្ដៅ ASTER៖
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកវិភាគទិន្នន័យផ្កាយរណប (Remote Sensing Scientists and Analysts) | ត្រូវប្រើប្រាស់កម្មវិធី MODTRAN (ជំនាន់ 3.5 ឬថ្មីជាងនេះ) ដើម្បីគណនាការផ្ទេរវិទ្យុសកម្មបរិយាកាស ដោយរួមបញ្ចូលទិន្នន័យទម្រង់បរិយាកាស ដែលទទួលបានពីឧបករណ៍ផ្កាយរណប MODIS និង MISR។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងអង្គការអវកាស (Research Institutions and Space Agencies) | ត្រូវរៀបចំការចុះវាស់វែងផ្ទាល់នៅនឹងកន្លែង (In situ measurements) ជាពិសេសនៅតំបន់ផ្ទៃទឹកធំៗ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ និងធ្វើសុពលភាព (Validate) ទិន្នន័យសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីដែលទទួលបានពីក្បួនដោះស្រាយ។ | ខ្ពស់ (High) |
| អ្នកស្រាវជ្រាវ និងស្ថាប័នគ្រប់គ្រងទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ (Researchers and Geospatial Data Managers) | ត្រូវប្រើប្រាស់ទិន្នន័យគំរូកម្ពស់ដីឌីជីថល (DEM) ដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ ដើម្បីកែតម្រូវឥទ្ធិពលរយៈកម្ពស់ និងជៀសវាងកំហុសឆ្គងពីសណ្ឋានដី (Topographic artifacts) ជាពិសេសនៅតំបន់ភ្នំ ឬតំបន់ដែលមានជម្រាលចោតខ្លាំង។ | មធ្យម (Medium) |
ទោះបីជារបាយការណ៍នេះជាឯកសារបច្ចេកទេសរបស់អង្គការ NASA ក៏ដោយ ក្បួនដោះស្រាយនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្កាយរណប ASTER និង MODIS ដើម្បីតាមដានសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី គ្រោះរាំងស្ងួត និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយភាពត្រឹមត្រូវ និងវិទ្យាសាស្ត្រពិតប្រាកដ។
ការយល់ដឹងពីវិធីសាស្ត្រកែតម្រូវបរិយាកាសនេះ នឹងជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវ និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាចទាញយកប្រយោជន៍ជាអតិបរមាពីទិន្នន័យផ្កាយរណបសង្កេតផែនដី ដើម្បីបម្រើដល់ការសម្រេចចិត្តលើគោលនយោបាយបន្ស៊ាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Atmospheric Correction | ជាដំណើរការបំបាត់ ឬដកចេញនូវឥទ្ធិពលរំខានដែលបង្កឡើងដោយបរិយាកាសផែនដី (ដូចជាការស្រូប ឬការខ្ចាត់ខ្ចាយកាំរស្មីដោយចំហាយទឹក និងឧស្ម័ន) ពីទិន្នន័យដែលថតបានដោយផ្កាយរណប ដើម្បីទទួលបានតម្លៃពិតប្រាកដនៃកម្ដៅដែលភាយចេញពីផ្ទៃដី។ | ដូចជាការជូតកញ្ចក់វ៉ែនតាដែលស្រអាប់ដោយសារអ័ព្ទ ដើម្បីអាចមើលឃើញរូបភាពពិតនៅខាងក្រៅបានច្បាស់។ |
| Thermal Infrared (TIR) | ជាផ្នែកមួយនៃវិសាលគមអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច ដែលផ្តោតលើការវាស់វែងរលកកម្ដៅដែលភាយចេញពីវត្ថុផ្សេងៗ (ជាជាងពន្លឺដែលជះត្រឡប់)។ នៅក្នុងបច្ចេកវិទ្យាផ្កាយរណប វាត្រូវបានប្រើដើម្បីសិក្សាពីសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដី និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាកាមេរ៉ាស៊ីកាមេរ៉ាកម្ដៅ (Thermal Camera) ដែលអាចមើលឃើញមនុស្ស ឬសត្វនៅពេលយប់តាមរយៈកម្ដៅខ្លួនរបស់ពួកគេ។ |
