បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាអត្រាខ្ពស់នៃជំងឺកង្វះឈាមក្រហម (Anemia) ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ដែលបណ្តាលមកពីការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺនេះនៅមានកម្រិតទាប ដូចជាការមិនសូវញ៉ាំថ្នាំជាតិដែក និងការខកខានក្នុងការពិនិត្យផ្ទៃពោះ (ANC)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបស្រាវជ្រាវទំនាក់ទំនង (Correlational design) ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រកាត់ទទឹង (Cross-sectional approach)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Impact of Knowledge Assessment ការវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃចំណេះដឹង |
ផ្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំក្នុងការជួយឱ្យស្ត្រីមានផ្ទៃពោះយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់នៃការខ្វះជាតិដែក និងចេះសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ។ | ចំណេះដឹងតែមួយមុខមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធានាថាបុគ្គលម្នាក់នឹងផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាអនុវត្តជាក់ស្តែងនោះទេ។ | មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានយ៉ាងសំខាន់ (p = 0.000; r = 0.491) ទៅនឹងអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺកង្វះឈាមក្រហម។ |
| Husband Support Evaluation ការវាយតម្លៃការគាំទ្រពីស្វាមី |
ជាកត្តាជំរុញទឹកចិត្តដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតដែលជួយឱ្យស្ត្រីមានផ្ទៃពោះអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។ | ទាមទារឱ្យមានការចំណាយពេលវេលា និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបុរសជាស្វាមី ដែលជារឿយៗតែងរវល់នឹងការងារ។ | មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងជាងគេបំផុត (p = 0.000; r = 0.581) ទៅនឹងការកែលម្អអាកប្បកិរិយាការពារកង្វះឈាម។ |
| Beliefs and Taboos Analysis ការវិភាគលើជំនឿ និងត្រណម |
ការមានជំនឿវិជ្ជមានអាចការពារទារក និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះពីហានិភ័យដោយការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ | ឥទ្ធិពលនៃជំនឿមានការថយចុះនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងដោយសារការវិវត្តនៃសង្គមទំនើប។ | គ្មានទំនាក់ទំនងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះទេនៅក្នុងការសិក្សានេះ (p = 0.227; r = 0.098)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញទេ ប៉ុន្តែទាមទារឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យដែលមានស្តង់ដារ និងចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅមណ្ឌលសុខភាព Sidotopo Wetan ក្នុងទីក្រុងស៊ូរ៉ាបាយ៉ា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើស្ត្រីនៅតំបន់ទីក្រុង (ភាគច្រើនមានការអប់រំកម្រិតវិទ្យាល័យ និងជាស្ត្រីមេផ្ទះ)។ ទិន្នន័យនេះមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿ និងការអនុវត្តនៅតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលនោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះស្ត្រីនៅតំបន់ជនបទនៃកម្ពុជានៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវត្រណមហូបចុក និងខ្វះខាតការអប់រំ ដែលទាមទារការវាយតម្លៃក្នុងបរិបទខុសពីនេះ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ មានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រលើកកម្ពស់សុខភាពមាតានៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការពង្រីកគោលដៅអប់រំសុខភាពទៅកាន់ស្វាមី និងសមាជិកគ្រួសារ គឺជាគន្លឹះដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាជំងឺកង្វះឈាមក្រហមចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Anemia | ស្ថានភាពដែលរាងកាយខ្វះកោសិកាឈាមក្រហមដែលមានសុខភាពល្អ ឬខ្វះអេម៉ូក្លូប៊ីនដើម្បីដឹកនាំអុកស៊ីហ្សែនទៅកាន់ជាលិការាងកាយ ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការខ្វះជាតិដែកក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះ។ | វាដូចជារថយន្តដែលខ្វះសាំង ធ្វើឱ្យរាងកាយម្តាយនិងទារកអស់កម្លាំង និងមិនអាចលូតលាស់បានល្អដោយសារខ្វះខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនសម្រាប់ចំហេះ។ |
