បញ្ហា (The Problem)៖ ការបំពុលទឹកសំណល់ឧស្សាហកម្មដោយសារលោហៈធ្ងន់គឺជាបញ្ហាបរិស្ថានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈដែលវិធីសាស្ត្រប្រព្រឹត្តិកម្មបែបប្រពៃណីមានតម្លៃថ្លៃ ដែលទាមទារឱ្យមានការស្វែងរកដំណោះស្រាយចំណាយតិចដូចជាការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានសាកល្បងសមត្ថភាពរបស់ជីវម៉ាសកាកសំណល់ដំឡូងមី (ទាំងប្រភេទមិនបានកែច្នៃ និងប្រភេទកែច្នៃដោយអាស៊ីត) ក្នុងការស្រូបយកអ៊ីយ៉ុងទង់ដែង និងស័ង្កសីពីសូលុយស្យុង និងទឹកសំណល់ពិតប្រាកដ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Untreated Cassava Waste Biomass ជីវម៉ាសកាកសំណល់ដំឡូងមីមិនបានកែច្នៃ |
ងាយស្រួលរក មានតម្លៃថោក និងមិនតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបន្ថែមសម្រាប់ការកែច្នៃ។ ជាជម្រើសដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានតិចតួចបំផុត។ | សមត្ថភាពស្រូបយកលោហៈធ្ងន់មានកម្រិតទាបជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងជីវម៉ាសដែលបានកែច្នៃដោយអាស៊ីត។ | សមត្ថភាពស្រូបយកអតិបរមា: Cu(II) ៧១,៣ mg/g និង Zn(II) ៤៣,៤ mg/g (ក្នុងសូលុយស្យុងអ៊ីយ៉ុងទោល)។ |
| Acid-Treated Cassava Waste Biomass (Thiolation) ជីវម៉ាសកាកសំណល់ដំឡូងមីដែលបានកែច្នៃដោយអាស៊ីត (ការបន្ថែម Thiol) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការស្រូបយកលោហៈធ្ងន់ ដោយសារតែការបន្ថែមក្រុមមុខងារ Thiol ដែលជួយបង្កើនសមត្ថភាពចាប់យកលោហៈ (Binding sites)។ អាចទាញយកលោហៈមកវិញ និងប្រើប្រាស់ឡើងវិញបានច្រើនដង។ | តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (Thioglycollic acid) និងមានដំណើរការរៀបចំស្មុគស្មាញជាង ដែលបង្កើនថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការ និងការគ្រប់គ្រងសំណល់គីមី។ | សមត្ថភាពស្រូបយកអតិបរមា: Cu(II) ៨៥,២ mg/g និង Zn(II) ៥៨,១ mg/g (ក្នុងសូលុយស្យុងអ៊ីយ៉ុងទោល)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីសម្រាប់កែច្នៃ និងវិភាគលទ្ធផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងទឹកសំណល់សំយោគ (Synthetic wastewater) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ជាជាងការប្រើប្រាស់ទឹកសំណល់ពិតប្រាកដពីរោងចក្រផ្ទាល់។ ទោះបីជាប្រភេទកាកសំណល់ដំឡូងមីមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ទឹកសំណល់ជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាអាចមានសមាសធាតុគីមី កម្រិត pH និងការប្រកួតប្រជែងអ៊ីយ៉ុងផ្សេងៗគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមមុននឹងយកទៅអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងលក្ខខណ្ឌឧស្សាហកម្មពិតប្រាកដ។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានផលិតកម្មដំឡូងមីយ៉ាងច្រើន និងមានបញ្ហាប្រឈមនឹងការគ្រប់គ្រងទឹកសំណល់ឧស្សាហកម្មធុនតូចនិងមធ្យម។
