បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការវាយតម្លៃទាបជាងការពិតនូវបរិមាណកាបូនសកលដែលស្តុកទុកនៅក្នុងព្រៃភ្នំតំបន់ត្រូពិច (TMFs) ដោយសារតែការសិក្សាមុនៗមិនបានគិតបញ្ចូលផ្ទៃដីពិតប្រាកដនៅលើជម្រាលភ្នំចោត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានសំយោគទិន្នន័យអង្កេតពីដីឡូត៍សារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើ និងរួមបញ្ចូលជាមួយទិន្នន័យពីផ្កាយរណបស្តីពីគម្របព្រៃឈើ និងកម្ពស់ដីដើម្បីវាយតម្លៃជាថ្មីនូវផ្ទៃដី និងជីវម៉ាស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Planimetric Area-based Estimation ការប៉ាន់ស្មានផ្អែកលើផ្ទៃដីរាបស្មើ (មិនគិតពីជម្រាល) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនាដោយប្រើរូបភាពផ្កាយរណបស្តង់ដារ និងជានីតិវិធីទូទៅដែលគេនិយមប្រើប្រាស់កន្លងមក។ | វាយតម្លៃទាបជាងការពិតនូវផ្ទៃដីព្រៃឈើ និងបរិមាណកាបូនសរុប ជាពិសេសនៅតំបន់ភ្នំដែលមានជម្រាលចោត។ | ផ្ទៃដីព្រៃភ្នំតំបន់ត្រូពិចសកលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានត្រឹមតែ ០,៨៨ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េប៉ុណ្ណោះ។ |
| Land-Surface Area-based Estimation ការប៉ាន់ស្មានផ្អែកលើផ្ទៃផែនដីជាក់ស្តែង (គិតបញ្ចូលភាពចោតនៃជម្រាលដី) |
ផ្តល់នូវតួលេខជាក់ស្តែង និងសុក្រឹតជាងមុនអំពីទំហំផ្ទៃដីព្រៃឈើ និងសមត្ថភាពស្តុកទុកកាបូននៅតំបន់ភ្នំ។ | ទាមទារទិន្នន័យកម្ពស់ដី (DEM) ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងការវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រមានភាពស្មុគស្មាញ។ | ផ្ទៃដីព្រៃភ្នំតំបន់ត្រូពិចសកលកើនឡើងដល់ ១,២២ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ (ធំជាងមុន ៤០%) ដែលបង្ហាញពីបរិមាណកាបូនច្រើនជាងមុន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបកម្រិតខ្ពស់ និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់។
ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីតំបន់ត្រូពិចជុំវិញពិភពលោក រួមមានទ្វីបអាមេរិក (Neotropics) អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី (ដូចជាឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី)។ ទោះបីជាមិនមានទិន្នន័យដីឡូត៍ផ្ទាល់ពីប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនៃព្រៃភ្នំនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍មានភាពស្រដៀងគ្នាជាខ្លាំង។ ការគិតគូរពីជម្រាលដីនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងឥណទានកាបូនឱ្យបានត្រឹមត្រូវជាងមុន។
វិធីសាស្ត្រនៃការគណនាផ្ទៃដីដោយផ្អែកលើកម្ពស់និងជម្រាលដីនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ និងទីផ្សារកាបូននៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះអាចជួយឱ្យកម្ពុជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែច្រើនពីទីផ្សារកាបូនអន្តរជាតិ តាមរយៈការវាយតម្លៃទំហំពិតប្រាកដនៃព្រៃភ្នំរបស់ខ្លួន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Above-ground biomass (AGB) | បរិមាណសរុបនៃសារពាង្គកាយមានជីវិត (ដូចជា ដើមឈើ ស្លឹក មែកឈើ) ដែលស្ថិតនៅពីលើផ្ទៃដីគិតជាទម្ងន់ស្ងួត។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណកាបូនដែលព្រៃឈើអាចស្តុកទុកបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្នែកខាងលើដីទាំងអស់នៃដើមឈើក្នុងព្រៃ ដើម្បីដឹងថាវាមានទំហំប៉ុនណា និងអាចស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិកពីបរិយាកាសបានប៉ុន្មាន។ |
