បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតលើលំនាំនៃការបំបៅកូនខុសៗគ្នា និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើស្ថានភាពសុខភាពរបស់កុមារតូចៗនៅក្នុងតំបន់ Ado-Ekiti ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយសារម្តាយជាច្រើននៅតែមិនមានការយល់ដឹង និងមិនអនុវត្តការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីម្តាយដែលកំពុងបំបៅដោះកូនចំនួន ២០០ នាក់ តាមរយៈការឆ្លើយកម្រងសំណួរ និងការវិភាគទិន្នន័យតាមបែបស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Exclusive Breastfeeding ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយតែមួយមុខ (Exclusive Breastfeeding) |
ផ្តល់នូវសារធាតុចិញ្ចឹម និងអង់ទីគ័រពេញលេញជួយការពារទារកពីជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ។ វាក៏ជួយសន្សំសំចៃថវិកាគ្រួសារ និងបង្កើតភាពស្និទ្ធស្នាលរវាងម្តាយនិងកូន។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន ដែលអាចជាការលំបាកសម្រាប់ម្តាយដែលត្រូវត្រលប់ទៅធ្វើការវិញនៅតាមស្ថាប័ន ឬរោងចក្រយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ម្តាយចំនួន ៥៩,៥% បានអនុវត្តវិធីនេះ ហើយទារកទទួលបានសុខភាពល្អជាងគេ (មានតែ ១ករណីប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម ៣៧ករណីរាគរូសសរុប)។ |
| Mixed Feeding (Breast milk + Artificial milk) ការបំបៅទឹកដោះម្តាយលាយជាមួយទឹកដោះគោម្សៅ (Mixed Feeding) |
ផ្តល់ភាពងាយស្រួលនិងបត់បែនសម្រាប់ម្តាយដែលមានពេលតិច ឬត្រូវចេញទៅធ្វើការក្រៅផ្ទះ។ | កាត់បន្ថយអត្ថប្រយោជន៍នៃទឹកដោះម្តាយ និងបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺដូចជារាគរូស ប្រសិនបើការឆុងទឹកដោះគោមិនមានអនាម័យត្រឹមត្រូវ។ | ម្តាយចំនួន ៣៤,០% បានអនុវត្តវិធីនេះ ប៉ុន្តែមានអត្រាប្រឈមនឹងជំងឺខ្ពស់ជាងបើប្រៀបធៀបនឹងការបំបៅទឹកដោះម្តាយតែមួយមុខ។ |
| Artificial Milk Alone ការបំបៅទឹកដោះគោម្សៅតែមួយមុខ (Artificial Feeding) |
ជាជម្រើសសម្រាប់ម្តាយដែលមិនអាចផលិតទឹកដោះបានគ្រប់គ្រាន់ ឬមានបញ្ហាសុខភាពមិនអាចបំបៅដោះកូនបាន។ | ទារកងាយរងគ្រោះនឹងជំងឺឆ្លង ខ្វះប្រព័ន្ធភាពស៊ាំការពារ និងទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើការទិញទឹកដោះគោ។ | មានតែ ៦,៥% នៃម្តាយប៉ុណ្ណោះដែលប្រើវិធីនេះ ហើយជាទូទៅត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាមានអត្រាប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពកុមារខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់តាមរយៈការស្ទង់មតិ ដែលទាមទារធនធានមនុស្សនិងពេលវេលាជាចម្បង ជាជាងឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Ado-Ekiti នៃរដ្ឋ Ekiti ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្អែកលើទំហំគំរូម្តាយត្រឹមតែ ២០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់អាហ្វ្រិកដែលអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លះពីទ្វីបអាស៊ី។ ទោះយ៉ាងណា សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីកត្តាប្រាក់ចំណូល និងកត្តាសង្គមដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការបំបៅដោះកូន គឺជារឿងចាំបាច់បំផុតសម្រាប់រៀបចំគោលនយោបាយគាំពារមាតានិងទារក។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះមានភាពសាមញ្ញ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពនៃការបំបៅដោះកូននៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវបែបនេះនៅកម្ពុជា នឹងជួយស្ថាប័នរដ្ឋនិងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអាចរៀបចំយុទ្ធនាការអប់រំសុខភាពមាតានិងទារកបានចំគោលដៅ ដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រាមរណៈនិងបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Exclusive breastfeeding (ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយតែមួយមុខ) | គឺជាការផ្តល់ចំណីដល់ទារកដោយប្រើតែទឹកដោះម្តាយសុទ្ធសាធក្នុងរយៈពេល ៦ខែដំបូង ដោយមិនមានបន្ថែមទឹក ទឹកដោះគោម្សៅ ឬអាហារផ្សេងៗឡើយ ដើម្បីធានាថាទារកទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមនិងអង់ទីគ័រពេញលេញ។ | ប្រៀបដូចជាការផ្តល់ជីធម្មជាតិដ៏ល្អឥតខ្ចោះតែមួយមុខគត់ដល់កូនរុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យវាលូតលាស់ចាក់ឫសបានរឹងមាំ ដោយមិនលាយឡំជាមួយដីឬជីគីមីផ្សេង។ |
