បញ្ហា (The Problem)៖ ការបង្កើតនិងការសម្របយុទ្ធសាស្រ្តស្វែងរកឯកសារទៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យអេឡិចត្រូនិកផ្សេងៗ គឺជាដំណើរការដ៏លំបាកនិងចំណាយពេលច្រើន ដែលប៉ះពាល់ដល់គុណភាពនៃការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធ (Systematic reviews)។ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយណែនាំនិងបកប្រែគោលការណ៍ណែនាំ PRESS 2015 ទៅជាភាសាទួរគីដើម្បីជួយសម្រួលដល់អ្នកស្រាវជ្រាវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការបកប្រែ និងសម្របសម្រួលគោលការណ៍ណែនាំនៃការវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រស្វែងរកអេឡិចត្រូនិក (PRESS 2015) ពីភាសាអង់គ្លេសទៅជាភាសាទួរគី ដោយមានការពិនិត្យនិងវាយតម្លៃយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីអ្នកជំនាញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Literature Search (Without Peer Review) ការស្វែងរកអក្សរសិល្ប៍ស្តង់ដារ (ដោយគ្មានការវាយតម្លៃពីមិត្តរួមអាជីព) |
ចំណាយពេលតិចនៅដំណាក់កាលរៀបចំដំបូង ព្រោះមិនតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមពីអ្នកជំនាញ ឬភាគីទីបី។ | ងាយនឹងមានកំហុស (៧៣% នៃការស្វែងរកមានកំហុសតាមការសិក្សា) ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់អត្ថបទសំខាន់ៗ និងខ្វះតម្លាភាព។ | មានហានិភ័យខ្ពស់នៃលទ្ធផលលម្អៀង (Bias) ដោយសារយុទ្ធសាស្ត្រស្វែងរកមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ |
| PRESS 2015 Guideline-based Peer Review ការវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រស្វែងរកដោយប្រើគោលការណ៍ណែនាំ PRESS 2015 |
កាត់បន្ថយកំហុស បង្កើនភាពត្រឹមត្រូវ ស៊ីជម្រៅ និងធានាបាននូវការស្វែងរកអត្ថបទដែលទូលំទូលាយនិងមានតម្លាភាព។ | ត្រូវការអ្នកជំនាញបន្ថែម (បណ្ណារក្ស ឬអ្នកស្រាវជ្រាវ) និងបន្ថែមពេលវេលាពិនិត្យរហូតដល់ ៥ ថ្ងៃធ្វើការ។ | ជួយបង្កើនគុណភាពនៃភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងភាពជឿជាក់សម្រាប់ការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធ (Systematic Reviews)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានហិរញ្ញវត្ថុធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវពេលវេលា និងអ្នកមានជំនាញច្បាស់លាស់ក្នុងការស្វែងរកទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសទួរគី ដោយផ្តោតលើការបកប្រែគោលការណ៍ណែនាំ PRESS 2015 សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកថែទាំសុខភាព។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះការស្រាវជ្រាវផ្នែកសុខភាពនៅកម្ពុជានៅកំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយការអនុវត្តតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិនឹងជួយធានាភាពត្រឹមត្រូវនៃភស្តុតាងដែលយកមកប្រើប្រាស់។
ក្របខ័ណ្ឌ PRESS 2015 នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់សាកលវិទ្យាល័យ និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវនានានៅកម្ពុជា ក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងសុខភាពសាធារណៈ។
