បញ្ហា (The Problem)៖ ការថយចុះនៃស្មៅសមុទ្រដោយសារការកើនឡើងនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនិងកំណកកករ ទាមទារឱ្យមានការស្តារឡើងវិញតាមរយៈការដាំស្មៅសមុទ្រ ប៉ុន្តែប្រភេទនីមួយៗត្រូវការលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានខុសៗគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការដាំស្មៅសមុទ្រចំនួន ៣ ប្រភេទនៅក្នុងតំបន់ជម្រៅទឹក ៣ កម្រិតផ្សេងគ្នា និងវាស់ស្ទង់អត្រាកំណើន ក៏ដូចជាគុណភាពទឹកនិងដីជុំវិញតំបន់នោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Halophila ovalis in Upper Intertidal Zone ការដាំស្មៅសមុទ្រប្រភេទ Halophila ovalis (ស្លឹកតូច) នៅតំបន់ទឹកជោរនាចផ្នែកខាងលើ |
លូតលាស់និងបន្តពូជបានយ៉ាងលឿន ធន់នឹងរលក និងការផ្លាស់ទីនៃកករដីសមុទ្រ។ | មានជីវម៉ាស (Biomass) ទាបទាំងផ្នែកខាងលើនិងក្រោមដី។ | មានអត្រាកំណើនដុះជំនួសសុទ្ធ (Net recruitment rate) ១.៤ ក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់បំផុត ៤,៥២០ ដើម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Cymodocea serrulata in Lower Intertidal Zone ការដាំស្មៅសមុទ្រប្រភេទ Cymodocea serrulata (ស្លឹកមធ្យម) នៅតំបន់ទឹកជោរនាចផ្នែកខាងក្រោម |
ផ្តល់ជីវម៉ាសមធ្យម និងអាចលូតលាស់បានល្អក្នុងតំបន់ដែលមានបាតសមុទ្រនឹងនរ (មិនសូវមានចលនាដី)។ | មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំនៅតំបន់ខាងលើដែលមានរលកបោកបក់ខ្លាំងនោះទេ ដោយសារវាមានអត្រាដុះជំនួសទាបជាងប្រភេទស្លឹកតូច។ | មានអត្រាកំណើនដុះជំនួសសុទ្ធ ០.៣១ ក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានដង់ស៊ីតេ ៧៥៧ ដើម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Enhalus acoroides in Subtidal Zone ការដាំស្មៅសមុទ្រប្រភេទ Enhalus acoroides (ស្លឹកធំវែង) នៅតំបន់ទឹកជ្រៅ (ក្រោមនីវ៉ូទឹកនាច) |
ផ្តល់ជីវម៉ាស (Biomass) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតទាំងផ្នែកខាងលើនិងក្រោមដី និងលូតលាស់ល្អនៅតំបន់ទឹកជ្រៅមានពន្លឺតិច។ | ត្រូវការថាមពលច្រើនក្នុងការបន្សាំខ្លួន ស្លឹកងាយដាច់រហែកនៅពេលទឹករាក់ឬរលកបោកបក់ និងមានអត្រាកំណើនយឺតបំផុត។ | មានអត្រាកំណើនដុះជំនួសសុទ្ធទាបបំផុតត្រឹមតែ ០.០៣ ក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានដង់ស៊ីតេ ៨០ ដើម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីតាំងសមុទ្រ និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វិភាគគុណភាពទឹកនិងដីនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឆ្នេរ Pak Meng ស្រុក Sikao ខេត្តត្រាំង ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រត្រូពិច។ ការជ្រើសរើសប្រភេទស្មៅសមុទ្រ និងកម្រិតជម្រៅទឹកនេះ គឺតំណាងឱ្យប្រព័ន្ធបរិស្ថានឆ្នេរនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលស័ក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការយកមកអនុវត្តធៀបនឹងឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់សម្រាប់ការស្តារធនធានស្មៅសមុទ្រនៅតាមឆ្នេររបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើសប្រភេទស្មៅសមុទ្រឱ្យស្របនឹងកម្រិតជម្រៅទឹក