Original Title: Some mineral profiles of fresh and bottled palm wine – a comparative study
Source: doi.org/10.46882/FAFT/1277
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ទម្រង់រ៉ែមួយចំនួននៃទឹកត្នោតជូរស្រស់ និងច្រកដប – ការសិក្សាប្រៀបធៀប

ចំណងជើងដើម៖ Some mineral profiles of fresh and bottled palm wine – a comparative study

អ្នកនិពន្ធ៖ M.E. Ukhun (Department of Chemistry, University of Benin), N.P. Okolie (Department of Biochemistry, University of Benin), A.O. Oyerinde (Department of Chemistry, University of Benin)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2020 (Frontiers of Agriculture and Food Technology)

វិស័យសិក្សា៖ Toxicology and Food Safety

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃ និងប្រៀបធៀបកម្រិតលោហៈធ្ងន់នៅក្នុងទឹកត្នោតជូរស្រស់ និងទឹកត្នោតជូរដែលច្រកដបលក់ ដើម្បីស្វែងយល់ពីហានិភ័យសុខភាពដែលអាចកើតមានចំពោះអ្នកបរិភោគ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលសំណាកទឹកត្នោតជូរស្រស់ និងទឹកត្នោតជូរច្រកដបចំនួន ៧ ម៉ាកនៅទីក្រុង Benin ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដើម្បីយកមកវិភាគរកបរិមាណសារធាតុរ៉ែនិងលោហៈធ្ងន់។

ការរំលាយសំណាកតាមវិធីសាស្រ្តកម្ដៅ និងអាស៊ីត (Micro-Kjeldahl digestion)
ការទាញយកសារធាតុរ៉ែដោយប្រើសារធាតុរំលាយ (Chelating solvent extraction)
ការវិភាគកម្រិតលោហៈធ្ងន់ដោយម៉ាស៊ីនស្កែន (Atomic absorption spectroscopy)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ទឹកត្នោតជូរច្រកដបចំនួន ៣ ក្នុងចំណោម ៧ ប្រភេទ មានផ្ទុកកម្រិតជាតិពុលសំណ (Pb) ឬកាដ្យូម (Cd) ខណៈដែលលោហៈទាំងនេះមិនត្រូវបានរកឃើញទាល់តែសោះនៅក្នុងទឹកត្នោតជូរស្រស់។
កម្រិតស័ង្កសី (Zn) ក្រូមីញ៉ូម (Cr) និងនីកែល (Ni) នៅក្នុងសំណាកច្រកដបមានបរិមាណខ្ពស់ជាងទឹកត្នោតជូរស្រស់ពី ២ ទៅ ១៥ ដង ចំណែកឯទង់ដែង (Cu) មានកម្រិតទាបជាង ២ ទៅ ៥ ដង។
ការកើនឡើងនៃលោហៈធ្ងន់ទាំងនេះ ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាបណ្ដាលមកពីការប្រើប្រាស់ទឹកដែលគ្មានគុណភាព (មានផ្ទុករ៉ែពុល) សម្រាប់លាយកំឡុងពេលដំណើរការច្រកដប ដែលអាចបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Atomic Absorption Spectroscopy (Fresh Palm Wine) ការវិភាគដោយម៉ាស៊ីន Atomic Absorption Spectroscopy (ទឹកត្នោតជូរស្រស់)	បង្ហាញពីកម្រិតរ៉ែធម្មជាតិសុទ្ធសាធ គ្មានការបំពុលពីខាងក្រៅ ធានាបាននូវគុណភាពដើមនិងសុវត្ថិភាពខ្ពស់។	ទឹកត្នោតជូរស្រស់មានអាយុកាលរក្សាទុកខ្លី និងងាយនឹងខូចគុណភាព ឬប្រែជាជូរខ្លាំងដោយសារសកម្មភាពមេដំបែ។	មិនមានរកឃើញជាតិសំណ (Pb) ឬកាដ្យូម (Cd) នោះទេ ហើយកម្រិតស័ង្កសី (Zn = 0.98 ppm) ក្រូមីញ៉ូម និងនីកែលមានកម្រិតទាបធម្មតា។
Atomic Absorption Spectroscopy (Bottled Palm Wine) ការវិភាគដោយម៉ាស៊ីន Atomic Absorption Spectroscopy (ទឹកត្នោតជូរច្រកដប)	ការច្រកដប និងការសម្លាប់មេរោគ (Pasteurization) ជួយពន្យារអាយុកាលរក្សាទុកបានយូរ និងងាយស្រួលក្នុងការចែកចាយលក់។	មានហានិភ័យខ្ពស់នៃការបំពុលដោយលោហៈធ្ងន់ ដែលភាគច្រើនមកពីប្រភពទឹកលាយមិនស្អាត ឬឧបករណ៍ប្រើប្រាស់កំឡុងពេលវេចខ្ចប់។	រកឃើញកម្រិតជាតិពុលសំណ (Pb) និងកាដ្យូម (Cd) ក្នុងសំណាកចំនួន ៣ ម៉ាក ហើយរ៉ែផ្សេងទៀតកើនឡើងពី ២ ទៅ ១៥ដង ធៀបនឹងទឹកស្រស់។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីកម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការរំលាយ និងវិភាគទាញយករ៉ែលោហៈ។

