បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងប្រតិបត្តិការសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងហានិភ័យនៃការចម្លងរោគនៅក្នុងអាហារដ្ឋាននៃសាកលវិទ្យាល័យ Rajabhat Maha Sarakham ដោយសារតែកង្វះចំណេះដឹងរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអនាម័យមិនទាន់បានល្អ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសកម្មភាពចំនួន ៤ ជំហាន (Action Research) រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយដំណើរការ AIC (Appreciation Influence Control) ដើម្បីវិភាគ ធ្វើផែនការ និងអនុវត្តអន្តរាគមន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Routine Food Safety Inspection (Baseline) ការចុះត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារជាប្រចាំ (វិធីសាស្ត្រចាស់) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត ចំណាយពេលវេលាតិច និងទាមទារធនធានមនុស្សតិចតួចសម្រាប់ការចុះពិនិត្យ។ | ខ្វះការចូលរួមពីអ្នកលក់ មិនបានដោះស្រាយបញ្ហាដល់ឫសគល់ និងធ្វើឱ្យអ្នកលក់មិនសូវសហការក្នុងរយៈពេលវែង។ | មុនពេលអន្តរាគមន៍ ការធ្វើតេស្តរកឃើញការចម្លងរោគសារធាតុគីមីដល់ទៅ ៨៣% នៃគំរូអាហារ និងពិន្ទុចំណេះដឹងនៅទាប។ |
| Action Research combined with AIC Process ការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពដោយរួមបញ្ចូលដំណើរការ AIC (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
លើកកម្ពស់ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីគ្រប់ភាគី បង្កើតភាពជាម្ចាស់ការលើគម្រោង និងផ្តល់ដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការរៀបចំសិក្ខាសាលា ទាមទារថវិកាសម្រាប់គាំទ្រគម្រោង និងត្រូវការអ្នកសម្របសម្រួលដ៏មានជំនាញ។ | ក្រោយអន្តរាគមន៍ អាហារ ១០០% ឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្តសុវត្ថិភាព ហើយចំណេះដឹង អាកប្បកិរិយា និងការចូលរួមមានការកើនឡើងយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តអន្តរាគមន៍នេះទាមទារធនធានចាំបាច់មួយចំនួន រួមមានថវិកាសម្រាប់រៀបចំសិក្ខាសាលា ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តចំណីអាហារ និងបុគ្គលិកដែលមានជំនាញបច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Rajabhat Maha Sarakham ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដោយមានអ្នកចូលរួមចំនួន ៦០ នាក់ (អ្នកលក់ និស្សិត បុគ្គលិក)។ បរិបទអាហារដ្ឋានសាកលវិទ្យាល័យនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងកម្ពុជា ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងដោយសារតែសាកលវិទ្យាល័យមានយន្តការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលតឹងរ៉ឹងជាងទីផ្សារសាធារណៈទូទៅនៅខាងក្រៅ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសកម្មភាពរួមផ្សំជាមួយដំណើរការ AIC នេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រមានការចូលរួម (Participatory Method) នឹងជួយដោះស្រាយបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជាបានចំគោលដៅ ផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតអាជីវករ និងមាននិរន្តរភាពជាងការចុះត្រួតពិនិត្យបែបបង្ខិតបង្ខំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Action