បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងរុករក និងចងក្រងទិន្នន័យរុក្ខជាតិឱសថដែលដុះដោយធម្មជាតិនៅតាមតំបន់ដីទំនេរ ក្នុងស្រុកមឿង ខេត្តនន្ទបុរី ប្រទេសថៃ ដែលកំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់ដោយសារការអភិវឌ្ឍទីក្រុង និងការកសាងអគារពាណិជ្ជកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចុះប្រមូលសំណាករុក្ខជាតិនៅទីវាល និងការកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រដោយផ្អែកលើឯកសារយោង និងសំណាកគំរូ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Field Survey and Specimen Collection ការចុះអង្កេត និងប្រមូលសំណាករុក្ខជាតិនៅទីវាល |
ទទួលបានសំណាករុក្ខជាតិជាក់ស្តែង និងព័ត៌មានលម្អិតពីទីជម្រកធម្មជាតិ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពជីវចម្រុះពិតប្រាកដ។ | ចំណាយពេលយូរ ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងត្រូវចុះផ្ទាល់ជាប្រចាំនៅតាមតំបន់គោលដៅ។ | ប្រមូលបានសំណាករុក្ខជាតិឱសថចំនួន ១៣៨ប្រភេទ ក្នុង ៥២អំបូរ ក្នុងរយៈពេល ១០ខែ។ |
| Taxonomic Identification via Herbarium Comparison ការកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយសំណាករុក្ខគម្ពីរ (Herbarium) |
ផ្តល់ភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ (Plant Taxonomy) ដោយផ្អែកលើសំណាកគំរូស្តង់ដារថ្នាក់ជាតិ។ | ត្រូវការអ្នកជំនាញផ្នែករុក្ខសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ និងសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់រុក្ខគម្ពីរថ្នាក់ជាតិ ដែលអាចមានកម្រិតសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវទូទៅ។ | អាចបញ្ជាក់ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ (Botanical names) នៃរុក្ខជាតិទាំង ១៣៨ប្រភេទបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវផ្នែករុក្ខសាស្ត្រ រួមមានឧបករណ៍ប្រមូលសំណាកនៅទីវាល ពេលវេលាចុះអង្កេតរយៈពេលយូរ និងការចូលប្រើប្រាស់បណ្ណាល័យរុក្ខគម្ពីរ។
ទិន្នន័យនៃការសិក្សានេះត្រូវបានប្រមូលផ្តុំតែនៅក្នុងតំបន់ដីទំនេរ នៃស្រុកមឿង ខេត្តនន្ទបុរី ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៩ ដល់១៩៩០។ ទីតាំងនេះជាតំបន់ដែលកំពុងរងការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្ម ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិឱសថមួយចំនួនប្រឈមនឹងការបាត់បង់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះជាសារដាស់តឿនមួយដ៏សំខាន់ ខណៈដែលតំបន់ជាយក្រុង និងទីវាលទំនេរនានាកំពុងត្រូវបានឈូសឆាយសាងសង់ ដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ប្រភេទរុក្ខជាតិឱសថសំខាន់ៗដោយមិនដឹងខ្លួន។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការសិក្សារុក្ខសាស្ត្រ និងការអភិរក្សនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខណ្ឌដ៏សាមញ្ញតែមានប្រសិទ្ធភាព សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាក្នុងការចងក្រងទិន្នន័យជីវចម្រុះក្នុងតំបន់ទីក្រុង និងថែរក្សាចំណេះដឹងផ្នែកឱសថបុរាណឱ្យមានចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Herbarium specimen (សំណាករុក្ខគម្ពីរ / សំណាករុក្ខជាតិក្រៀម) | ការប្រមូល សង្កត់ និងសម្ងួតរុក្ខជាតិ រួចបិទលើក្រដាសដោយមានកត់ត្រាព័ត៌មានលម្អិត (ឈ្មោះ ទីកន្លែង កាលបរិច្ឆេទ) ដើម្បីទុកជាឯកសារយោងសម្រាប់ការសិក្សា និងផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការធ្វើសៀវភៅអាល់ប៊ុមរូបថតរុក្ខជាតិពិតៗ ដែលយើងសម្ងួតទុកឱ្យបានស្អាត ដើម្បីងាយស្រួលយកមកប្រៀបធៀបនៅថ្ងៃក្រោយ។ |