Hardware: ម៉ាស៊ីនស្កែនលោហៈ (Atomic Absorption Spectrophotometer), ដប Micro-Kjeldahl, ឧបករណ៍ផ្តល់កម្តៅ (Heating mantle) និងឧបករណ៍បំបែកសារធាតុ (Separating funnel)។
Chemicals / Reagents: អាស៊ីតនីទ្រិកខាប់ (Nitric acid), អាស៊ីតស៊ុលផួរិក (Sulphuric acid), អ៊ីដ្រូសែនពែអុកស៊ីត (H2O2), APDC, និង MIBK សម្រាប់ការចម្រាញ់យកលោហៈធ្ងន់។
Dataset / Samples: សំណាកទឹកត្នោតជូរស្រស់ពីវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងទឹកត្នោតជូរច្រកដបចំនួន ៧ ម៉ាកដែលទិញពីទីផ្សារលក់រាយ។
Expertise: អ្នកបច្ចេកទេសគីមីវិភាគដែលមានជំនាញក្នុងការរំលាយសំណាកដោយអាស៊ីត និងប្រតិបត្តិការម៉ាស៊ីន AAS។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងទីក្រុង Benin ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយយកសំណាកទឹកត្នោតជូរស្រស់ និងច្រកដបក្នុងស្រុកតែ ៧ ម៉ាកប៉ុណ្ណោះ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាគុណភាពទឹកនៅតំបន់នោះជាក់លាក់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះយើងក៏មានអាជីវកម្មទឹកត្នោតជូរលក្ខណៈគ្រួសារ និងខ្នាតតូចច្រើន (SME) ដែលអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាបំពុលដោយលោហៈធ្ងន់ ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ទឹកក្រោមដី ឬទឹកមិនស្អាតយកមកលាយ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រ និងការរកឃើញក្នុងការសិក្សានេះ ពិតជាមានសារៈប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់សម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការត្រួតពិនិត្យគុណភាពភេសជ្ជៈប្រពៃណី។

សិប្បកម្មផលិតទឹកត្នោតនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ តាកែវ និងកំពត: អាចប្រើប្រាស់គំនិតនៃការសិក្សានេះ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យគុណភាពទឹកដែលយកមកលាយក្នុងការផលិតទឹកត្នោតជូរ ឬទឹកត្នោតផ្អែមច្រកដប ដើម្បីធានាថាគ្មានផ្ទុកលោហៈធ្ងន់ដូចជា សំណ និងកាដ្យូម។
អគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. និងវិទ្យាស្ថានស្តង់ដារកម្ពុជា (ISC): ស្ថាប័នទាំងនេះអាចប្រើប្រាស់លទ្ធផលស្រាវជ្រាវស្រដៀងគ្នានេះ ដើម្បីរៀបចំជាគោលការណ៍ណែនាំ ឬស្តង់ដារជាតិស្តីពីការវេចខ្ចប់ និងការគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹកដែលប្រើប្រាស់ក្នុងសហគ្រាសផលិតភេសជ្ជៈ។
ការត្រួតពិនិត្យស្រាស និងស្រាថ្នាំតាមសហគមន៍: លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះជាការក្រើនរំលឹកដល់សិប្បកម្មក្នុងស្រុកទាំងអស់ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើអនាម័យឧបករណ៍ចម្រាញ់ និងប្រភពទឹក ព្រោះវាជាប្រភពចម្បងនៃការបំពុលសារធាតុគីមីដែលបង្កហានិភ័យដល់សុខភាព។

