បញ្ហា (The Problem)៖ រាជធានីភ្នំពេញកំពុងជួបប្រទះកំណើននគរូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលបណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនូវឥទ្ធិពលកម្ដៅទីក្រុង (Urban Heat Island - UHI) ធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពតំបន់ទីក្រុងកើនឡើង និងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ផាសុកភាពកម្ដៅរបស់មនុស្ស (Thermal discomfort)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានដំឡើងស្ថានីយអាកាសធាតុដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យឧតុនិយមប្រចាំថ្ងៃ និងធ្វើការស្ទង់មតិប្រជាជនដើម្បីវិភាគពីបម្រែបម្រួលកម្ដៅរវាងតំបន់ទីក្រុងកណ្តាល និងតំបន់ជាយក្រុង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| AWS Meteorological Data Analysis ការវិភាគទិន្នន័យឧតុនិយមតាមស្ថានីយស្វ័យប្រវត្តិ |
ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ លម្អិត និងបន្តបន្ទាប់រៀងរាល់១៥នាទី អំពីសីតុណ្ហភាព ល្បឿន និងទិសដៅខ្យល់។ | ត្រូវការចំណាយថវិកាលើការទិញឧបករណ៍ ដំឡើងស្ថានីយ ថែទាំ និងមានដែនកំណត់ទិន្នន័យត្រឹមតែទីតាំងដែលបានដំឡើង។ | រកឃើញគម្លាតសីតុណ្ហភាពជាមធ្យមរវាងតំបន់ទីក្រុង (២៩,០°C) និងតំបន់ជាយក្រុង (២៨,៦°C) ព្រមទាំងបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងច្រាសរវាងល្បឿនខ្យល់ និងអាំងតង់ស៊ីតេកម្ដៅ។ |
| Household Survey on Thermal Comfort ការស្ទង់មតិគ្រួសារពីផាសុកភាពកម្ដៅ |
អាចប្រមូលបាននូវទិន្នន័យបរិមាណដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែងនៃកម្ដៅទៅលើការរស់នៅ និងអារម្មណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ | ទិន្នន័យផ្អែកលើការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលដែលអាចមានភាពលម្អៀង និងទាមទារការចំណាយពេលច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់។ | ប្រជាពលរដ្ឋ ៥១% នៅខណ្ឌសែនសុខ និង ៤២% នៅខណ្ឌបឹងកេងកង បានរាយការណ៍ថាជួបប្រទះភាពក្តៅស្អុះស្អាប់ខ្លាំងនៅពេលធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃនៅពេលថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់លើឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ឧតុនិយមស្វ័យប្រវត្តិ និងកម្លាំងមនុស្សសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យស្ទង់មតិ។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យឧតុនិយមពីស្ថានីយតែពីរទីតាំងប៉ុណ្ណោះក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលប្រហែលជាមិនតំណាងឱ្យបម្រែបម្រួលកម្ដៅនៅទូទាំងទីក្រុងទាំងមូលនោះទេ។ ចំណែកឯការស្ទង់មតិវិញធ្វើឡើងតែលើគ្រួសារចំនួន ២០០ ក្នុងខណ្ឌចំនួនពីរ ដែលអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍របស់អ្នករស់នៅតំបន់ផ្សេងទៀត ឬអ្នកដែលមានលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងនៅប្រទេសកម្ពុជា ឱ្យមានភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ការស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលនៃកម្ដៅទីក្រុង ជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយអាចដាក់ចេញនូវវិធានការរៀបចំទីក្រុងប្រកបដោយចីរភាព ដើម្បីលើកកម្ពស់ផាសុកភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Urban Heat Island (UHI) (បាតុភូតកម្ដៅទីក្រុង) | បាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅជាងតំបន់ជនបទ ឬជាយក្រុងជុំវិញ ដោយសារការស្រូបនិងស្តុកទុកកម្ដៅពីអគារ ផ្លូវបេតុង និងការបញ្ចេញកម្ដៅពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ | ដូចជាការអង្គុយនៅក្បែរជញ្ជាំងថ្មដែលត្រូវថ្ងៃក្ដៅពេញមួយថ្ងៃ វានឹងភាយកម្ដៅមកយើងវិញទោះបីជាព្រះអាទិត្យលិចបាត់ទៅហើយក៏ដោយ។ |
