បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការរំខានដោយសកម្មភាពមនុស្សទៅលើសមត្ថភាពស្តុកកាបូន ជីវម៉ាស និងការបញ្ចេញឧស្ម័ន CO2 នៃប្រភេទរុក្ខជាតិនៅក្នុងតំបន់អភិរក្សព្រៃឈើ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចុះវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីតាំង និងការប្រើប្រាស់សមីការគណនាទំហំ (Allometric equations) ដើម្បីប៉ាន់ស្មានបរិមាណកាបូន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Assessment in Undisturbed Forest Plots ការវាយតម្លៃក្នុងឡូតិ៍ព្រៃឈើមិនមានការរំខាន |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសក្តានុពលអតិបរមានៃការចាប់យកកាបូន និងបង្ហាញពីស្ថានភាពដើមនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ។ | ពិបាកស្វែងរកតំបន់ព្រៃឈើដែលគ្មានការរំខានទាំងស្រុង និងទាមទារការធ្វើដំណើរចូលជ្រៅក្នុងព្រៃស្រោង។ | ស្តុកកាបូនដើមឈើមានកម្រិតខ្ពស់ (51.323 Mg C/ha) ឯព្រៃគុម្ពោតមានកម្រិតទាប (0.034 Mg C/ha)។ |
| Assessment in Disturbed Forest Plots ការវាយតម្លៃក្នុងឡូតិ៍ព្រៃឈើមានការរំខាន |
ជួយវាស់វែងពីទំហំនៃផលប៉ះពាល់ដោយសារសកម្មភាពមនុស្ស (ការកាប់ឈើ កសិកម្ម) ទៅលើការបាត់បង់កាបូន។ | ទិន្នន័យមានការប្រែប្រួលខ្ពស់ អាស្រ័យលើប្រភេទនិងរយៈពេលនៃការរំខានរបស់មនុស្សនៅតំបន់នោះ។ | ស្តុកកាបូនដើមឈើមានកម្រិតទាប (35.384 Mg C/ha) តែព្រៃគុម្ពោតមានកម្រិតខ្ពស់ជាង (0.061 Mg C/ha)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីតាំងព្រៃឈើ រួមទាំងឧបករណ៍វាស់វែងរុក្ខាប្រមាញ់ ទិន្នន័យដង់ស៊ីតេឈើ និងការគណនាតាមរូបមន្តគណិតវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់អភិរក្សព្រៃឈើ Ise-Ekiti ភាគនិរតីនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានប្រភេទរុក្ខជាតិជាក់លាក់ប្រចាំតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការប្រើប្រាស់រូបមន្តសមីការ Allometric និងទិន្នន័យដង់ស៊ីតេឈើពីការសិក្សានេះដោយផ្ទាល់ អាចបណ្តាលឱ្យមានលម្អៀងក្នុងការប៉ាន់ស្មាន ហេតុនេះគួរប្រើប្រាស់កម្រងទិន្នន័យរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកជំនួសវិញ។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សមីការគណនាទំហំ (Allometric equations) នេះមានភាពចាំបាច់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់គម្រោងអភិរក្សព្រៃឈើនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមក្របខ័ណ្ឌនៃការតាមដាននេះអាចផ្តល់ជាភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្ររឹងមាំ ដើម្បីទាក់ទាញហិរញ្ញប្បទានអាកាសធាតុ និងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Allometric equations | រូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានទំហំ ឬបរិមាណជីវម៉ាសរបស់ដើមឈើទាំងមូល (រួមទាំងឫសនិងមែក) ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យងាយវាស់វែងដូចជា អង្កត់ផ្ចិតគល់ និងកម្ពស់ដើម ដោយមិនចាំបាច់កាប់ដើមឈើទម្លាក់នោះទេ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយទម្ងន់របស់មនុស្សម្នាក់ដោយគ្រាន់តែដឹងពីកម្ពស់ និងទំហំចង្កេះរបស់ពួកគេ ដោយមិនចាំបាច់ឱ្យពួកគេឡើងថ្លឹងលើជញ្ជីង។ |