| Colostrums (ទឹកដោះដំបូង ឬទឹកដោះលឿង) | គឺជាទឹកដោះខាប់ពណ៌លឿងដែលម្តាយផលិតបានក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃដំបូងក្រោយសម្រាល ដែលវាមានតួនាទីផ្តល់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (អង់ទីគ័រ) យ៉ាងច្រើនមហាសាលដើម្បីការពារទារកពីការឆ្លងមេរោគផ្សេងៗតាំងពីថ្ងៃដំបូងនៃជីវិត។ | វាប្រៀបដូចជាវ៉ាក់សាំងការពារធម្មជាតិដំបូងគេបង្អស់ ដែលជួយស្រោបក្រពះពោះវៀនទារកដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគ។ |
| Gastroenteritis (ជំងឺរលាកក្រពះពោះវៀន) | គឺជាការបង្ករោគនៅក្នុងក្រពះនិងពោះវៀន (ច្រើនបណ្តាលមកពីការឆុងទឹកដោះគោដោយប្រើទឹកមិនស្អាត ឬសម្ភារៈគ្មានអនាម័យ) ដែលធ្វើឱ្យទារករាគនិងក្អួត រហូតដល់បាត់បង់ជាតិទឹកធ្ងន់ធ្ងរដែលអាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។ | ប្រៀបដូចជាម៉ាស៊ីនមួយដែលរអាក់រអួលនិងខូចខាតដោយសារតែយើងចាក់ប្រេងឥន្ធនៈដែលមានលាយឡំដោយធូលីដីនិងកាកសំណល់ចូលទៅក្នុងវា។ |
| Marasmus (ជំងឺស្គមស្គាំង ឬកង្វះអាហារូបត្ថម្ភកម្រិតធ្ងន់) | គឺជាស្ថានភាពដែលរាងកាយទារកខ្វះខាតកាឡូរីនិងសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់យ៉ាងរ៉ាំរ៉ៃ ជាហេតុធ្វើឱ្យរាងកាយទាញយកសាច់ដុំនិងជាតិខ្លាញ់មកប្រើប្រាស់ បណ្តាលឱ្យកុមារស្គមនៅសល់តែស្បែកដណ្តប់ឆ្អឹង។ | ប្រៀបដូចជាផ្ទះមួយដែលកំពុងបាក់ស្រុតបន្តិចម្តងៗ ដោយសារតែខ្វះឥដ្ឋនិងស៊ីម៉ងត៍គ្រប់គ្រាន់ក្នុងការសាងសង់តាំងពីដំបូង។ |
| Infant morbidity and mortality (អត្រាឈឺ និងអត្រាស្លាប់របស់ទារក) | ជារង្វាស់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវនិងគ្រូពេទ្យប្រើដើម្បីតាមដានចំនួនទារកដែលធ្លាក់ខ្លួនឈឺ (morbidity) និងចំនួនទារកដែលបានបាត់បង់ជីវិត (mortality) ក្នុងកំឡុងពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីវាយតម្លៃពីស្ថានភាពសុខភាពសាធារណៈ។ | ប្រៀបដូចជាសៀវភៅកំណត់ត្រារបស់សាលារៀន ដែលកត់ត្រាថាតើមានសិស្សប៉ុន្មាននាក់ឈឺអវត្តមាន និងប៉ុន្មាននាក់បានបោះបង់ការសិក្សាក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ |
| Pearson Product Moment Correlation (មេគុណសហសម្ព័ន្ធពៀរសុន) | គឺជាវិធីសាស្ត្រគណនាផ្នែកស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើអថេរពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ទម្លាប់នៃការបំបៅដោះ និងស្ថានភាពសុខភាពកុមារ) មានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងកម្រិតណា ហើយធ្វើដំណើរស្របគ្នាឬផ្ទុយគ្នា។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ែត្រដើម្បីវាស់ថាតើបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ និងកម្ពស់ដើមឈើដែលលូតលាស់ មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាឬអត់។ |
| Baby-Friendly Hospital Initiative (BFHI) (គំនិតផ្តួចផ្តើមមន្ទីរពេទ្យមេត្រីភាពទារក) | គឺជាកម្មវិធីសកលបង្កើតឡើងដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងយូនីសេហ្វ (UNICEF) ដែលជំរុញឱ្យមន្ទីរពេទ្យអនុវត្តគោលការណ៍ណែនាំយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីលើកទឹកចិត្តនិងជួយគាំទ្រម្តាយឱ្យបំបៅកូនដោយទឹកដោះភ្លាមៗក្រោយសម្រាល។ | ប្រៀបដូចជាការផ្តល់ពានរង្វាន់ "ស្តង់ដារមាស" ដល់ភោជនីយដ្ឋានណាមួយដែលតែងតែបម្រើអាហារសុខភាពតាមក្បួនខ្នាតត្រឹមត្រូវបំផុតដល់អតិថិជនជានិច្ច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