| Lawrence Green’s Theory | ជាទ្រឹស្តីផ្នែកសុខភាពសាធារណៈដែលពន្យល់ថា អាកប្បកិរិយាសុខភាពរបស់មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយកត្តាបីយ៉ាងគឺ៖ កត្តាជំរុញ (ចំណេះដឹង ជំនឿ) កត្តាគាំទ្រ (ធនធានសង្គម) និងកត្តាពង្រឹង (ការគាំទ្រពីគ្រួសារឬគ្រូពេទ្យ)។ | វាប្រៀបដូចជាការដាំដើមឈើមួយដើម ដែលត្រូវការទាំងគ្រាប់ពូជល្អ (ចំណេះដឹង) ដីមានជីជាតិ (ធនធាន) និងការថែទាំពីអ្នកដាំ (ការគាំទ្រពីស្វាមី) ទើបវាអាចលូតលាស់និងមានផ្លែផ្កាបាន។ |
| Cross-sectional approach | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូលទិន្នន័យពីក្រុមមនុស្សផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងពេលវេលាតែមួយជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងចំណេះដឹងនិងអាកប្បកិរិយា ដោយមិនបាច់តាមដានពួកគាត់រាប់ឆ្នាំនោះទេ។ | ដូចជាការថតរូបមួយប៉ុស្តិ៍នៃសកម្មភាពមនុស្សច្រើននាក់ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីមើលថាអ្នកណាកំពុងធ្វើអ្វីខ្លះនៅវិនាទីនោះ ជាជាងការថតជាវីដេអូតាមដានពេញមួយថ្ងៃ។ |
| Purposive sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការសិក្សា ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវកំណត់លក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ទុកជាមុន (ឧទាហរណ៍៖ ជ្រើសរើសតែស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលរស់នៅជាមួយស្វាមី និងគ្មានជំងឺផ្សេងៗ) ដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យចំគោលដៅនៃការសិក្សា។ | ដូចជាការរើសយកតែផ្លែប៉ោមពណ៌ក្រហមចេញពីកន្ត្រកដែលមានផ្លែឈើចម្រុះ ដើម្បីយកមកធ្វើតេស្តរសជាតិផ្លែប៉ោមក្រហមដោយមិនខ្វល់ពីផ្លែឈើផ្សេង។ |
| Spearman’s Rho | ជារូបមន្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរដែលមានលក្ខណៈជាចំណាត់ថ្នាក់ (Ordinal data) ដើម្បីរកមើលថាតើនៅពេលកត្តាមួយប្រែប្រួល កត្តាមួយទៀតប្រែប្រួលតាមស្របគ្នា ឬផ្ទុយគ្នាដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រើម៉ែត្រវាស់មើលថា តើកម្ពស់របស់សិស្សមានទំនាក់ទំនងស្របគ្នាជាមួយទម្ងន់របស់ពួកគេដែរឬទេ (បើកម្ពស់កើន តើទម្ងន់កើនតាមដែរឬទេ)។ |
| Antenatal care (ANC) | សេវាថែទាំសុខភាព ការអប់រំ និងការពិនិត្យតាមដានដែលផ្តល់ដោយអ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រដល់ស្ត្រីក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ដើម្បីការពារជំងឺនានា និងធានាសុវត្ថិភាពទាំងម្តាយនិងទារក។ | ដូចជាការយកឡានទៅត្រួតពិនិត្យម៉ាស៊ីនតាមកាលកំណត់នៅយានដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាវានឹងមិនខូចនៅតាមផ្លូវពេលកំពុងបើកបរ។ |
| Cronbach’s alpha | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃ "ភាពជឿជាក់" (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរនីមួយៗនៅក្នុងក្រុមនោះវាស់ស្ទង់ពីបញ្ហាតែមួយដូចគ្នាក្នុងកម្រិតណា ដើម្បីបញ្ជាក់ថាកម្រងសំណួរនោះមានស្តង់ដារ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់វត្ថុមួយនៅលើជញ្ជីងដដែល ៣ដង ហើយជញ្ជីងបង្ហាញលទ្ធផលដូចគ្នាទាំង ៣ដង ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះអាចទុកចិត្តបានពិតប្រាកដ។ |
| Maternal morbidity | ស្ថានភាពជំងឺ ការរងរបួស ឬបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរទាំងឡាយណាដែលកើតមានចំពោះស្ត្រីអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ពេលសម្រាល ឬក្រោយពេលសម្រាលកូន ដែលមិនបណ្តាលឱ្យស្លាប់ តែប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្ត។ | វាប្រៀបបាននឹងការរងរបួសបាក់ឆ្អឹងពេលលេងកីឡា ដែលមិនគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត តែធ្វើឱ្យអ្នកលេងបាត់បង់សមត្ថភាពនិងត្រូវសម្រាកព្យាបាលមួយរយៈ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
