បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ពីកម្រិតនៃឥរិយាបថការពារ និងកំណត់កត្តាដែលទស្សន៍ទាយពីឥរិយាបថការពារជំងឺលើសឈាម (Hypertension preventive behaviors) ក្នុងចំណោមប្រជាជនដែលមានសញ្ញាប្រឈមមុននឹងកើតជំងឺលើសឈាមពិតប្រាកដ (Pre-hypertension) ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការស្រាវជ្រាវបែបព្យាករណ៍ (Predictive research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួម និងវិភាគរកទំនាក់ទំនងនៃកត្តាផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stepwise Multiple Regression Analysis ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណតាមជំហាន |
អាចទាញយកកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតចេញពីអថេរជាច្រើន ដោយស្វ័យប្រវត្តិនិងមានភាពជាក់លាក់ផ្នែកស្ថិតិ។ វាជួយសម្រួលដល់ការបង្កើតម៉ូដែលព្យាករណ៍ដែលល្អបំផុត។ | ម៉ូដែលនេះអាចកាត់ចោលអថេរមួយចំនួនដែលអាចមានសារៈសំខាន់ក្នុងទិដ្ឋភាពសង្គម (ដូចជាកម្រិតសិក្សា ឬអាកប្បកិរិយា) ប្រសិនបើវាមានសហសម្ព័ន្ធខ្លាំងជាមួយអថេរផ្សេង។ | កំណត់បានថា យេនឌ័រស្រី ការគាំទ្រពីសង្គម និងចំណេះដឹងពីជំងឺ អាចរួមគ្នាពន្យល់ពីបំរែបំរួលឥរិយាបថការពារបាន ២៧.៦% (R2 = .276, p < .01)។ |
| Descriptive Statistics ការវិភាគស្ថិតិពណ៌នា |
ផ្តល់រូបភាពទូទៅយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ កម្រិតចំណេះដឹង ការគាំទ្រសង្គម និងអាកប្បកិរិយារបស់ក្រុមគំរូ។ ងាយស្រួលក្នុងការយល់ និងបកស្រាយ។ | គ្រាន់តែពណ៌នាទិន្នន័យ មិនអាចធ្វើការទស្សន៍ទាយ ឬពន្យល់ពីទំហំនៃឥទ្ធិពល ឬទំនាក់ទំនងហេតុនិងផលរវាងអថេរនីមួយៗនោះទេ។ | បង្ហាញថាប្រជាជនដែលមានសញ្ញាប្រឈមមុននឹងកើតជំងឺលើសឈាម មានឥរិយាបថការពារជំងឺនេះក្នុងកម្រិតមធ្យមប៉ុណ្ណោះ (M = 2.62, SD = 0.29)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យតាមសហគមន៍ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ពាក់កណ្តាលទីក្រុងនិងជនបទ (ស្រុក Phanat Nikhom) ក្នុងខេត្ត Chon Buri ប្រទេសថៃ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រី (៦១%) និងជាកសិករ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបរស់នៅរបស់អ្នកជនបទ ដូចជាការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្ម ការទទួលទានអាហារមានជាតិប្រៃ និងប៊ីចេងខ្ពស់ ដែលមានសភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងប្រជាជននៅតាមបណ្តាខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្របង្ការជំងឺមិនឆ្លង (NCDs) នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់កត្តាគាំទ្រសង្គម និងការបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងដល់គ្រួសារ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រចំណាយតិច តែអាចផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថអ្នកប្រឈមមុខនឹងជំងឺលើសឈាមនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pre-hypertension | ស្ថានភាពដែលសម្ពាធឈាមរបស់បុគ្គលម្នាក់ស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់ជាងធម្មតា (120-139/80-89 mmHg) ប៉ុន្តែមិនទាន់ដល់កម្រិតដែលចាត់ទុកថាជាជំងឺលើសឈាមពិតប្រាកដ។ វាជាសញ្ញាព្រមានដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅមុនពេលឈានដល់ការប្រើថ្នាំ។ | ដូចជាភ្លើងស្តុបពណ៌លឿងដែលប្រាប់យើងឱ្យត្រៀមបន្ថយល្បឿន និងប្រុងប្រយ័ត្ន មុនពេលឈានដល់ពណ៌ក្រហម (គ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺលើសឈាម)។ |
