Original Title: Development of Mangosteen Anti-Acne Gel
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការអភិវឌ្ឍជែលលាបមុនផ្សំពីផ្លែមង្ឃុត

ចំណងជើងដើម៖ Development of Mangosteen Anti-Acne Gel

អ្នកនិពន្ធ៖ Udomlak Sukatta (Kasetsart Agricultural and Agro-Industrial Product Improvement Institute, Kasetsart University), Prapassorn Rugthaworn, Potechaman Pitpiangchan, Uraiwan Dilokkunanant

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2008 Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Cosmetics / Pharmacognosy

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺមុន (Acne vulgaris) ដែលបង្កឡើងដោយបាក់តេរីនៅលើស្បែកងាយនឹងស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច ហេតុនេះការសិក្សានេះមានគោលបំណងអភិវឌ្ឍជែលលាបមុនដោយប្រើសារធាតុចម្រាញ់ពីសំបកមង្ឃុត (Garcinia mangostana L.) ជាជម្រើសព្យាបាលតាមបែបធម្មជាតិ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានប្រើប្រាស់ការរចនាបែប 3^2 factorial design ដើម្បីស្វែងរករូបមន្តដ៏ប្រសើរបំផុត ព្រមទាំងធ្វើតេស្តប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងបាក់តេរី និងការទទួលយកពីអ្នកប្រើប្រាស់។

ការចម្រាញ់សំបកមង្ឃុតដោយប្រើអេតាណុល ៩៥% (Ethanolic Extraction)
ការរចនារូបមន្តជែលដោយប្រើ 3^2 Factorial Design (Formulation Optimization)
ការធ្វើតេស្តប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងបាក់តេរីដោយវិធីសាស្ត្រ Agar-well Diffusion (Antibacterial Activity Test)
ការវាយតម្លៃការទទួលយកពីសំណាក់អ្នកប្រើប្រាស់ចំនួន ១២០ នាក់ (Consumer Acceptance Test)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

រូបមន្តជែលដ៏ល្អបំផុតមានផ្ទុកសារធាតុចម្រាញ់ពីមង្ឃុតកម្រិត ០,៥% និង Carbopol Ultrez-10 កម្រិត ០,៥% ដែលមានតម្លៃ pH ៦,០៧ និងកម្រិតភាពខាប់ ៨០២៣,៣៣ cP។
ជែលនេះមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីបង្កមុនរួមមាន Staphylococcus aureus, S. epidermidis និង Propionibacterium acnes ដោយគ្មានការបង្កឱ្យរលាកស្បែកឡើយ។
ក្នុងការធ្វើតេស្តសាកល្បងចំណូលចិត្ត អ្នកប្រើប្រាស់គោលដៅចំនួន ៧១,៧% បានទទួលយកផលិតផលនេះ ដោយទទួលបានពិន្ទុចំណូលចិត្តទូទៅជាមធ្យម ៦,១០ លើ ៩។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Mangosteen Anti-Acne Gel (Developed Formula) ជែលលាបមុនផ្សំពីសារធាតុចម្រាញ់សំបកមង្ឃុត (រូបមន្តអភិវឌ្ឍន៍)	មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរី Staphylococcus aureus បើធៀបនឹងផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម។ ប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (សំបកមង្ឃុត) ដែលមានតម្លៃថោក និងមានកម្រិត pH សមស្របសម្រាប់ស្បែក (៦,០៧)។	ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរី Propionibacterium acnes និង S. epidermidis នៅមានកម្រិតទាបជាងជែលលាបមុនដែលមានលក់លើទីផ្សារមួយចំនួន។ ពណ៌រាងលឿងត្នោតអាចប៉ះពាល់ដល់ចំណូលចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់ខ្លះ។	បង្កើតតំបន់ទប់ស្កាត់បាក់តេរី (Inhibition Zone) បាន ២៤,៦៧ ម.ម សម្រាប់ S. aureus និងទទួលបានការគាំទ្រពីអតិថិជន ៧១,៧%។
Commercial Anti-Acne Gels (Natural Agents) ជែលលាបមុនម៉ាកពាណិជ្ជកម្ម (ផ្សំពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិ)	មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរី Propionibacterium acnes (ពិសេសម៉ាក A) និង S. epidermidis។	មានប្រសិទ្ធភាពខ្សោយជាងជែលមង្ឃុតក្នុងការប្រឆាំងនឹង Staphylococcus aureus (បង្កើតតំបន់ទប់ស្កាត់បានត្រឹមតែ ១៧ ទៅ ១៩,៨៣ ម.ម ប៉ុណ្ណោះ)។ តម្លៃអាចថ្លៃជាងដោយសារការនាំចូល។	ម៉ាកពាណិជ្ជកម្ម A បង្កើតតំបន់ទប់ស្កាត់បាន ២៩,៦៧ ម.ម សម្រាប់ P. acnes តែបានត្រឹម ១៧,០០ ម.ម ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ S. aureus។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ យោងតាមឯកសារ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារវត្ថុធាតុដើមគីមី អุปกรณ์មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតស្តង់ដារ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តសម្រាប់ការធ្វើតេស្ត។

