បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាសំណឹកឆ្នេរយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពដីសណ្ដទាំងមូលដោយសារសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍របស់មនុស្ស ដូចជាការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី និងការបូមខ្សាច់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ ដើម្បីតាមដានបម្រែបម្រួលខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរ និងវិភាគទិន្នន័យបម្រែបម្រួលដីល្បាប់នៅក្នុងតំបន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Digital Shoreline Analysis System (DSAS) with High-Res Imagery (SPOT 5) ប្រព័ន្ធវិភាគខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរឌីជីថល (DSAS) ដោយប្រើរូបភាពផ្កាយរណបគុណភាពខ្ពស់ (SPOT 5) |
ផ្តល់ភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ក្នុងការវាស់វែងបម្រែបម្រួលឆ្នេរ និងគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីបានធំទូលាយរហូតដល់ ៦០០ គីឡូម៉ែត្រ។ | ទាមទារទិន្នន័យរូបភាពពាណិជ្ជកម្មដែលមានតម្លៃថ្លៃ អាចមានកំហុសក្នុងការកំណត់ព្រំដែនរុក្ខជាតិ និងពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យដែលមានកំណត់តាមពេលវេលា។ | រកឃើញថាជាង ៥០% នៃខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរកំពុងរងសំណឹក ហើយបាត់បង់ដីប្រមាណ ២.៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េក្នុងមួយឆ្នាំនៅតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង។ |
| Ocean Color Remote Sensing for Suspended Particulate Matter (MERIS) ការសង្កេតពណ៌ទឹកសមុទ្រតាមរយៈផ្កាយរណបសម្រាប់វាស់កំហាប់ដីល្បាប់អណ្តែត (MERIS) |
អាចតាមដានបម្រែបម្រួលកំហាប់ដីល្បាប់ក្នុងទឹកតាមរដូវកាល និងមើលឃើញនិន្នាការក្នុងរយៈពេលយូរបានយ៉ាងល្អ។ | ងាយរងការរំខានដោយសារពពក និងទាមទារការកែសម្រួលបរិយាកាស (atmospheric correction) ដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ។ | រកឃើញការថយចុះនៃដីល្បាប់អណ្តែតក្នុងទឹកចំនួន ៥% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយសារការកកស្ទះដីល្បាប់នៅតាមទំនប់វារីអគ្គិសនី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ កម្មវិធីប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) កម្រិតខ្ពស់ និងអ្នកជំនាញដើម្បីវិភាគទិន្នន័យឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតសំខាន់តែលើតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសវៀតណាមប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯបរិមាណបូមខ្សាច់ និងការទប់ដីល្បាប់ពីទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅខ្សែទឹកខាងលើ (រួមទាំងកម្ពុជា) ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានដោយប្រយោល ដែលមានភាពមិនច្បាស់លាស់ខ្ពស់។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍ និងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកក្នុងស្រុកមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់ស្ថិរភាពដីសណ្ដ។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្កាយរណបនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការតាមដានផលប៉ះពាល់បរិស្ថានតាមដងទន្លេ។
