បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាគម្លាតដ៏ធំរវាងរបកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវសុខភាព និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅក្នុងគ្លីនិក ដោយសារតែការស្រាវជ្រាវភាគច្រើនខ្វះការរាយការណ៍អំពីសុពលភាពខាងក្រៅ (External Validity) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការអនុវត្តទូទៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវនិន្នាការនៃការរាយការណ៍ស្រាវជ្រាវបច្ចុប្បន្ន និងស្នើឡើងនូវវិធានការជាក់ស្តែងដើម្បីពង្រឹងការវាយតម្លៃសុពលភាពខាងក្រៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Efficacy Studies (Focus on Internal Validity) ការសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពបែបប្រពៃណី (ផ្តោតលើសុពលភាពខាងក្នុង) |
មានភាពម៉ត់ចត់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រខ្ពស់ (Scientific rigor) អាចគ្រប់គ្រងកត្តារំខានបានល្អ និងងាយស្រួលបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងនៃហេតុនិងផល។ | ខ្វះព័ត៌មានអំពីបរិបទជាក់ស្តែង មានការប្រើប្រាស់លក្ខខណ្ឌដកចេញ (Exclusion criteria) ច្រើន ដែលធ្វើឱ្យពិបាកយកទៅអនុវត្តក្នុងស្ថានភាពទូទៅ។ | ជួយបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ ប៉ុន្តែភាគរយនៃការបំប្លែងទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងមានកម្រិតទាប។ |
| Practical Clinical Trials / Dissemination Research ការសាកល្បងគ្លីនិកជាក់ស្តែង និងការស្រាវជ្រាវពីការផ្សព្វផ្សាយ |
មានសុពលភាពខាងក្រៅ (External validity) ខ្ពស់ អាចឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់អ្នកអនុវត្ត និងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយក្នុងស្ថានភាពពិត។ | អាចមានការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងអថេររំខាន (Confounders) និងទាមទារឱ្យមានការរាយការណ៍ទិន្នន័យបរិបទច្រើនស្មុគស្មាញ។ | ជួយផ្សារភ្ជាប់គម្លាតរវាងការស្រាវជ្រាវ និងការអនុវត្ត (Bench to bedside to community) ដោយផ្តោតលើភាពអាចឈានទៅដល់ និងនិរន្តរភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើផ្នែករឹង (Hardware) ឬកុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធវាយតម្លៃ និងការចំណាយពេលវេលាព្រមទាំងធនធានមនុស្សដើម្បីរាយការណ៍ពីទិន្នន័យបរិបទនៃការស្រាវជ្រាវ។
ការសិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រភាគច្រើនដែលបានលើកឡើង គឺធ្វើឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា ដោយប្រើប្រាស់សំណាកងាយស្រួល (Samples of convenience) និងមានលក្ខខណ្ឌដកចេញ (Exclusion criteria) តឹងរ៉ឹង ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យមិនតំណាងឱ្យប្រជាជនទូទៅ។ នេះជាបញ្ហាធំសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះបរិបទប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ធនធាន និងភាពចម្រុះនៃប្រជាជនយើងមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងពីលោកខាងលិច ការយកលទ្ធផលទាំងនោះមកអនុវត្តផ្ទាល់ដោយមិនបានគិតពីសុពលភាពខាងក្រៅអាចនឹងបរាជ័យ។
ការអនុវត្តស្តង់ដារវាយតម្លៃសុពលភាពខាងក្រៅនេះគឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកប្រើប្រាស់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកែលម្អប្រព័ន្ធសុខាភិបាលនៅកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ពីការពង្រឹងតែគុណភាពខាងក្នុង ទៅកាន់ការយកចិត្តទុកដាក់លើសុពលភាពខាងក្រៅ នឹងជួយឱ្យអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចជ្រើសរើសអន្តរាគមន៍សុខភាពដែលងាយស្រួលអនុវត្ត និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាជន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| External validity | គំនិតដែលវាយតម្លៃថាតើលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវមួយអាចយកទៅអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះមនុស្សទូទៅ ទីកន្លែងផ្សេងៗ និងក្នុងស្ថានភាពជីវិតពិតនៅក្រៅមន្ទីរពិសោធន៍ដែរឬទេ។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបតាមរូបមន្តក្នុងសៀវភៅ ដែលយើងចង់ដឹងថាតើពេលយកមកធ្វើនៅផ្ទះផ្ទាល់ខ្លួន វាមានរសជាតិឆ្ងាញ់ដូចចុងភៅធ្វើនៅភោជនីយដ្ឋានដែរឬទេ។ |