| Carbon sequestration | ដំណើរការនៃការចាប់យក និងស្តុកទុកឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ពីបរិយាកាសចូលទៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដី ឬមហាសមុទ្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយកំណើនឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងទប់ស្កាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូមធូលីដើម្បីបូមយកធូលីដីឬផ្សែងពុលពីក្នុងខ្យល់ រួចយកទៅទុកក្នុងថង់បិទជិត (ដើមឈើ) មិនឱ្យហើរចេញវិញបាន។ |
| Above-ground biomass (AGB) | ទម្ងន់សរុបនៃផ្នែកទាំងអស់របស់រុក្ខជាតិដែលមានជីវិតនៅពីលើដី ដូចជា ដើម មែក ស្លឹក និងផ្កា ដែលជាសូចនាករដ៏សំខាន់សម្រាប់វាស់វែងបរិមាណកាបូនដែលព្រៃឈើអាចស្តុកទុកបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្នែកទាំងអស់នៃផ្ទះមួយដែលយើងអាចមើលឃើញពីខាងក្រៅ (ដំបូល ជញ្ជាំង សសរ) ដោយមិនរាប់បញ្ចូលគ្រឹះដែលកប់ក្រោមដី។ |
| Diameter at Breast Height (DBH) | ស្តង់ដារនៃការវាស់អង្កត់ផ្ចិតរបស់ដើមឈើនៅកម្ពស់ប្រហែល ១.៣ ម៉ែត្រពីដី ដែលជាកម្ពស់ស្មើនឹងដើមទ្រូងមនុស្សពេញវ័យ ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវ និងឯកសណ្ឋានក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យរុក្ខាប្រមាញ់។ | ដូចជាការកំណត់កន្លែងវាស់ទំហំចង្កេះខោនៅត្រង់ចំណុចតែមួយជានិច្ច ដើម្បីឱ្យការកាត់ខោគ្រប់ដងមានទំហំប៉ុនគ្នាត្រឹមត្រូវល្អ។ |
| Wood density | រង្វាស់នៃម៉ាស ឬកម្រិតហាប់នៃសាច់ឈើធៀបនឹងមាឌរបស់វា ដែលជាកត្តាកំណត់យ៉ាងសំខាន់ក្នុងការគណនាបរិមាណកាបូន ព្រោះឈើដែលហាប់ណែនមានផ្ទុកកាបូនច្រើនជាងឈើដែលធូរឬស្រាល ក្នុងទំហំប៉ុនគ្នា។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបដុំដែកនិងដុំសំឡីដែលមានទំហំប៉ុនគ្នា ដុំដែកមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងនិងហាប់ណែនជាងយ៉ាងច្រើន។ |
| REDD+ | កម្មវិធីអន្តរជាតិមួយដែលផ្តល់ជាការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីការពារព្រៃឈើរបស់ពួកគេពីការកាប់បំផ្លាញ និងលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព សំដៅកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់ដល់ប្រជាជនណាដែលមិនកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើក្នុងភូមិរបស់ខ្លួន ដើម្បីរក្សាខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា។ |
| Spiegel Relaskop | ឧបករណ៍វាស់វែងរុក្ខាប្រមាញ់ដ៏មានភាពសុក្រឹតដែលប្រើសម្រាប់វាស់កម្ពស់ដើមឈើ ផ្ទៃមុខកាត់ដើមឈើ និងប៉ាន់ស្មានទំហំឈើនៅតាមរយៈកម្ពស់ផ្សេងៗនៃដើម ដោយពឹងផ្អែកលើគោលការណ៍អុបទិក។ | ដូចជាកែវយឺតតូចមួយដែលអាចជួយអ្នកគិតលេខដឹងពីកម្ពស់ និងទំហំអាគារបានយ៉ាងលឿនដោយគ្រាន់តែឈរសម្លឹងពីចម្ងាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