| planimetric area | ផ្ទៃក្រឡាដែលត្រូវបានគណនាដោយផ្អែកលើប្លង់រាបស្មើ ២ វិមាត្រ (2D) ដោយមិនបានគិតបញ្ចូលនូវភាពឡើងចុះនៃកម្ពស់ដី ឬជម្រាលភ្នំនោះទេ។ ផែនទីនិងរូបភាពផ្កាយរណបធម្មតាភាគច្រើនប្រើរង្វាស់នេះ។ | ដូចជាការមើលផ្ទៃដីពីលើមេឃចំពីលើចុះក្រោម (Top-down view) ដែលមើលឃើញភ្នំជារាបស្មើ មិនដឹងថាវាលានខ្ពស់ឬមានជម្រាលចោតនោះទេ។ |
| land-surface area | ផ្ទៃក្រឡាពិតប្រាកដនៃដីដោយគិតបញ្ចូលទាំងភាពកោង កម្ពស់ និងមុំជម្រាល។ នៅតំបន់ភ្នំដីចោត ផ្ទៃក្រឡានេះតែងតែមានទំហំធំជាងផ្ទៃក្រឡាប្លង់រាបស្មើ (planimetric area)។ | ដូចជាការយកក្រណាត់ទៅគ្របពីលើគំនរដីខ្សាច់ ទំហំក្រណាត់ដែលត្រូវការប្រើ គឺធំជាងទំហំស្រមោលរបស់គំនរដីខ្សាច់នោះ។ |
| digital elevation model (DEM) | ទិន្នន័យរូបភាពជាទម្រង់ឌីជីថល 3D ដែលតំណាងឱ្យកម្ពស់នៃផ្ទៃផែនដី សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីវិភាគសណ្ឋានដី ដូចជាភាពចោតនៃជម្រាលជាដើម។ | ដូចជាម៉ូដែលកាត់តម្រឹមរាងកាយផែនដី ដោយបង្ហាញតែឆ្អឹង (ដីភ្នំ) សុទ្ធសាធ មិនមានស្បែកឬសក់ (ព្រៃឈើ អគារ) ដើម្បីឱ្យគេដឹងថាកន្លែងណាខ្ពស់ កន្លែងណាទាប។ |
| stepwise multiple linear regression | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេររណបមួយ (ឧ. ជីវម៉ាស) និងអថេរឯករាជ្យច្រើនទៀត (ឧ. កម្ពស់ដី ជម្រាល ទឹកភ្លៀង) ដោយជ្រើសរើសបញ្ជូល ឬដកចេញនូវអថេរម្តងមួយៗ ដើម្បីស្វែងរកកត្តាណាដែលមានឥទ្ធិពលពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការសាកល្បងផ្សំគ្រឿងទេសម្ដងមួយមុខៗចូលក្នុងសម្ល ដើម្បីរកមើលថាគ្រឿងផ្សំមួយណាដែលធ្វើឱ្យសម្លមានរសជាតិប្លែកជាងគេ រួចរក្សាទុកតែគ្រឿងផ្សំសំខាន់ៗទាំងនោះ។ |
| Tropical montane forests (TMFs) | ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃឈើដែលដុះនៅលើតំបន់ភ្នំក្នុងតំបន់ត្រូពិច (រយៈកម្ពស់ចាប់ពី ១០០០ ម៉ែត្រឡើងទៅពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ) ដែលជាទូទៅមានសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ជាង និងមានពពក ឬអ័ព្ទគ្របដណ្តប់ច្រើន។ | ដូចជាព្រៃនៅលើកំពូលភ្នំបូកគោ ឬតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ មានអ័ព្ទច្រើន និងមានដើមឈើដុះតាមជម្រាលភ្នំ។ |
| vegetation continuous field (VCF) | ទិន្នន័យពីផ្កាយរណបដែលបង្ហាញពីភាគរយនៃគម្របដណ្ដប់រុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដីនីមួយៗ ដោយបែងចែកជាភាគរយដើមឈើ ភាគរយរុក្ខជាតិទន់ និងភាគរយដីទទេ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ដង់ស៊ីតេព្រៃឈើបានកាន់តែសុក្រឹត។ | ដូចជាការវាយតម្លៃថាក្នុងដីមួយឡូត៍មានស្មៅប៉ុន្មានភាគរយ ដើមឈើប៉ុន្មានភាគរយ និងដីទទេប៉ុន្មានភាគរយ ជំនួសឱ្យការនិយាយត្រឹមតែថា "មានព្រៃ" ឬ "គ្មានព្រៃ"។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
