បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺខ្សោយបេះដូង (Heart Failure) ដែលបណ្តាលឱ្យមានអត្រាចូលសម្រាកពេទ្យឡើងវិញខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាការស្រាវជ្រាវបែបស្វែងរកទំនាក់ទំនងព្យាករណ៍ (Predictive correlational design) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកជំងឺខ្សោយបេះដូងចំនួន ៨២ នាក់ នៅមន្ទីរពេទ្យ Ratchaburi។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Predictor: Knowledge of Self-Management កត្តាព្យាករណ៍៖ ចំណេះដឹងអំពីការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង |
ជាកត្តាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុត ដែលជួយអ្នកជំងឺឱ្យយល់ដឹងពីរបៀបកាត់បន្ថយការបរិភោគប្រៃ និងគ្រប់គ្រងបរិមាណទឹក។ វាអាចកែលម្អទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកជំងឺបានដោយផ្ទាល់។ | ទាមទារការអប់រំនិងការរំលឹកជាប្រចាំពីបុគ្គលិកពេទ្យ ដើម្បីធានាថាអ្នកជំងឺនៅតែចងចាំនិងអនុវត្តតាម។ | អាចទស្សន៍ទាយ (ពន្យល់ពីបំរែបំរួល) នៃការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងរបស់អ្នកជំងឺបាន ២៩,៥% តែឯង (Beta = .376, p < .01)។ |
| Predictor: Social Support កត្តាព្យាករណ៍៖ ការគាំទ្រពីសង្គម (គ្រួសារនិងសហគមន៍) |
មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់អ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ ដែលត្រូវការសមាជិកគ្រួសារជួយរៀបចំថ្នាំ និងជួយសម្រួលការងារលំបាកៗ។ | ប្រសិទ្ធភាពអាចថយចុះយ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើអ្នកជំងឺរស់នៅម្នាក់ឯង ឬសមាជិកគ្រួសារមិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់ដោយសារបញ្ហាជីវភាព។ | នៅពេលវិភាគរួមជាមួយកត្តាចំណេះដឹង វាអាចបង្កើនសមត្ថភាពទស្សន៍ទាយនៃការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងដល់ ៣៣,៦% នៃបំរែបំរួលសរុប។ |
| Excluded Factors: Self-Efficacy & Disease Severity កត្តាដែលមិនអាចព្យាករណ៍បាន៖ សមត្ថភាពខ្លួនឯង និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ |
ទោះមិនអាចព្យាករណ៍រួម ប៉ុន្តែនៅតែបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតខ្ពស់ជាមួយការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងនៅក្នុងការវិភាគទ្វេគុណ (Bivariate analysis)។ | មិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឈរជាកត្តាព្យាករណ៍ឯករាជ្យ នៅពេលដែលកត្តាចំណេះដឹងនិងការគាំទ្រពីសង្គមត្រូវបានដាក់បញ្ចូល។ | ត្រូវបានដកចេញពីម៉ូដែលតំរែតំរង់ពហុគុណតាមជំហាន (Stepwise Multiple Regression) ដោយសារតម្លៃសម្មតិកម្មមិនសំខាន់ (p > .05)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមកម្រងសំណួរ និងការវិភាគស្ថិតិ ដោយមិនទាមទារឧបករណ៍ពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រស្មុគស្មាញនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យថ្នាក់តំបន់ (Ratchaburi Hospital) ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើអ្នកជំងឺដែលមានអាយុជាមធ្យម ៦៥ ឆ្នាំ សិក្សាបានត្រឹមបឋមសិក្សា និងមិនមានការងារធ្វើ។ ទិន្នន័យនេះមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលខ្លាំងទៅនឹងប្រជាសាស្ត្ររបស់អ្នកជំងឺវ័យចំណាស់នៅតាមបណ្តាខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនមានកម្រិតចំណេះដឹងសុខភាពទាប និងពឹងផ្អែកលើកូនចៅ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ពីការព្យាបាលតែលើថ្នាំ ទៅជាការអប់រំ និងការចូលរួមពីគ្រួសារ នឹងជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកចំណាយផ្នែកសុខាភិបាលនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Heart Failure | ស្ថានភាពរ៉ាំរ៉ៃដែលសាច់ដុំបេះដូងចុះខ្សោយ មិនអាចច្របាច់ឈាមទៅចិញ្ចឹមរាងកាយ ឬទទួលឈាមត្រលប់មកវិញបានគ្រប់គ្រាន់ ដែលបណ្តាលឲ្យមានអាការៈហត់នឿយ ហើមជើង និងចាល់ទឹកក្នុងសួត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមទឹកដែលចាស់ខ្សោយ មិនអាចបូមទឹកបញ្ជូនទៅតាមទុយោបានខ្លាំងដូចមុន ធ្វើឲ្យទឹកដក់ជន់នៅនឹងកន្លែងម៉ាស៊ីន។ |
| Self-management | ការអនុវត្តសកម្មភាពដោយអ្នកជំងឺផ្ទាល់ដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺរបស់ខ្លួន ដូចជាការលេបថ្នាំទៀងទាត់ ការកាត់បន្ថយការហូបប្រៃ ត្រួតពិនិត្យបរិមាណទឹក និងការហាត់ប្រាណ ដើម្បីរក្សាស្ថានភាពជំងឺកុំឲ្យធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាការថែទាំរថយន្តដោយម្ចាស់ផ្ទាល់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយឧស្សាហ៍ឆែកមើលប្រេងម៉ាស៊ីន និងសំបកកង់ ដើម្បីកុំឲ្យខូចកណ្តាលផ្លូវ។ |
| Self-efficacy | ជំនឿទុកចិត្តលើសមត្ថភាពខ្លួនឯងរបស់អ្នកជំងឺ ថាតើពួកគេពិតជាអាចអនុវត្តសកម្មភាពថែទាំសុខភាព និងអាចជម្នះឧបសគ្គផ្សេងៗក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅបានកម្រិតណា។ | ដូចជាកីឡាករម្នាក់ដែលជឿជាក់លើកម្លាំងខ្លួនឯងថានឹងអាចរត់ដល់ទីដៅ ទោះបីជាផ្លូវរដិបរដុបយ៉ាងណាក៏ដោយ។ |
| Social Support | ការទទួលបានជំនួយ និងការជួយជ្រោមជ្រែងពីគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬបុគ្គលិកពេទ្យ ទាំងផ្នែកស្មារតី ការលើកទឹកចិត្ត សម្ភារៈ និងការផ្តល់ព័ត៌មាន ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកជំងឺ។ | ដូចជាសសរដែលជួយទប់ដើមឈើដែលរៀបនឹងរលំ ឲ្យនៅឈររឹងមាំអាចលូតលាស់បន្តទៀតបាន។ |
| NYHA-FC (New York Heart Association Functional Classification) | ប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់កម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺខ្សោយបេះដូង ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោក ដោយវាយតម្លៃលើសមត្ថភាពធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកជំងឺ តាំងពីថ្នាក់ទី១ (គ្មានរោគសញ្ញា) រហូតដល់ថ្នាក់ទី៤ (ហត់សូម្បីតែពេលអង្គុយសម្រាក)។ | ដូចជារង្វាស់កម្រិតថ្មទូរស័ព្ទ ដែលប្រាប់យើងថាវាអាចប្រើប្រាស់ថាមពលបានកម្រិតណាខ្លះ មុននឹងរលត់។ |
| Volume overload | ស្ថានភាពដែលមានការកើនឡើងបរិមាណទឹក និងអំបិល (សូដ្យូម) លើសលប់នៅក្នុងរាងកាយ ដោយសារបេះដូងមិនអាចច្របាច់ឈាមទៅតម្រងនោមបានគ្រប់គ្រាន់ ដែលធ្វើឲ្យហើមជើង ហើមមុខ ឬមានទឹកដក់ក្នុងសួត។ | ដូចជាអាងទឹកដែលស្ទះប្រព័ន្ធបង្ហូរចេញ ធ្វើឲ្យទឹកហូរចូលកាន់តែច្រើនរហូតដល់ហូរហៀរចេញមកក្រៅយ៉ាងគំហុក។ |
| Multiple Regression Analysis | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីរកមើលថាតើអថេរ (កត្តា) ច្រើនបញ្ចូលគ្នា អាចជួយព្យាករណ៍ឬទាយទុកពីលទ្ធផលទៅលើអថេរគោលដៅមួយទៀតបានកម្រិតណា (ឧ. ការប្រើកត្តាចំណេះដឹង និងការគាំទ្រសង្គម ដើម្បីទាយពីកម្រិតនៃការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង)។ | ដូចជាការស្មានទុកពីរសជាតិសម្លមួយឆ្នាំង ដោយផ្អែកលើការប៉ាន់ស្មានបរិមាណអំបិល ស្ករ និងគ្រឿងទេសដែលយើងបានដាក់ចូលរួមគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