| Plant Taxonomy (វត្តិករសាស្ត្ររុក្ខជាតិ) | សាខាមួយនៃជីវវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីការកំណត់អត្តសញ្ញាណ ការដាក់ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ និងការចាត់ថ្នាក់រុក្ខជាតិទៅតាមក្រុម អំបូរ ឬប្រភេទរបស់វា ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យតាមចំណាត់ថ្នាក់ច្បាស់លាស់ (រឿងប្រលោមលោក ប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ) ដើម្បីឱ្យងាយស្រួលរក និងដឹងពីប្រភពរបស់វា។ |
| Botanical name (ឈ្មោះរុក្ខសាស្ត្រ / ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ) | ឈ្មោះជាផ្លូវការ និងជាសកលដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យរុក្ខជាតិនីមួយៗ (ច្រើនប្រើភាសាឡាតាំង) ដែលផ្សំឡើងពីឈ្មោះត្រកូល (Genus) និងឈ្មោះប្រភេទ (Species) ដើម្បីចៀសវាងការភាន់ច្រឡំជាមួយឈ្មោះក្នុងស្រុក។ | ដូចជាលេខលិខិតឆ្លងដែន ឬអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណរបស់រុក្ខជាតិ ដែលមានតែមួយគ្មានពីរ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក។ |
| Angiosperms (រុក្ខជាតិមានផ្កា / អង់ស្យូស្ពែម) | ក្រុមរុក្ខជាតិដែលមានផ្កា ហើយគ្រាប់របស់វាត្រូវបានការពារដោយសំបកផ្លែ (អូវែ)។ វាជាក្រុមរុក្ខជាតិដែលសម្បូរជាងគេបំផុតនៅលើផែនដី និងរួមបញ្ចូលទាំងរុក្ខជាតិឱសថភាគច្រើននៅក្នុងការសិក្សានេះ។ | ដូចជាកាដូដែលត្រូវបានខ្ចប់យ៉ាងជិតល្អក្នុងប្រអប់ (គ្រាប់រុក្ខជាតិរុំព័ទ្ធដោយសាច់ផ្លែ) ខុសពីរុក្ខជាតិស្រល់ដែលមានគ្រាប់ននល។ |
| Dicotyledones (រុក្ខជាតិឌីកូទីលេដូន / រុក្ខជាតិពូជមានកាលីបពីរ) | អនុក្រុមនៃរុក្ខជាតិមានផ្កា ដែលគ្រាប់របស់វាមានកាលីប (សន្លឹកបណ្ដុះកូន) ចំនួនពីរ។ រុក្ខជាតិទាំងនេះច្រើនមានស្លឹកមានសរសៃបែកខ្នែង និងប្រព័ន្ធឫសកែវ។ | ដូចជាគ្រាប់សណ្តែកដី ដែលពេលយើងបកសំបកចេញ វាអាចប្រេះជាពីរកំណាត់ស្មើគ្នាបាន។ |
| Plant habit (ទម្រង់រុក្ខជាតិ / លក្ខណៈលូតលាស់) | ទម្រង់រូបរាងទូទៅ ឬរបៀបនៃការលូតលាស់តាមធម្មជាតិរបស់រុក្ខជាតិ ដូចជា ជាប្រភេទដើមឈើធំ (Tree) គុម្ពព្រៃ (Shrub) វល្លិ (Climber) ឬរុក្ខជាតិស្មៅ (Herb)។ | ដូចជាការរៀបរាប់ពីរូបរាងរបស់មនុស្សថាតើគាត់ខ្ពស់ ទាប ស្គម ឬធាត់អញ្ចឹងដែរ សម្រាប់រុក្ខជាតិវាគឺជារូបរាងទម្រង់ដើមរបស់វា។ |
| Therapeutic properties (លក្ខណៈព្យាបាល / សារធាតុឱសថ) | សមត្ថភាព ឬសក្តានុពលរបស់រុក្ខជាតិ (ឬផ្នែកណាមួយរបស់វាដូចជា ស្លឹក ឫស ផ្កា ផ្លែ) ក្នុងការយកមកប្រើប្រាស់ជាថ្នាំសម្រាប់បង្ការ ឬព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗតាមក្បួនវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ ឬទំនើប។ | ដូចជាតួនាទីរបស់ថ្នាំពេទ្យនីមួយៗអញ្ចឹងដែរ រុក្ខជាតិខ្លះអាចដើរតួជាថ្នាំបញ្ចុះកម្តៅ ឯខ្លះទៀតជាថ្នាំបំបាត់ការឈឺក្បាល ឬរលាក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