ជារួម ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រសិក្សានេះនឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា និងការពារសុខភាពអ្នកបរិភោគពីហានិភ័យនៃការពុលលោហៈធ្ងន់រយៈពេលវែង។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីដំណើរការផលិត និងកំណត់ប្រភពហានិភ័យតាមសហគមន៍: ចុះសិក្សាផ្ទាល់នៅតាមសិប្បកម្មផលិតទឹកត្នោត ឬស្រាសនៅកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបនៃការលាយទឹក និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ផ្សេងៗ រួចកំណត់ពីចំណុចដែលអាចបង្កឱ្យមានការលេចធ្លាយលោហៈធ្ងន់ចូលទៅក្នុងផលិតផល។
ប្រមូលសំណាក និងធ្វើការវិភាគរកលោហៈធ្ងន់: ប្រមូលសំណាកទឹកត្នោតស្រស់ និងច្រកដបពីតំបន់គោលដៅ រួចយកទៅវិភាគរកលោហៈធ្ងន់ (Pb, Cd, Zn, Cu) ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន Atomic Absorption Spectrophotometry (AAS) ឬ ICP-MS នៅតាមមន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ ឬសាកលវិទ្យាល័យ។
វាយតម្លៃគុណភាពប្រភពទឹក (Water Quality Assessment): ប្រមូលសំណាកទឹកម៉ាស៊ីន ឬទឹកអណ្តូងដែលសិប្បករប្រើប្រាស់សម្រាប់លាយភេសជ្ជៈ មកវិភាគប្រៀបធៀបជាមួយស្តង់ដារទឹកស្អាតរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO Drinking Water Guidelines) ដើម្បីបញ្ជាក់ពីប្រភពដើមនៃការបំពុល។
ចងក្រងគោលការណ៍ណែនាំ និងការអប់រំសហគមន៍: សរសេររបាយការណ៍ និងរៀបចំសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយដល់អាជីវករផលិតភេសជ្ជៈ អំពីហានិភ័យនៃលោហៈធ្ងន់ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ទឹកចម្រោះ (De-ionized water or RO water) និងឧបករណ៍ដែលធ្វើពីអ៊ីណុក (Stainless steel) ជំនួសឧបករណ៍ដែលងាយច្រេះ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Atomic absorption spectroscopy (ម៉ាស៊ីនវិភាគស្រូបពន្លឺអាតូម)	ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺដើម្បីវាស់កំហាប់នៃធាតុគីមី (ជាពិសេសលោហៈ) នៅក្នុងសំណាកណាមួយ ដោយផ្អែកលើបរិមាណពន្លឺដែលអាតូមរបស់វត្ថុនោះស្រូបយក។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីរកមើលកម្រិតលោហៈធ្ងន់ក្នុងទឹកត្នោតជូរ។	ដូចជាការបាញ់ពន្លឺកាត់កែវទឹក ដើម្បីរាប់ចំនួនគ្រាប់ធូលីដែលបាំងពន្លឺនោះ គ្រាន់តែនេះជាការវាស់បរិមាណលោហៈកម្រិតតូចបំផុត។