| PRECEDE Framework | ជាគំរូទ្រឹស្តីមួយសម្រាប់វាយតម្លៃបញ្ហាសុខភាព និងរៀបចំផែនការអប់រំសុខភាព ដោយវិភាគលើកត្តា៣យ៉ាងគឺ កត្តានាំ (ចំណេះដឹង/ឥរិយាបថ) កត្តាអំណោយផល (ធនធាន) និងកត្តាជំរុញ (ការគាំទ្រ) ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា។ | ដូចជាប្លង់មេក្នុងការសាងសង់ផ្ទះ ដែលជួយអ្នកស្រាវជ្រាវឱ្យរកឃើញពីឫសគល់នៃបញ្ហាសុខភាពនៅក្នុងសហគមន៍ ដើម្បីអាចរកដំណោះស្រាយបានចំគោលដៅ។ |
| Stepwise multiple regression analysis | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលមួយ (អថេរតាម) ដោយប្រព័ន្ធនឹងជ្រើសរើសបញ្ចូល ឬដកចេញនូវកត្តាផ្សេងៗ (អថេរឯករាជ្យ) ម្តងមួយៗ ដើម្បីរកមើលថាតើកត្តាណាខ្លះដែលរួមគ្នាបង្កើតបានជាម៉ូដែលទស្សន៍ទាយដែលរឹងមាំ និងមានឥទ្ធិពលជាងគេបំផុត។ | ដូចជាការរើសកីឡាករជម្រើសជាតិដោយបញ្ចូលអ្នកលេងម្តងម្នាក់ៗចូលក្នុងទីលានសាកល្បង រួចរក្សាទុកតែអ្នកណាដែលធ្វើឱ្យក្រុមខ្លាំងជាងមុនពិតប្រាកដ។ |
| Predisposing factors | គុណលក្ខណៈខាងក្នុងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ (ដូចជាចំណេះដឹង ជំនឿ អាកប្បកិរិយា និងភេទ) ដែលមានជាប់ពីមុនមក ហើយវាដើរតួជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ និងបង្កើតជាការជំរុញចិត្តឱ្យពួកគេសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជនៃការគិតដែលដាំនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់យើងរួចជាស្រេច ដែលជំរុញឱ្យយើងចង់ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់។ |
| Enabling factors | ធនធាន ជំនាញ ឬសេវាកម្មទាំងឡាយនៅក្នុងបរិស្ថានជុំវិញ ដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួល និងអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលម្នាក់អាចប្រែក្លាយការគិតរបស់ខ្លួនទៅជាការអនុវត្តសកម្មភាពថែទាំសុខភាពបានជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការមានស្បែកជើងកីឡា និងទីធ្លាសុវត្ថិភាពនៅជិតផ្ទះ ដែលអំណោយផលឱ្យយើងអាចរត់ហាត់ប្រាណបានដោយងាយស្រួល។ |
| Reinforcing factors | ប្រតិកម្មតប ឬរង្វាន់ដែលទទួលបានពីអ្នកដទៃ (ដូចជាការសរសើរ ការព្រមាន ឬការគាំទ្រពីគ្រួសារ) បន្ទាប់ពីបានអនុវត្តអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដែលកត្តានេះធ្វើឱ្យបុគ្គលនោះចង់បន្តធ្វើទម្លាប់នោះជាបន្តបន្ទាប់ទៀត។ | ដូចជាសំឡេងទះដៃរបស់អ្នកទស្សនាដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកចម្រៀងចង់បន្តច្រៀងយ៉ាងស្វាហាប់នៅលើឆាក។ |
| Multistage sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសក្រុមគំរូសម្រាប់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ ដោយបែងចែកការជ្រើសរើសជាច្រើនដំណាក់កាលបន្តបន្ទាប់គ្នា (ឧ. ជ្រើសរើសខេត្ត រួចរើសស្រុក រួចរើសភូមិ រួចទើបរើសមនុស្សផ្ទាល់) ដើម្បីធានាថាអ្នកចូលរួមមានភាពតំណាងត្រឹមត្រូវ និងកាត់បន្ថយភាពលម្អៀង។ | ដូចជាការរែងយកគ្រាប់ស្រូវដ៏ល្អ ដោយប្រើកញ្ច្រែងធ្លុះធំ រួចប្តូរមកកញ្ច្រែងធ្លុះតូចបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់ចុងក្រោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
