បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះអក្ខរកម្មសុខភាពក្នុងចំណោមមនុស្សចាស់នៅឃុំ Thung Hua ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមិនអាចប្រើប្រាស់កម្មវិធីសៀវភៅកំណត់ហេតុសុខភាព (Blue Book Application) របស់ក្រសួងសុខាភិបាលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការពិនិត្យ និងតាមដានសុខភាពដោយខ្លួនឯង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាការស្រាវជ្រាវបែបពាក់កណ្តាលពិសោធន៍ (Quasi-experimental research) ដោយអនុវត្តតាមទម្រង់សាកល្បងមុននិងក្រោយសម្រាប់ក្រុមតែមួយ (One-group pretest-posttest design) ដើម្បីវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃកម្មវិធី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Baseline (Pre-test without Health Literacy Program) ស្ថានភាពដើម (ការធ្វើតេស្តមុនពេលមានកម្មវិធីអក្ខរកម្មសុខភាព) |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់ស្ទង់ស្ថានភាពជាក់ស្តែង និងមិនទាមទារការចំណាយធនធាន។ ផ្តល់ទិន្នន័យមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់អំពីបញ្ហាប្រឈមរបស់មនុស្សចាស់។ | មនុស្សចាស់ខ្វះចំណេះដឹងផ្នែកឌីជីថល និងមិនអាចប្រើប្រាស់កម្មវិធី (App) ដើម្បីតាមដានសុខភាពដោយខ្លួនឯងបាន។ ពួកគេនៅតែពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើបុគ្គលិកពេទ្យ។ | ពិន្ទុមធ្យមនៃអក្ខរកម្មសុខភាព = 49.09 (ស្ថិតក្នុងកម្រិតមិនគ្រប់គ្រាន់) |
| Proposed Health Literacy Program (Post-test) កម្មវិធីអក្ខរកម្មសុខភាពដែលបានស្នើឡើង (ការធ្វើតេស្តក្រោយអនុវត្តកម្មវិធីរយៈពេល ៨ សប្តាហ៍) |
ជួយបង្កើនសមត្ថភាពមនុស្សចាស់ក្នុងការវាយតម្លៃរោគសញ្ញាសុខភាពទាំង ៩ តាមរយៈកម្មវិធី Blue Book បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ជួយឱ្យមនុស្សចាស់អាចតាមដានសុខភាព និងធ្វើការសម្រេចចិត្តបានដោយខ្លួនឯង។ | ទាមទារការចំណាយពេលវេលា (៨ សប្តាហ៍) និងកម្លាំងបុគ្គលិកសុខាភិបាលដើម្បីចុះបណ្តុះបណ្តាល។ ទាមទារឱ្យមនុស្សចាស់មានស្មាតហ្វូន និងអ៊ិនធឺណិត។ | ពិន្ទុមធ្យមនៃអក្ខរកម្មសុខភាព = 97.47 (កម្រិតគ្រប់គ្រាន់ខ្លាំង), មានអត្ថន័យស្ថិតិ p ≤ 0.001 |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារពេលវេលាបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេល ៨ សប្តាហ៍ ព្រមទាំងឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា និងធនធានមនុស្សដើម្បីណែនាំមនុស្សចាស់ឱ្យចេះប្រើប្រាស់កម្មវិធីទូរស័ព្ទ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំ Thung Hua ស្រុក Wang Nuea ខេត្ត Lampang ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើមនុស្សចាស់អាយុ ៦០ ឆ្នាំឡើងទៅ ដែលភាគច្រើនមានកម្រិតវប្បធម៌ត្រឹមបឋមសិក្សា និងប្រកបមុខរបរកសិកម្ម។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះគឺមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងបរិបទនៅតាមតំបន់ជនបទ ដែលមនុស្សចាស់ភាគច្រើនមានកម្រិតអប់រំទាប ប៉ុន្តែការយកមកអនុវត្តតម្រូវឱ្យមានការគិតគូរពីរបាំងភាសា និងកម្រិតអក្ខរកម្មឌីជីថលនៅក្នុងស្រុកជាមុនសិន។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលអក្ខរកម្មសុខភាពនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញសេវាសុខាភិបាលឌីជីថលសម្រាប់ក្រុមមនុស្សវ័យចំណាស់។