Hardware: ត្រូវការឧបករណ៍ដូចជា Rotary evaporator (សម្រាប់ទាញយកសារធាតុចម្រាញ់), Brookfield Viscometer DV-II (វាស់ភាពខាប់) និង Lovibond RT 100 Reflectance Tintometer (វាស់ពណ៌)។
Materials: សំបកមង្ឃុតស្រស់, អេតាណុល ៩៥%, សារធាតុផ្សំជែល (Carbopol Ultrez-10, Triethanolamine, Panthenol, Dimethicone, Germaben II, Polysorbate 20) និងមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមបាក់តេរី (Blood agar, Nutrient agar)។
Dataset & Subjects: បាក់តេរីបង្កមុន (S. aureus, S. epidermidis, P. acnes), ទន្សាយសម្រាប់ការធ្វើតេស្តរលាកស្បែក (Patch test) និងនិស្សិតស្ម័គ្រចិត្ត១២០នាក់ (អាយុ១៥-២៥ឆ្នាំ) សម្រាប់វាយតម្លៃផលិតផល។
Software: កម្មវិធី SPSS (v.10.5) សម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ និងវាយតម្លៃភាពខុសគ្នា (ANOVA/Duncan's multiple-range test)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត) ដោយប្រើប្រាស់មង្ឃុតក្នុងស្រុក និងការវាយតម្លៃពីសំណាក់យុវជនថៃអាយុ ១៥ ទៅ ២៥ ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ ពូជមង្ឃុត និងលក្ខណៈជីវសាស្ត្រស្បែករបស់ប្រជាជនស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើតផលិតផលថែរក្សាសម្រស់ក្នុងស្រុកពីសំណល់កសិកម្ម។

សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមផ្នែកគ្រឿងសម្អាង (Cosmetic SMEs): អាចយកគំរូរូបមន្តនេះទៅផលិតជាជែលបំបាត់មុនធម្មជាតិម៉ាកក្នុងស្រុក ដើម្បីកាត់បន្ថយការនាំចូល និងទាក់ទាញអតិថិជនកម្ពុជាដែលកំពុងនិយមគាំទ្រផលិតផលធម្មជាតិ (Organic/Herbal skincare)។
សហគមន៍កសិករដាំមង្ឃុត (ឧទាហរណ៍៖ ខេត្តកំពត និងកំពង់ចាម): កសិករអាចលក់សំបកមង្ឃុតដែលជាសំណល់កសិកម្មចោលទទេរ ទៅឱ្យរោងចក្រផលិតគ្រឿងសម្អាង ក្នុងការបង្កើតប្រាក់ចំណូលបន្ថែម និងកាត់បន្ថយសំរាម។
គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា និងស្រាវជ្រាវ (សាកលវិទ្យាល័យ): និស្សិតផ្នែកឱសថសាស្ត្រ និងវិស្វកម្មគីមីនៅកម្ពុជា អាចយកវិធីសាស្ត្ររចនារូបមន្តជែលនេះទៅធ្វើជាប្រធានបទសារណាដោយអនុវត្តលើរុក្ខជាតិឱសថក្នុងស្រុកផ្សេងៗទៀត។

ជារួម ការកែច្នៃសំណល់សំបកមង្ឃុតទៅជាផលិតផលព្យាបាលមុនដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ គឺជាឱកាសអាជីវកម្មដ៏ល្អ និងជួយជំរុញការប្រើប្រាស់ធនធានក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជាឱ្យអស់សក្តានុពល។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