ការដាក់បញ្ចូលទម្រង់វាយតម្លៃ PRESS 2015 ទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា និងប្រព័ន្ធស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា នឹងជួយកាត់បន្ថយកំហុសក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងធានាបាននូវលទ្ធផលស្រាវជ្រាវដែលអាចជឿទុកចិត្តបានជាអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Systematic Review | ការសិក្សាស្រាវជ្រាវដែលប្រមូល វាយតម្លៃ និងសំយោគទិន្នន័យពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវមុនៗទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួរស្រាវជ្រាវណាមួយ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រច្បាស់លាស់និងមានប្រព័ន្ធដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀង។ | ដូចជាការប្រមូលផ្ដុំរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតជាច្រើនអំពីករណីតែមួយ ដើម្បីសន្និដ្ឋានរកការពិតតែមួយដែលគួរឱ្យទុកចិត្តបំផុត។ |
| Peer Review | ដំណើរការនៃការវាយតម្លៃការងារ ឬយុទ្ធសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដោយអ្នកជំនាញផ្សេងទៀតនៅក្នុងវិស័យតែមួយ មុននឹងការងារនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ ឬបោះពុម្ពផ្សាយ។ | ដូចជាការសុំឱ្យមេចុងភៅម្នាក់ទៀតភ្លក់និងពិនិត្យមើលរូបមន្តម្ហូបរបស់អ្នក មុននឹងដាក់វាចូលក្នុងម៉ឺនុយភោជនីយដ្ឋាន។ |
| Boolean operators | ពាក្យបញ្ជាតក្កវិជ្ជាដូចជា AND, OR, NOT ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការភ្ជាប់ពាក្យគន្លឹះដើម្បីពង្រីក ឬបង្រួមលទ្ធផលនៃការស្វែងរកទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ។ | ដូចជាការប្រាប់បណ្ណារក្សថា "ខ្ញុំចង់បានសៀវភៅដែលមានពាក្យ 'ឆ្កែ' និង 'ឆ្មា' ប៉ុន្តែកុំយកសៀវភៅដែលមានពាក្យ 'កណ្តុរ'"។ |
| PICO | ទម្រង់ស្តង់ដារសម្រាប់បង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវផ្នែកគ្លីនិក ដែលតំណាងឱ្យ អ្នកជំងឺ (Patient), អន្តរាគមន៍ (Intervention), ការប្រៀបធៀប (Comparison), និង លទ្ធផល (Outcome)។ | ដូចជាទម្រង់បំពេញចន្លោះដើម្បីសួររកទិញថ្នាំ ដោយបញ្ជាក់ពីអ្នកឈឺ ប្រភេទថ្នាំ ថ្នាំដែលធ្លាប់ប្រើ និងលទ្ធផលដែលចង់បាន។ |
| Subject Headings | ពាក្យចំណងជើងស្តង់ដារ (ឧទាហរណ៍ MeSH នៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យ PubMed) ដែលប្រព័ន្ធប្រើដើម្បីចាត់ថ្នាក់អត្ថបទស្រាវជ្រាវទៅតាមប្រធានបទជាក់លាក់ ទោះបីជាអ្នកនិពន្ធប្រើពាក្យខុសគ្នាក៏ដោយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ Hashtags (#) ដែលគេបិទលើអត្ថបទ ដើម្បីឱ្យអ្នកអានងាយស្រួលរកអត្ថបទដែលមានប្រធានបទដូចគ្នាទោះអ្នកនិពន្ធសរសេរចំណងជើងខុសគ្នាក៏ដោយ។ |
| Truncation | ការប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញា (ដូចជាសញ្ញាផ្កាយ ) នៅចុងបញ្ចប់នៃពាក្យ ដើម្បីបញ្ជាឱ្យប្រព័ន្ធស្វែងរកគ្រប់ពាក្យទាំងអស់ដែលមានឫសពាក្យដូចគ្នានោះ។ | ដូចជាការវាយពាក្យ "child" ចូលក្នុងប្រព័ន្ធ ដើម្បីឱ្យវាស្វែងរកទាញយកទាំងពាក្យ "child", "children", និង "childhood" ក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Evidence-Based Practice | ការសម្រេចចិត្តលើការថែទាំ ឬការព្យាបាលអ្នកជំងឺដោយផ្អែកលើភស្តុតាងស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រចុងក្រោយបំផុត រួមបញ្ចូលជាមួយជំនាញគ្លីនិក និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់អ្នកជំងឺ។ | ដូចជាការជួសជុលម៉ាស៊ីនដោយធ្វើតាមសៀវភៅណែនាំផ្លូវការពីកន្លែងផលិត ជាជាងការធ្វើតាមការស្មាន ឬទម្លាប់តៗគ្នាដោយគ្មានមូលដ្ឋាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