ជារួម ការរចនាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលដែលភ្ជាប់បច្ចេកវិទ្យាជាមួយនឹងការថែទាំសុខភាព គឺជាគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការត្រៀមខ្លួនប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃចំនួនមនុស្សចាស់នាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Health Literacy | សមត្ថភាពរបស់បុគ្គលក្នុងការស្វែងរក ស្វែងយល់ វាយតម្លៃ និងប្រើប្រាស់ព័ត៌មានសុខភាពដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវក្នុងការថែទាំសុខភាព និងការពារជំងឺប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការចេះអាននិងយល់អត្ថន័យនៃសៀវភៅណែនាំ ដើម្បីអាចជួសជុលនិងថែទាំម៉ាស៊ីនរាងកាយរបស់យើងបានត្រឹមត្រូវដោយខ្លួនឯង។ |
| Blue Book Application | ជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃផ្លូវការរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលប្រទេសថៃ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សចាស់ ឬអ្នកថែទាំអាចកត់ត្រា និងវាយតម្លៃរោគសញ្ញាសុខភាពទាំង ៩ ផ្នែកដោយខ្លួនឯងបានតាមរយៈប្រព័ន្ធឌីជីថលជំនួសឱ្យការប្រើសៀវភៅក្រដាស។ | ដូចជាកូនសៀវភៅពេទ្យប្រចាំតួដែលបំប្លែងទៅជាកម្មវិធីក្នុងទូរស័ព្ទ ដែលអាចជួយរំលឹក និងវាយតម្លៃពីអាការៈជំងឺផ្សេងៗបានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
| Quasi Experimental Research | ជាប្រភេទនៃការស្រាវជ្រាវដែលមានការសាកល្បងអនុវត្តកម្មវិធីអ្វីមួយទៅលើក្រុមគោលដៅ ដើម្បីវាស់ស្ទង់លទ្ធផល ប៉ុន្តែមិនមានការជ្រើសរើសក្រុមប្រៀបធៀបដោយចៃដន្យ (Randomization) ពេញលេញដូចការពិសោធន៍ពិតប្រាកដនោះទេ ភាគច្រើនប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពកម្មវិធីក្នុងសហគមន៍ជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការសាកល្បងបង្រៀនមុខវិជ្ជាថ្មីដល់សិស្សមួយថ្នាក់ រួចវាស់ស្ទង់ពិន្ទុមុននិងក្រោយរៀន ដោយមិនបានប្រៀបធៀបជាផ្លូវការជាមួយសិស្សថ្នាក់ផ្សេង។ |
| Mini-Cog | ជាឧបករណ៍សម្រាប់ធ្វើតេស្តវាយតម្លៃកម្រិតនៃការចងចាំ និងមុខងារខួរក្បាលយ៉ាងរហ័ស ដែលគ្រូពេទ្យប្រើដើម្បីស្វែងរកហានិភ័យនៃជំងឺវង្វេងវង្វាន់ (Dementia) ឬការថយចុះការចងចាំនៅក្នុងមនុស្សចាស់។ | ដូចជាការលេងហ្គេមទន្ទេញពាក្យខ្លីៗ ឬគូររូបនាឡិកា ដើម្បីល្បងមើលថាតើខួរក្បាលរបស់មនុស្សចាស់នៅចងចាំបានល្អកម្រិតណា។ |
| Timed Up and Go test (TUGT) | ជាការធ្វើតេស្តវាយតម្លៃសមត្ថភាពនៃការធ្វើចលនារាងកាយ និងតុល្យភាពរបស់មនុស្សចាស់ ដោយវាស់វែងរយៈពេលដែលពួកគេងើបពីកៅអី ដើរចម្ងាយ ៣ ម៉ែត្រ ហើយត្រឡប់មកអង្គុយវិញ ដើម្បីរកមើលហានិភ័យនៃការដួល។ | ដូចជាការចាប់ម៉ោងមើលថាតើមនុស្សចាស់ម្នាក់អាចក្រោកឈរ ដើរទៅមុខបន្តិច ហើយត្រឡប់មកអង្គុយវិញបានលឿននិងមានលំនឹងដែរឬអត់។ |
| Activities of Daily Living (ADL) | សូចនាករសម្រាប់វាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងការបំពេញការងារចិញ្ចឹមជីវិតប្រចាំថ្ងៃដោយខ្លួនឯង ដូចជាការញ៉ាំអាហារ ការងូតទឹក ការស្លៀកពាក់ និងការប្រើប្រាស់បង្គន់ជាដើម។ | ដូចជាតារាងពិន្ទុវាយតម្លៃថាតើមនុស្សចាស់នៅមានកម្លាំងអាចមើលថែខ្លួនឯងបានកម្រិតណា ដោយមិនបាច់ពឹងកូនចៅ។ |
| Telemedicine | ការផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពពីចម្ងាយ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនង ដូចជាការហៅទូរស័ព្ទ ឬវីដេអូ ដើម្បីពិគ្រោះយោបល់ ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលជំងឺដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរទៅមន្ទីរពេទ្យផ្ទាល់។ | ដូចជាការខលវីដេអូហៅគ្រូពេទ្យមកពិនិត្យជំងឺដល់ផ្ទះ តាមរយៈអេក្រង់ទូរស័ព្ទ ឬកុំព្យូទ័រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