Research | ការស្រាវជ្រាវដែលអ្នកអនុវត្តផ្ទាល់ចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈវដ្តនៃការរៀបចំផែនការ (Plan) ការអនុវត្ត (Action) ការសង្កេត (Observe) និងការឆ្លុះបញ្ចាំង (Reflect) ដើម្បីកែលម្អការងារជាប្រចាំ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសាកល្បងរូបមន្តម្ហូបថ្មីមួយ រួចភ្លក់មើល និងកែសម្រួលគ្រឿងផ្សំបន្តបន្ទាប់រហូតដល់បានរស់ជាតិឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| Appreciation Influence Control (AIC) | ដំណើរការប្រជុំដែលលើកទឹកចិត្តឲ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ចូលរួមបញ្ចេញមតិយោបល់ គោរពគ្នាទៅវិញទៅមក (Appreciation) បញ្ចុះបញ្ចូលស្វែងរកដំណោះស្រាយ (Influence) និងចាត់តាំងការអនុវត្តរួមគ្នា (Control)។ | ដូចជាការអង្គុយប្រជុំគ្រួសារដើម្បីរៀបចំផែនការដើរកម្សាន្ត ដែលគ្រប់គ្នាមានសិទ្ធិស្មើគ្នាក្នុងការស្នើកន្លែងចង់ទៅ រួចសម្រេចចិត្តនិងបែងចែកការងាររួមគ្នា។ |
| Food Safety | ការគ្រប់គ្រងនិងទប់ស្កាត់រាល់ហានិភ័យ (ជីវសាស្ត្រ គីមី រូបសាស្ត្រ) នៅក្នុងអាហារ ចាប់ពីការផលិត ការរក្សាទុក រហូតដល់ការបរិភោគ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពរថយន្តមុនពេលបើកបរ ដើម្បីធានាថាមិនមានគ្រោះថ្នាក់ពេលធ្វើដំណើរ។ |
| Salbutamol | សារធាតុគីមីម្យ៉ាង (សារធាតុរំញោចសាច់ក្រហម) ដែលអ្នកចិញ្ចឹមជ្រូកលួចប្រើដើម្បីឱ្យជ្រូកសាច់ច្រើននិងគ្មានខ្លាញ់ ប៉ុន្តែវាបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បេះដូងនិងសាច់ដុំរបស់អ្នកបរិភោគ។ | ដូចជាការប្រើថ្នាំប៉ូវខុសច្បាប់ដល់អត្តពលិកដើម្បីឱ្យសាច់ដុំធំខុសពីធម្មជាតិ ដែលអាចធ្វើឱ្យខូចសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ |
| Borax | សារធាតុគីមីហាមឃាត់ដែលអាជីវករមួយចំនួនលួចលាយក្នុងប្រហិត ឬសាច់ ដើម្បីឱ្យវាមានសភាពស្វិត ស្រួយ និងរក្សាទុកបានយូរ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យខូចក្រពះពោះវៀននិងតម្រងនោម។ | ដូចជាការយកកាវស្អិតទៅលាយក្នុងដីឥដ្ឋដើម្បីឱ្យវារឹងនិងស្វិតល្អ តែយើងមិនអាចយកកាវនោះមកបរិភោគបានទាល់តែសោះ។ |
| Formalin | ទឹកថ្នាំដែលប្រើសម្រាប់រក្សាសាកសពមិនឱ្យស្អុយរលួយ ប៉ុន្តែត្រូវបានគេលួចប្រើដើម្បីត្រាំអាហារសមុទ្រ ឬបន្លែឱ្យមើលទៅស្រស់ ដែលបង្កឱ្យពុល និងកើតជំងឺមហារីកនៅពេលបរិភោគ។ | ដូចជាការយកថ្នាំការពារឈើកុំឱ្យពុកផុយ មកលាបលើផ្លែឈើដើម្បីកុំឱ្យវាស្អុយ ដែលវាជាថ្នាំពុលយ៉ាងសាហាវសម្រាប់រាងកាយមនុស្ស។ |
| Coliform bacteria | ប្រភេទបាក់តេរីដែលជាធម្មតាមាននៅក្នុងលាមកមនុស្ស និងសត្វ ហើយការរកឃើញបាក់តេរីនេះក្នុងអាហារ ឬទឹក គឺជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាមានការចម្លងរោគដោយសារអនាម័យខ្សោយ។ | ដូចជាការរកឃើញស្នាមប្រឡាក់ដីនៅលើកម្រាលឥដ្ឋ ដែលបញ្ជាក់ថាមានអ្នកដើរជាន់ចូលដោយមិនបានលាងសម្អាតជើង។ |
| Knowledge Management | ដំណើរការនៃការប្រមូល ចែករំលែក ប្រើប្រាស់ និងរក្សាចំណេះដឹងនិងបទពិសោធន៍របស់បុគ្គលិកនៅក្នុងស្ថាប័នមួយ ដើម្បីកែលម្អប្រសិទ្ធភាពការងារ និងចៀសវាងការធ្វើកំហុសដដែលៗ។ | ដូចជាការសរសេរសៀវភៅកំណត់ហេតុរូបមន្តសម្ងាត់ប្រចាំត្រកូល ដើម្បីទុកឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយអាចរៀនធ្វើតាមបានដោយមិនបាត់បង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