ការកែច្នៃកាកសំណល់ដំឡូងមីទៅជាសារធាតុចម្រោះលោហៈធ្ងន់ មិនត្រឹមតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាទឹកសំណល់ប្រកបដោយនិរន្តរភាពប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់តម្លៃបន្ថែមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដល់អនុផលកសិកម្មនៅកម្ពុជាទៀតផង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biosorption (ការស្រូបយកតាមជីវសាស្ត្រ) | ដំណើរការដែលវត្ថុធាតុជីវសាស្ត្រ (ដូចជាកាកសំណល់រុក្ខជាតិ) ចាប់យកនិងរក្សាទុកអ៊ីយ៉ុងលោហៈធ្ងន់ពីក្នុងទឹកសំណល់នៅលើផ្ទៃរបស់វាដោយមិនប្រើប្រាស់ថាមពលមេតាប៉ូលីស (កើតឡើងលើកោសិកាងាប់)។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលបឺតស្រូបទឹកនិងរក្សាទុកធូលីដីជាប់នឹងសាច់របស់វាអញ្ចឹងដែរ។ |
| Thiolation (ការបន្ថែមក្រុម Thiol) | ដំណើរការកែច្នៃគីមីដោយប្រើអាស៊ីត Thioglycollic ដើម្បីបន្ថែមក្រុមស៊ុលហ្វួរ (-SH) ទៅលើផ្ទៃជីវម៉ាស ដែលជួយបង្កើនសមត្ថភាពទាក់ទាញនិងចាប់យកលោហៈធ្ងន់បានកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការលាបកាវបន្ថែមលើក្រដាសស្អិត ដើម្បីឲ្យវាអាចចាប់យកសត្វល្អិតបានកាន់តែច្រើននិងជាប់ជាងមុន។ |
| Desorption (ការបញ្ចេញមកវិញ / ការផ្ដាច់ចេញ) | ដំណើរការបញ្ច្រាសនៃការស្រូបយក ដែលលោហៈធ្ងន់ត្រូវបានផ្ដាច់ចេញពីផ្ទៃជីវម៉ាសមកក្នុងសូលុយស្យុងវិញ (ជាទូទៅប្រើអាស៊ីតរាវ) ដើម្បីទាញយកលោហៈនោះមកវិញ និងអនុញ្ញាតឱ្យគេលាងសម្អាតរួចប្រើប្រាស់ជីវម៉ាសនោះឡើងវិញបាន។ | ដូចជាការច្របាច់អេប៉ុងដែលជក់ទឹកពេញ ដើម្បីបញ្ចេញទឹកចោល រួចយកអេប៉ុងនោះទៅជូតសម្អាតទឹកដែលកំពប់ម្តងទៀត។ |
| Uptake capacity (សមត្ថភាពស្រូបយក) | បរិមាណអតិបរមានៃលោហៈធ្ងន់ (គិតជាមីលីក្រាម) ដែលអាចត្រូវបានស្រូបយកដោយជីវម៉ាសមួយក្រាម (mg/g) នៅពេលឈានដល់លំនឹង។ វាជារង្វាស់បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់សារធាតុចម្រោះ។ | ដូចជាចំណុះអតិបរមានៃអ្នកដំណើរដែលរថយន្តក្រុងមួយគ្រឿងអាចផ្ទុកបាន។ |
| Fractional attainment of equilibrium (ការសម្រេចបានប្រភាគនៃលំនឹង) | អត្រាធៀបរវាងបរិមាណលោហៈដែលត្រូវបានស្រូបយកនៅពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ ធៀបទៅនឹងបរិមាណលោហៈសរុបដែលវាអាចស្រូបយកបាននៅពេលឈានដល់ចំណុចឆ្អែត (លំនឹង)។ | ដូចជាការមើលភាគរយនៃការសាកថ្មទូរស័ព្ទ (ឧទាហរណ៍ ៥០% ធៀបនឹងពេលពេញ ១០០%)។ |
| Flame Atomic Absorption Spectrometer (ម៉ាស៊ីនវិសាលគមន៍ស្រូបយកអាតូមិចដោយប្រើអណ្តាតភ្លើង) | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់កំហាប់នៃលោហៈជាក់លាក់ណាមួយនៅក្នុងសូលុយស្យុង ដោយប្រើពន្លឺនិងកម្តៅអណ្តាតភ្លើងដើម្បីបំបែកសមាសធាតុទៅជាអាតូមសេរី រួចវាស់បរិមាណពន្លឺដែលអាតូមនោះស្រូបយក។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនស្កេនដើម្បីរាប់ចំនួនកាក់លោហៈជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាកាក់ទង់ដែង) ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងកាបូបមួយ។ |
| Film-diffusion controlled (ការគ្រប់គ្រងដោយការសាយភាយតាមស្រទាប់ហ្វីលស្តើង) | យន្តការមួយនៅក្នុងផ្នែកគីមីកាណេទិច (Kinetics) ដែលល្បឿននៃការស្រូបយកលោហៈត្រូវបានកំណត់ (ពន្យារពេល) ដោយការធ្វើដំណើររបស់អ៊ីយ៉ុងលោហៈកាត់តាមស្រទាប់ទឹកស្តើងៗ (Film) ដែលព័ទ្ធជុំវិញភាគល្អិតនៃជីវម៉ាស ជាជាងការជ្រៀតចូលទៅក្នុងភាគល្អិតដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការដើរទិញអីវ៉ាន់ដែលចំណាយពេលយូរបំផុតមិនមែនពេលរើសអីវ៉ាន់ក្នុងហាងទេ តែជាពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវដែលស្ទះចរាចរណ៍នៅមុខហាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