| Radiative Transfer Model | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ឬគំរូគណិតវិទ្យា (ឧទាហរណ៍៖ MODTRAN) ដែលប្រើសម្រាប់ក្លែងធ្វើ (simulate) នូវដំណើរឆ្លងកាត់នៃពន្លឺ និងកម្ដៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី ដោយគិតបញ្ចូលទាំងបរិមាណឧស្ម័ន ចំហាយទឹក និងអេរ៉ូសូល។ | ដូចជារូបមន្តគណនាដែលប្រាប់យើងជាមុនថា ពន្លឺព្រះអាទិត្យនឹងខ្សោយប៉ុនណាពេលឆ្លងកាត់ពពកក្រាស់។ |
| Surface Leaving Radiance | ជាបរិមាណសរុបនៃថាមពលកម្ដៅដែលបញ្ចេញ (emitted) និងជះត្រឡប់ (reflected) ចេញពីផ្ទៃដីដោយផ្ទាល់ មុនពេលវាឆ្លងកាត់បរិយាកាសឡើងទៅកាន់សេនស័ររបស់ផ្កាយរណប។ វាជាទិន្នន័យគោលដៅក្រោយការកែតម្រូវបរិយាកាស។ | ដូចជាកម្ដៅដែលភាយចេញពីថ្នល់កៅស៊ូក្តៅនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ដែលយើងអាចវាស់បាននៅជាប់នឹងថ្នល់នោះផ្ទាល់។ |
| Brightness Temperature | ជាសីតុណ្ហភាពប៉ាន់ស្មាននៃវត្ថុមួយដោយផ្អែកលើបរិមាណវិទ្យុសកម្មដែលវាបញ្ចេញ ដោយសន្មតថាវាជាវត្ថុដែលបញ្ចេញកម្ដៅបានល្អឥតខ្ចោះ (Blackbody)។ វាមិនមែនជាសីតុណ្ហភាពពិតប្រាកដរបស់ផ្ទៃដីទេ លុះត្រាតែមានការកែតម្រូវអត្រាបញ្ចេញកម្ដៅ (Emissivity)។ | ដូចជាការទាយកម្ដៅនៃដុំដែកកំពុងដុតភ្លើង ដោយគ្រាន់តែមើលទៅលើកម្រិតពន្លឺពណ៌ក្រហមរបស់វា។ |
| Emissivity | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពរបស់ផ្ទៃវត្ថុណាមួយក្នុងការបញ្ចេញថាមពលកម្ដៅ (វិទ្យុសកម្មអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ)។ ផ្ទៃវត្ថុផ្សេងៗគ្នា (ដូចជាទឹក ដី ខ្សាច់ ព្រៃឈើ) មានតម្លៃ Emissivity ខុសៗគ្នា ដែលជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការគណនាសីតុណ្ហភាពពិតប្រាកដ។ | ដូចជាភាពខុសគ្នារវាងការកាន់កែវជ័រ និងកែវដែកដែលមានទឹកក្តៅក្នុងកម្រិតស្មើគ្នា ប៉ុន្តែយើងមានអារម្មណ៍ថាកែវមួយក្តៅជាងកែវមួយទៀត។ |
| Noise Equivalent Delta Temperature (NEΔT) | ជារង្វាស់កំណត់កម្រិតភាពរសើប (Sensitivity) ឬភាពជាក់លាក់របស់ឧបករណ៍វាស់កម្ដៅ (សេនស័រ)។ វាបង្ហាញពីបំរែបំរួលសីតុណ្ហភាពតូចបំផុតដែលអាចត្រូវបានចាប់យកដោយឧបករណ៍នោះ ដោយមិនត្រូវបានរំខានដោយភាពមិនច្បាស់លាស់នៃម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាទែម៉ូម៉ែត្រដ៏ទំនើបដែលអាចវាស់ដឹងពីការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាព ទោះបីជាវាឡើង ឬចុះត្រឹមតែ ០.១ ដឺក្រេក៏ដោយ។ |
| Digital Elevation Model (DEM) | ជាសំណុំទិន្នន័យតំណាងរចនាសម្ព័ន្ធកម្ពស់នៃផ្ទៃដីជាទម្រង់ឌីជីថល។ នៅក្នុងការកែតម្រូវបរិយាកាស វាត្រូវបានប្រើដើម្បីប៉ាន់ស្មានកម្រាស់នៃស្រទាប់បរិយាកាសដែលនៅពីលើផ្ទៃដីត្រង់ចំណុចភូមិសាស្ត្រនីមួយៗ។ | ដូចជាផែនទី 3D នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីកម្ពស់ភ្នំ និងជម្រៅជ្រលងដី។ |
| Aerosol Optical Depth | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការរារាំងពន្លឺ ឬកម្ដៅមិនឱ្យឆ្លងកាត់បរិយាកាសផែនដី ដោយសារវត្តមាននៃភាគល្អិតអេរ៉ូសូល (ដូចជា ធូលី ផ្សែង អ័ព្ទ)។ | ដូចជារង្វាស់នៃភាពកខ្វក់នៃកញ្ចក់បង្អួច ដែលប្រាប់យើងថាកញ្ចក់នោះរារាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យចូលក្នុងបន្ទប់បានកម្រិតណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