Micro-kjeldah digestion (ការរំលាយសំណាកតាមវិធី Micro-Kjeldahl)	ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើកម្តៅ និងអាស៊ីតខ្លាំង (ដូចជាអាស៊ីតស៊ុលផួរិក) ដើម្បីបំបែកសមាសធាតុសរីរាង្គនៅក្នុងសំណាក ឱ្យនៅសល់តែសារធាតុរ៉ែ ឬលោហៈ សម្រាប់ងាយស្រួលក្នុងការវិភាគរកធាតុផ្សំរបស់វា។	ដូចជាការដុតចំហេះកម្ទេចឈើឱ្យក្លាយជាផេះ ដើម្បីយកផេះនោះទៅមើលថាតើមានជាតិដែក ឬរ៉ែអ្វីខ្លះនៅសេសសល់។
Chelating solvent extraction (ការទាញយកសារធាតុរ៉ែដោយប្រើសារធាតុរំលាយអូសទាញ)	ជានីតិវិធីបំបែកសារធាតុគីមី ដោយប្រើប្រាស់សមាសធាតុពិសេស (chelators) ដែលមានសមត្ថភាពចាប់យកអ៊ីយ៉ុងលោហៈ រួចទាញវាចេញពីសូលុយស្យុងទឹកចូលទៅក្នុងសារធាតុរំលាយសរីរាង្គ។	ដូចជាការប្រើមេដែកដើម្បីឆក់ទាញយកកម្ទេចដែកចេញពីក្នុងគំនរខ្សាច់ ឬទឹកស្មោគគ្រោក។
Pasteurization (ការព្យាបាលដោយកម្ដៅដើម្បីសម្លាប់មេរោគ)	ជាដំណើរការប្រើប្រាស់កម្ដៅកម្រិតមធ្យមទៅលើអាហារ ឬភេសជ្ជៈ ដើម្បីសម្លាប់អតិសុខុមប្រាណ និងបញ្ឈប់សកម្មភាពមេដំបែ សំដៅពន្យារអាយុកាលរក្សាទុកដោយមិនធ្វើឱ្យខូចគុណភាព ឬរសជាតិដើមខ្លាំងពេក។	ដូចជាការដាំទឹកដោះគោឱ្យក្តៅឧណ្ហៗ ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ និងបញ្ឈប់មេជូរ ធ្វើឱ្យវាអាចទុកបានយូរដោយមិនឆាប់ខូច។
Elaeis guineense and Raphia hookeri (ពូជដើមដូងប្រេង និងដើមរ៉ាហ្វីយ៉ា)	ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ពូជរុក្ខជាតិប្រភេទដូងប្រេង និងរុក្ខជាតិអំបូរដូងនៅតំបន់អាហ្វ្រិក ដែលគេនិយមចោះយកទឹកផ្អែមពីធាងរបស់វា ដើម្បីយកមកធ្វើជាភេសជ្ជៈ ឬទឹកត្នោតជូរអាហ្វ្រិក។	ដូចជាឈ្មោះផ្លូវការរបស់ដើមត្នោតខ្មែរយើង ដែលគេចោះយកទឹកមកធ្វើស្ករ ឬទឹកត្នោតជូរនោះឯង។
Heavy metal contamination (ការបំពុលដោយលោហៈធ្ងន់)	ជាវត្តមាននៃធាតុលោហៈពុល (ដូចជាសំណ កាដ្យូម ក្រូមីញ៉ូម) នៅក្នុងអាហារ ភេសជ្ជៈ ឬបរិស្ថាន ក្នុងកម្រិតមួយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស ដូចជាខូចតម្រងនោម ឬប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។	ដូចជាការលាយថ្នាំពុលកណ្តុរចូលទៅក្នុងទឹកផឹកដោយអចេតនា ដែលធ្វើឱ្យអ្នកផឹកឈឺធ្ងន់នៅពេលក្រោយ។
Glucose tolerance factor (កត្តាទ្រាំទ្រគ្លុយកូស)	ជាសមាសធាតុសរីរាង្គដែលមានផ្ទុកក្រូមីញ៉ូម (Chromium) ដែលជួយជំរុញសកម្មភាពរបស់អាំងស៊ុយលីនក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរាងកាយ។ ប៉ុន្តែបើកម្រិតក្រូមីញ៉ូមនេះខ្ពស់ពេកដោយការបំពុល វានឹងក្លាយជាជាតិពុលទៅវិញ។	ដូចជាសោរពិសេសមួយដែលជួយបើកទ្វារកោសិកា ដើម្បីឱ្យជាតិស្ករអាចចូលទៅចិញ្ចឹមរាងកាយបាន ប៉ុន្តែបើមានសោរនេះច្រើនពេក វានឹងធ្វើឱ្យខូចទ្វារតែម្តង។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