| Internal validity | កម្រិតនៃភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការរចនាការស្រាវជ្រាវ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានពិតជាកើតចេញពីការព្យាបាលឬអន្តរាគមន៍នោះមែន ដោយមិនមានការរំខានពីកត្តាខាងក្រៅផ្សេងឡើយ។ | ដូចជាការដាំរុក្ខជាតិក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ដែលគ្រប់គ្រងពន្លឺនិងទឹកបានល្អឥតខ្ចោះ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាជីថ្មីពិតជាធ្វើឱ្យវាលូតលាស់មែន ដោយគ្មានការរំខានពីសត្វល្អិត ឬអាកាសធាតុ។ |
| Translational research | ដំណើរការនៃការបំប្លែងរបកគំហើញវិទ្យាសាស្ត្រពីមន្ទីរពិសោធន៍ ឱ្យទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង វិធីសាស្ត្រព្យាបាល និងគោលនយោបាយសុខាភិបាលសម្រាប់ផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍។ | ដូចជាការយកគំនូរប្លង់ផ្ទះដែលវិស្វករបានគូសនៅលើក្រដាស ទៅសាងសង់ជាផ្ទះពិតប្រាកដសម្រាប់ឱ្យមនុស្សចូលរស់នៅបាន។ |
| Efficacy studies | ការសិក្សាដែលធ្វើឡើងដើម្បីសាកល្បងថាតើថ្នាំ ឬវិធីសាស្ត្រព្យាបាលណាមួយមានប្រសិទ្ធភាពឬទេ ក្រោមលក្ខខណ្ឌដ៏ល្អឥតខ្ចោះ និងមានការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតដើម្បីកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គង។ | ដូចជាការសាកល្បងបើកបររថយន្តថ្មីនៅលើផ្លូវរាបស្មើគ្មានឧបសគ្គក្នុងទីលានប្រណាំង ដើម្បីមើលថាតើវាអាចរត់បានលឿនកម្រិតណា។ |
| Practical clinical trials | ការសាកល្បងស្រាវជ្រាវដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ឬសហគមន៍ពិតប្រាកដ ដោយមានអ្នកជំងឺចម្រុះរស់នៅទីនោះផ្ទាល់ ដើម្បីមើលថាតើវិធីសាស្ត្រនោះមានប្រសិទ្ធភាពនិងងាយស្រួលអនុវត្តក្នុងស្ថានភាពជាក់ស្តែងដែរឬទេ។ | ដូចជាការយករថយន្តថ្មីនោះទៅបើកបរលើផ្លូវលំ ផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ និងក្នុងក្រុងដែលមានចរាចរណ៍កកស្ទះ ដើម្បីមើលថាតើវានៅតែដំណើរការល្អដែរឬទេ។ |
| CONSORT reporting criteria | សំណុំនៃគោលការណ៍ណែនាំអន្តរជាតិស្តង់ដារ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវរាយការណ៍ពីរបៀបដែលពួកគេបានរចនានិងអនុវត្តការសាកល្បងគ្លីនិកឱ្យបានច្បាស់លាស់ តម្លាភាព និងងាយស្រួលយល់។ | ដូចជាទម្រង់ស្តង់ដារដែលតម្រូវឱ្យជាងធ្វើផ្ទះទាំងអស់ ត្រូវសរសេររាយការណ៍ប្រាប់យ៉ាងលម្អិតពីប្រភេទស៊ីម៉ងត៍ ទំហំដែក និងវិធីសាស្ត្រដែលពួកគេបានប្រើក្នុងការសាងសង់។ |
| Evidence-based medicine | ការអនុវត្តវេជ្ជសាស្ត្រ ឬការសម្រេចចិត្តព្យាបាលអ្នកជំងឺ ដោយពឹងផ្អែកទៅលើភស្តុតាងនិងលទ្ធផលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗដែលគួរឱ្យទុកចិត្តបំផុត ជាជាងការប្រើតែបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឬទម្លាប់ចាស់ៗ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ GPS ឬផែនទី Google ដែលអាប់ដេតថ្មីៗដើម្បីស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់គោលដៅ ជាជាងការបើកបរតាមការស្មាន ឬសួរផ្លូវគេតាមចិញ្ចើមផ្លូវ។ |
| Dissemination research | ការស្រាវជ្រាវដើម្បីស្វែងយល់ពីវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុត ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ និងបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងឬរបកគំហើញថ្មីៗ ទៅដល់អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈពេទ្យ និងសហគមន៍ឱ្យបានទូលំទូលាយនិងអាចយកទៅអនុវត្តជាប្រចាំ។ | ដូចជាការសិក្សាពីយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារថាតើត្រូវផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមរបៀបណា ទើបធ្វើឱ្យប្រជាជននៅតាមជនបទបានស្គាល់ ព្រមទិញ និងបន្តប្រើប្រាស់ផលិតផលថ្មីមួយជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