ការចាប់យកបច្ចេកវិទ្យាតេឡេវិញ្ញាណនេះ នឹងផ្តល់ភស្តុតាងជាក់ស្តែង និងគួរឱ្យទុកចិត្តដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជា ដើម្បីធ្វើការគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មបូមខ្សាច់ និងវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃទំនប់វារីអគ្គិសនីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Suspended particulate matter (SPM) | ជាភាគល្អិតតូចៗនៃដីខ្សាច់ ឬភក់ដែលអណ្តែតក្នុងទឹកទន្លេ ឬសមុទ្រ។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ការវាស់វែងបរិមាណរបស់វាជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងពីបរិមាណដីល្បាប់ដែលហូរមកចាក់បំពេញ និងការពារតំបន់ឆ្នេរពីការសឹករេចរឹល។ | ដូចជាធូលីហុយក្នុងខ្យល់ដែរ តែនេះជាធូលីដីដែលអណ្តែតក្នុងទឹក ធ្វើឱ្យទឹកមានពណ៌ល្អក់ និងជាប្រភពចំណី ឬដីសម្រាប់ចាក់បំពេញតំបន់ឆ្នេរ។ |
| Digital Shoreline Analysis System (DSAS) | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ (ជាផ្នែកបន្ថែមក្នុងកម្មវិធី ArcGIS) ដែលប្រើសម្រាប់គណនាអត្រានៃការប្រែប្រួលខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្រដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមរយៈការប្រៀបធៀបរូបភាពផ្កាយរណបពីឆ្នាំផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីកំណត់ថាតើឆ្នេរកំពុងបាក់ស្រុត ឬលូតទៅមុខ។ | ប្រៀបដូចជាបន្ទាត់វៃឆ្លាតមួយនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលជួយវាស់ថាតើដីឆ្នេរសមុទ្របានរំកិលទៅមុខ ឬថយក្រោយប៉ុន្មានម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ |
| Infragravity wave | ជារលកសមុទ្រដែលមានថាមពលទាបនិងប្រវែងវែង ដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីរលកធម្មតាបានបោកបក់និងបែកខ្ចាត់ខ្ចាយនៅពេលជួបឆ្នេររាក់។ វាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកកូរកាយដីល្បាប់នៅតំបន់ឆ្នេរភក់ ធ្វើឱ្យមានការសឹករេចរឹល។ | ដូចជារលករំញ័រខ្សោយៗតែមានថាមពលអូសទាញខ្លាំងនៅក្រោមផ្ទៃទឹក បន្ទាប់ពីមានរលកធំបានបោកបក់មកដល់ច្រាំងរួចរាល់។ |
| Land subsidence | ជាបាតុភូតនៃការស្រុតចុះនៃផ្ទៃដីបន្តិចម្តងៗ ដែលជាទូទៅបណ្តាលមកពីការបូមទឹកក្រោមដីយកមកប្រើប្រាស់ច្រើនពេក ឬទម្ងន់នៃសំណង់អគារ ដែលធ្វើឱ្យស្រទាប់ដីខាងក្រោមបាត់បង់លំនឹង និងផតចុះក្រោម។ | ដូចជាអេប៉ុងសើមដែលត្រូវគេច្របាច់យកទឹកចេញ ធ្វើឱ្យវារួមតូច និងយារធ្លាក់ចុះ។ |
| Orthorectified | ជាដំណើរការកែសម្រួលរូបភាពផ្កាយរណបឱ្យមានលក្ខណៈរាបស្មើ និងត្រឹមត្រូវតាមមាត្រដ្ឋានផែនទីពិតប្រាកដ ដោយលុបបំបាត់ភាពកោងរបស់ផែនដី និងកម្រិតចំណោតរបស់កាមេរ៉ា ដើម្បីធានាថាការវាស់វែងចម្ងាយនៅលើរូបភាពនោះមានភាពច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការយកក្រដាសដែលរួញកាពីត មករមូរលាតឱ្យត្រង់ស្មើ ដើម្បីឱ្យយើងអាចវាស់ប្រវែងវត្ថុនៅលើនោះបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Sediment starvation | ជាស្ថានភាពដែលតំបន់ដីសណ្ដ ឬតំបន់ឆ្នេរខ្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់ដីល្បាប់ថ្មីៗ ដោយសារតែដីល្បាប់ទាំងនោះត្រូវបានទប់ជាប់ដោយទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅខ្សែទឹកខាងលើ ឬដោយសារការបូមខ្សាច់ហួសកម្រិត ធ្វើឱ្យឆ្នេរងាយរងការបាក់ស្រុត។ | ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលលែងទទួលបានជីជាតិនិងទឹកគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើឱ្យវារួញស្វិត និងចុះខ្សោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