អនុវត្តការចម្រាញ់សារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ (Extraction Process): និស្សិតគួរចាប់ផ្តើមដោយការហាន់សំបកមង្ឃុតជាចំណិតតូចៗ រួចត្រាំក្នុងអេតាណុល ៩៥% រយៈពេល៣ថ្ងៃ (ធ្វើ៣ដង) បន្ទាប់មកប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Rotary Evaporator នៅសីតុណ្ហភាព ៤០ អង្សាសេ ដើម្បីទាញយកសារធាតុចម្រាញ់ខាប់ (Crude extract)។
រចនារូបមន្ត និងកម្រិតបែងចែក (Formulation Design): ប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ 3^2 Factorial Design ដើម្បីស្វែងរករូបមន្តល្អបំផុត ដោយសាកល្បងផ្លាស់ប្តូរកម្រិត Carbopol Ultrez-10 (០,៣%, ០,៥%, ០,៧%) និងកម្រិតសារធាតុចម្រាញ់មង្ឃុត (០,៥%, ០,៧៥%, ១%) រួចកូរលាយជាមួយទឹកនិងសារធាតុផ្សំផ្សេងៗ។
តេស្តប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងបាក់តេរី (Antibacterial Activity Testing): រៀបចំការធ្វើតេស្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ Agar-well diffusion method ដើម្បីវាស់អង្កត់ផ្ចិតនៃតំបន់ទប់ស្កាត់ (Inhibition Zone) ទៅលើបាក់តេរី Staphylococcus aureus និង Propionibacterium acnes។
វាយតម្លៃគុណភាពរូបវន្ត និងកម្រិតរលាក (Quality & Safety Evaluation): ប្រើឧបករណ៍ Brookfield Viscometer ដើម្បីវាស់ភាពខាប់នៃជែល វាស់កម្រិត pH ឱ្យនៅចន្លោះ ៥,៨-៦,២ និងធ្វើតេស្ត Patch test លើសត្វទន្សាយដើម្បីធានាថាជែលមិនបង្កឱ្យរលាកស្បែក។
ធ្វើតេស្តចំណូលចិត្តអតិថិជន (Consumer Acceptance Test): ជ្រើសរើសនិស្សិតស្ម័គ្រចិត្តចំនួនប្រមាណ ១២០នាក់ ឱ្យសាកល្បងលាបជែល រួចវាយតម្លៃលើពណ៌ ក្លិន ភាពខាប់ និងចំណូលចិត្តទូទៅ ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់វាយតម្លៃ 9-point hedonic scale ហើយប្រើ SPSS ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
3^2 Factorial Design (ការរចនាបែប 3^2 Factorial)	ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើក្នុងការពិសោធន៍ ដើម្បីសាកល្បងកត្តា២ផ្សេងគ្នា ដែលកត្តានីមួយៗមាន៣កម្រិត ក្នុងគោលបំណងស្វែងរករូបមន្តដ៏ល្អបំផុតដោយមិនបាច់ចំណាយពេលធ្វើតេស្តច្រើនដងពេក។	ដូចជាការសាកល្បងលាយកាហ្វេនិងស្ករ៣កម្រិតផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើការលាយបញ្ចូលគ្នាមួយណាដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់បំផុតដោយមិនចាំបាច់សាកល្បងគ្រប់លទ្ធភាពទាំងអស់។
Agar-well diffusion method (វិធីសាស្ត្រ Agar-well diffusion)	ជាវិធីសាស្រ្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុប្រឆាំងបាក់តេរី ដោយចោះរន្ធលើចាហួយចិញ្ចឹមបាក់តេរី រួចន្តក់សារធាតុនោះចូល ដើម្បីមើលថាតើវាអាចរារាំងបាក់តេរីមិនឲ្យលូតលាស់បានទំហំប៉ុនណា (តំបន់ទប់ស្កាត់)។	ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកទឹកចូលកណ្តាលហ្វូងស្រមោច ហើយយើងវាស់មើលថាតើស្រមោចរត់ចេញឆ្ងាយប៉ុណ្ណាពីចំណុចកណ្តាលនោះ។
Ethanolic extract (សារធាតុចម្រាញ់ដោយប្រើអេតាណុល)	ជាសារធាតុដែលទទួលបានពីការយកវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាសំបកមង្ឃុត) ទៅត្រាំក្នុងអាល់កុល (អេតាណុល) ដើម្បីរំលាយ និងទាញយកសារធាតុសកម្ម ឬឱសថពីក្នុងរុក្ខជាតិនោះ។	ដូចជាការយកតែទៅត្រាំក្នុងទឹកក្តៅ ដើម្បីទាញយករសជាតិនិងពណ៌ចេញពីស្លឹកតែអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនៅទីនេះគេប្រើអាល់កុលជំនួសទឹក។
Comedos (មុនក្បាលខ្មៅ ឬស)	ជាប្រភេទមុនដំបូងបង្អស់ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលរន្ធញើសនៅលើស្បែកត្រូវបានស្ទះដោយសារធាតុខ្លាញ់ (Sebum) និងកោសិកាស្បែកងាប់ ដែលជាកន្លែងអំណោយផលដល់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរី។	ដូចជាបំពង់ទឹកដែលស្ទះដោយសារកម្ទេចកំទីសំរាមនិងខ្លាញ់ ដែលធ្វើឲ្យទឹកមិនអាចហូរចេញបាន រួចក៏ហើមឡើង។
Xanthone (សង់តូន)	ជាសមាសធាតុគីមីសកម្មម្យ៉ាងដែលមានច្រើនក្នុងផ្លែមង្ឃុត (ជាពិសេសនៅសំបក) ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិយ៉ាងពូកែក្នុងការប្រឆាំងនឹងការរលាក និងសម្លាប់បាក់តេរីបង្កជំងឺ។	ដូចជាអង្គរក្សការពារស្បែកដែលមានតួនាទីវាយប្រហារនិងកម្ចាត់មេរោគដែលព្យាយាមមកតាំងទីលំនៅលើមុខរបស់យើង។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