លក្ខណៈដី និងចលនារលក គឺជាគន្លឹះយុទ្ធសាស្ត្រឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យក្នុងការស្តារនិងអភិរក្សជីវចម្រុះសមុទ្រនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intertidal zone | តំបន់ឆ្នេរដែលស្ថិតនៅចន្លោះកម្រិតទឹកជោរខ្ពស់បំផុត និងទឹកនាចទាបបំផុត ដែលបណ្តាលឱ្យតំបន់នេះជួនកាលលិចទឹក ហើយជួនកាលគោកបញ្ចេញបាតខ្សាច់។ | ដូចជាតំបន់មាត់ស្ទឹងដែលត្រូវលិចទឹកពេលរដូវវស្សា និងគោកពេលរដូវប្រាំងអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃតាមដំណើរទឹកជោរនិងទឹកនាច។ |
| Subtidal zone | តំបន់សមុទ្រដែលស្ថិតនៅក្រោមកម្រិតទឹកនាចទាបបំផុត មានន័យថាជាតំបន់ដែលតែងតែលិចទឹកជានិច្ច ទោះបីជាទឹកស្រកចុះខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ។ | ដូចជាបាតអាងហែលទឹកដែលតែងតែមានទឹកគ្របដណ្ដប់ជានិច្ច មិនដែលគោកស្ងួតនោះទេ។ |
| Porewater | ទឹកដែលស្ថិតនៅចន្លោះប្រហោងនៃភាគល្អិតដី ឬខ្សាច់នៅបាតសមុទ្រ ដែលជាកន្លែងផ្ទុកទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹមរលាយសម្រាប់ឱ្យឫសស្មៅសមុទ្រស្រូបយក។ | ដូចជាទឹកដែលយើងច្របាច់ចេញពីអេប៉ុងដែលសើមអញ្ចឹងដែរ គឺវាជ្រាបនិងលាក់ខ្លួននៅតាមប្រហោងតូចៗនៃដីបាតសមុទ្រ។ |
| Aboveground biomass | ទម្ងន់ឬម៉ាសសរុបនៃសរីរាង្គរបស់រុក្ខជាតិដែលដុះនៅពីលើផ្ទៃដី (ដូចជា ស្លឹក និងធាង) គិតក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃក្រឡា ដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ស្មៅដែលយើងកាត់យកតែត្រឹមលើដី ដោយមិនគិតបញ្ចូលឫសរបស់វានៅក្រោមដីឡើយ។ |
| Belowground biomass | ទម្ងន់ឬម៉ាសសរុបនៃផ្នែករបស់រុក្ខជាតិដែលលូតលាស់លាក់ខ្លួននៅក្រោមដី (ដូចជា ឫស និងមើមស្តុកអាហារ) ដែលជួយទប់ដើម និងរក្សាសារធាតុចិញ្ចឹម។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់នៃមើមដំឡូង និងឫសរបស់វាដែលយើងជីកយកចេញពីដីអញ្ចឹងដែរ។ |
| Recruitment rate | អត្រានៃការដុះកូនរុក្ខជាតិថ្មីៗបន្ថែមទៅក្នុងសហគមន៍រុក្ខជាតិដើម ក្នុងរយៈពេលកំណត់មួយ ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលនៃការបន្តពូជនិងស្តារទីជម្រកឡើងវិញ។ | ដូចជាអត្រាកំណើតទារកថ្មីនៅក្នុងភូមិមួយក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដែលជួយបន្ថែមចំនួនប្រជាជនក្នុងភូមិឱ្យកាន់តែច្រើនឡើង។ |
| Dissolved Inorganic Nitrogen (DIN) | ទម្រង់នៃអាសូតអសរីរាង្គដែលរលាយស្រាប់នៅក្នុងទឹក (ដូចជា នីត្រាត នីទ្រីត និងអាម៉ូញ៉ូម) ដែលរុក្ខជាតិសមុទ្រអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់ផ្ទាល់បានភ្លាមៗសម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាវីតាមីនឬជីរាវដែលរលាយចូលក្នុងទឹកស្រាប់ ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិងាយស្រួលបឺតស្រូបយកទៅប៉ូវកម្លាំងបានភ្លាមៗ ដោយមិនបាច់រង់ចាំការបំបែកធាតុ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
