បញ្ហា (The Problem)៖ នៅប្រទេសកាមេរូន បញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងបញ្ហាលើសទម្ងន់កំពុងកើនឡើងស្របគ្នា (Double burden of malnutrition) ខណៈដែលទិន្នន័យជាក់លាក់ស្តីពីការទទួលទានអាហារ និងសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់យុវជននៅមានកម្រិតនៅឡើយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃការទទួលទានអាហារ និងសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់និស្សិតថ្នាក់អនុបណ្ឌិតចំនួន ៥៨ នាក់ (បុរស ៣៩ និងស្ត្រី ១៩ នាក់) អាយុចន្លោះពី ២១ ទៅ ៣១ ឆ្នាំ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃរបបអាហារ និងរង្វាស់រាងកាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 24-hour Dietary Recall & Food Weighting ការកត់ត្រារបបអាហាររយៈពេល ២៤ ម៉ោង និងការថ្លឹងទម្ងន់អាហារ |
ផ្តល់ទិន្នន័យលម្អិតអំពីបរិមាណកាឡូរី និងសារធាតុចិញ្ចឹមប្រចាំថ្ងៃបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ តាមរយៈការកត់ត្រាផ្ទាល់។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកចូលរួមឱ្យចេះប៉ាន់ស្មាន ឬថ្លឹងអាហារ ហើយអាចមានភាពលម្អៀងដោយសារការភ្លេចភ្លាំង ឬកត់ត្រាមិនអស់។ | រកឃើញថាអាហារមានការខ្វះខាតប្រូតេអ៊ីនធ្ងន់ធ្ងរ (៥.៧% សម្រាប់បុរស និង ៧.៤% សម្រាប់ស្ត្រី) និងមានកាបូអ៊ីដ្រាតខ្ពស់ជ្រុល។ |
| Anthropometric Measurement (BMI) ការវាស់វែងរង្វាស់រាងកាយ (សន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ - BMI) |
ចំណាយតិច ងាយស្រួលអនុវត្តលើមនុស្សច្រើន និងជាស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់វាយតម្លៃហានិភ័យសុខភាពបឋម។ | មិនអាចបែងចែកដាច់រវាងម៉ាសសាច់ដុំ និងជាតិខ្លាញ់ក្នុងរាងកាយបានទេ ដែលអាចធ្វើឱ្យការវាយតម្លៃអត្តពលិកមានការភាន់ច្រឡំ។ | រកឃើញថាស្ត្រីប្រមាណ ២០% ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលើសទម្ងន់កម្រិតទី១ (Grade 1 overweight) ទោះបីជាទទួលទានថាមពលតិចជាងបុរសក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ទេ ដោយពឹងផ្អែកជាចម្បងលើឧបករណ៍វាស់វែងរាងកាយសាមញ្ញ និងទិន្នន័យសមាសធាតុអាហារពីតារាងស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Douala ប្រទេសកាមេរូន លើនិស្សិតថ្នាក់អនុបណ្ឌិតចំនួនតែ ៥៨ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាទំហំសំណាកតូច និងមិនអាចតំណាងឱ្យយុវជនទូទាំងប្រទេសបានឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យពីតំបន់អាហ្វ្រិកអាចមានភាពលំអៀងខ្លាំង ដោយសារវប្បធម៌នៃការបរិភោគ និងប្រភេទអាហារជាមូលដ្ឋាន (ដូចជាការទទួលទានមើមដំឡូងច្រើននៅកាមេរូន) ខុសប្លែកពីរបបអាហារខ្មែរដែលពឹងផ្អែកជាចម្បងលើអង្ករ ត្រីសាច់ និងបន្លែ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃរបបអាហារសាមញ្ញនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់ពីស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់និស្សិតយុវជន។
ការអនុវត្តការស្ទង់មតិនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយផ្តល់ជាទិន្នន័យគោល សម្រាប់រៀបចំកម្មវិធីអប់រំអាហារូបត្ថម្ភនៅតាមគ្រឹះស្ថានសិក្សា ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមិនឆ្លង (NCDs) នាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Macronutrient (សារធាតុចិញ្ចឹមម៉ាក្រូ / សារធាតុចិញ្ចឹមផ្តល់ថាមពល) | ប្រភេទសារធាតុចិញ្ចឹមដែលរាងកាយត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើតថាមពលនិងទ្រទ្រង់រាងកាយ ដែលរួមមាន ប្រូតេអ៊ីន (សាច់សត្វ សណ្តែក) កាបូអ៊ីដ្រាត (បាយ នំប៉័ង ដំឡូង) និងលីពីតឬខ្លាញ់។ | ដូចជាប្រេងឥន្ធនៈ អុស និងធ្យូង ដែលអ្នកផ្តល់ឲ្យម៉ាស៊ីនដើម្បីឲ្យវាមានកម្លាំងដំណើរការ។ |