| Thermal discomfort (ភាពមិនមានផាសុកភាពកម្ដៅ) | ស្ថានភាពដែលរាងកាយមនុស្សមានអារម្មណ៍ថាក្ដៅស្អុះស្អាប់ខ្លាំង មិនស្រួលខ្លួន និងថប់ដង្ហើម ដោយសារការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពបរិយាកាស និងសំណើមដែលធ្វើឱ្យរាងកាយពិបាកបញ្ចេញញើសដើម្បីធ្វើឱ្យត្រជាក់។ | ដូចជាពេលយើងស្លៀកអាវក្រាស់ៗនៅរដូវក្ដៅ ហើយបែកញើសហូរជោកខ្លួន ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ធុញថប់និងហត់នឿយ។ |
| Impervious surfaces (ផ្ទៃមិនជ្រាបទឹក) | ផ្ទៃដីដែលត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយសម្ភារៈសិប្បនិម្មិតដូចជាបេតុង កៅស៊ូថ្នល់ ឬឥដ្ឋ ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យទឹកជ្រាបចូលទៅក្នុងដីបាន និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការស្រូបទុកកម្ដៅព្រះអាទិត្យ។ | ដូចជាការចាក់សាបស៊ីម៉ងត៍ជុំវិញផ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យទឹកភ្លៀងមិនអាចហូរចូលដី ព្រមទាំងស្រូបកម្ដៅថ្ងៃទុកធ្វើឱ្យទីធ្លាក្ដៅនៅពេលយប់។ |
| Urban ventilation (ប្រព័ន្ធខ្យល់ចេញចូលទីក្រុង) | លំហូរខ្យល់ធម្មជាតិដែលបក់កាត់តាមចន្លោះអគារ និងដងផ្លូវក្នុងទីក្រុង ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការនាំយកកម្ដៅស្អុះស្អាប់ចេញពីកណ្តាលទីក្រុង និងជួយធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការបើកបង្អួចផ្ទះទាំងមុខទាំងក្រោយឱ្យខ្យល់បក់ចេញចូល ដើម្បីកុំឱ្យផ្ទះក្ដៅស្អុះស្អាប់។ |
| Anthropogenic heat release (ការបញ្ចេញកម្ដៅដោយសកម្មភាពមនុស្ស) | កម្ដៅដែលភាយចេញពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សនិងយន្តការសិប្បនិម្មិតផ្សេងៗ ដូចជាការបញ្ចេញផ្សែងម៉ាស៊ីនរថយន្ត ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងរោងចក្រឧស្សាហកម្ម ដែលរួមចំណែកធ្វើឱ្យទីក្រុងកាន់តែក្ដៅ។ | ដូចជាកម្ដៅក្ដៅគគុកដែលភាយចេញពីកង្ហារខាងក្រៅរបស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់អញ្ចឹង។ |
| Cold island effect (ឥទ្ធិពលកោះត្រជាក់) | បាតុភូតផ្ទុយពីកម្ដៅទីក្រុង ដែលជួនកាលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ជាងតំបន់ជាយក្រុង ដែលជាទូទៅអាចកើតឡើងនៅពេលយប់ដោយសារឥទ្ធិពលនៃស្រមោលអគារខ្ពស់ៗ ឬការប្រែប្រួលលំហូរខ្យល់ជាក់លាក់។ | ដូចជាការឈរនៅក្រោមក្លូរអគារធំៗដែលបាំងពន្លឺថ្ងៃ ធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ត្រជាក់ជាងការឈរនៅទីវាល។ |
| Albedo (ចំណាំងផ្លាតពន្លឺ) | រង្វាស់នៃសមត្ថភាពរបស់ផ្ទៃវត្ថុណាមួយក្នុងការជះចំណាំងផ្លាតពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រលប់ទៅក្នុងបរិយាកាសវិញ។ វត្ថុមានពណ៌ភ្លឺមាន Albedo ខ្ពស់ រីឯវត្ថុពណ៌ងងឹតមាន Albedo ទាប (ស្រូបកម្ដៅច្រើន)។ | ដូចជាការពាក់អាវពណ៌ខ្មៅដើរហាលថ្ងៃនឹងមានអារម្មណ៍ថាក្ដៅជាងការពាក់អាវពណ៌ស ព្រោះពណ៌សជួយផ្លាតពន្លឺចេញ។ |
| Street canyons (ជ្រលងផ្លូវក្នុងទីក្រុង) | ទម្រង់រូបវន្តក្នុងទីក្រុងដែលផ្លូវត្រូវបានអមសងខាងដោយអគារខ្ពស់ៗជាប់ៗគ្នា បង្កើតបានជារាងដូចជ្រលងភ្នំ ដែលធ្វើឱ្យកម្ដៅពិបាកភាយចេញ និងរារាំងដល់លំហូរខ្យល់។ | ដូចជាការដើរចូលទៅក្នុងច្រកតូចចង្អៀតរវាងជញ្ជាំងថ្មខ្ពស់ៗពីរ ដែលខ្យល់មិនងាយបក់ចូលដល់ ហើយកម្ដៅក៏ហប់នៅទ្រឹងទីនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