| Double burden of malnutrition (បន្ទុកទ្វេដងនៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ) | ស្ថានភាពដែលសង្គម គ្រួសារ ឬបុគ្គលម្នាក់ប្រឈមនឹងបញ្ហាពីរផ្ទុយគ្នាក្នុងពេលតែមួយ គឺកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ (ស្គមស្គាំង ក្រិន ខ្វះជីវជាតិ) និងការលើសអាហារូបត្ថម្ភ (លើសទម្ងន់ ជំងឺធាត់) ដែលច្រើនកើតមាននៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ | ដូចជាប្រទេសមួយដែលមានប្រជាជនខ្លះដាច់ពោះអត់អាហារ ឯប្រជាជនខ្លះទៀតឈឺដោយសារញ៉ាំអាហារសម្បូរជាតិខ្លាញ់និងស្ករច្រើនពេក។ |
| Anthropometric measures (រង្វាស់រាងកាយ / អង់ត្រូប៉ូមេទ្រី) | ការវាស់វែងបរិមាណនិងទំហំនៃរាងកាយមនុស្ស (ដូចជា ទម្ងន់ កម្ពស់ ទំហំចង្កេះ) ដើម្បីវាយតម្លៃពីការលូតលាស់ ស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភ និងហានិភ័យនៃជំងឺផ្សេងៗ។ | ដូចជាការយកម៉ែត្រទៅវាស់ទំហំដើមឈើនិងថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែរបស់វា ដើម្បីដឹងថាដើមឈើនោះលូតលាស់បានល្អកម្រិតណា។ |
| Body Mass Index - BMI (សន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ) | រង្វាស់ស្តង់ដារមួយដែលគណនាដោយយកទម្ងន់ (គិតជាគីឡូក្រាម) ចែកនឹងការ៉េនៃកម្ពស់ (គិតជាម៉ែត្រ) ដើម្បីចាត់ថ្នាក់មនុស្សម្នាក់ថាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខ្វះទម្ងន់ ទម្ងន់ធម្មតា លើសទម្ងន់ ឬធាត់កម្រិតធ្ងន់។ | ជាលេខកូដពិសេសមួយដែលគណនាចេញពីទម្ងន់និងកម្ពស់របស់អ្នក ដើម្បីប្រាប់ថាតើអ្នកមានរាងកាយសមល្មម ស្គមពេក ឬធាត់ពេក។ |
| 24 h recall basis (ការរំលឹករបបអាហារ២៤ម៉ោង) | វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវអាហារូបត្ថម្ភ ដោយតម្រូវឲ្យអ្នកចូលរួមរៀបរាប់រំលឹកឡើងវិញនូវរាល់អាហារ និងភេសជ្ជៈទាំងអស់ដែលពួកគេបានទទួលទានក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោងចុងក្រោយ ដើម្បីវាយតម្លៃការទទួលទានកាឡូរី និងសារធាតុចិញ្ចឹម។ | ដូចជាប៉ូលីសសាកសួរអ្នកឲ្យរៀបរាប់ត្រឡប់ក្រោយវិញនូវរាល់សកម្មភាពនិងរាល់អ្វីដែលអ្នកបានញ៉ាំកាលពីម្សិលមិញពេញមួយថ្ងៃ។ |
| Acceptable Macronutrient Distribution Ranges - AMDRs (កម្រិតចែកចាយសារធាតុចិញ្ចឹមម៉ាក្រូដែលអាចទទួលយកបាន) | ជួរភាគរយស្តង់ដារដែលត្រូវបានណែនាំសម្រាប់ការទទួលទានប្រូតេអ៊ីន កាបូអ៊ីដ្រាត និងខ្លាញ់ ដែលផ្តល់ថាមពលគ្រប់គ្រាន់ដល់រាងកាយ និងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងៗ។ | ដូចជារូបមន្តលាយស៊ីម៉ងត៍ ខ្សាច់ និងទឹក ក្នុងសមាមាត្រដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ដើម្បីសង់ផ្ទះឲ្យបានរឹងមាំនិងមិនងាយប្រេះស្រាំ។ |
| Chronic energy deficient - CED (កង្វះថាមពលរ៉ាំរ៉ៃ) | ស្ថានភាពសុខភាពដែលរាងកាយទទួលបានថាមពល (កាឡូរី) មិនគ្រប់គ្រាន់ជាប្រចាំក្នុងរយៈពេលយូរ ដែលបណ្តាលឲ្យទម្ងន់ស្រកចុះខ្លាំង (BMI ទាបជាងស្តង់ដារ) និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពធ្វើការងារ។ | ដូចជាទូរស័ព្ទដែលសាកថ្មមិនសូវពេញជាប់រហូតពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ធ្វើឲ្យវាខ្សោយកម្លាំង និងមិនអាចប្រើប្រាស់កម្មវិធីធំៗបានយូរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
