បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម និងឧបសគ្គដែលប្រជាជនក្រីក្រនៅទីក្រុងហូជីមិញ (Ho Chi Minh City) ជួបប្រទះក្នុងការទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពប្រកបដោយគុណភាព ទោះបីជាទីក្រុងមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងកម្មវិធីកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រសំយោគ និងវិភាគដោយផ្អែកលើទិន្នន័យស្ថិតិបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃការទទួលបានសេវាសុខាភិបាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Subsidized Health Insurance (BHYT) ការផ្តល់ប័ណ្ណធានារ៉ាប់រងសុខភាពឧបត្ថម្ភធន |
ជួយកាត់បន្ថយការចំណាយលើការព្យាបាលដោយផ្ទាល់រហូតដល់ ៨០%-៩៥% សម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ។ រដ្ឋាភិបាលអាចគ្រប់គ្រង និងផ្តល់សំណងបានដោយផ្ទាល់ទៅមន្ទីរពេទ្យ។ | មិនបានគ្របដណ្តប់លើការចំណាយបន្ទាប់បន្សំ (ដូចជាថ្លៃធ្វើដំណើរ ម្ហូបអាហារ) ហើយការប្រើប្រាស់ច្រើនតែត្រូវបានកំណត់ត្រឹមមូលដ្ឋានសុខាភិបាលថ្នាក់តូចនៅជិតផ្ទះ។ | ទីក្រុងហូជីមិញបានចេញប័ណ្ណធានារ៉ាប់រងដោយឥតគិតថ្លៃជិត ៩០០,០០០ ប័ណ្ណនៅឆ្នាំ ២០១៤ ប៉ុន្តែអត្រានៃការទៅទទួលសេវារបស់អ្នកក្រនៅតែទាប (២.៩ ដង/ឆ្នាំ) ធៀបនឹងអ្នកមាន។ |
| Grassroots Healthcare Investment ការវិនិយោគលើមូលដ្ឋានសុខាភិបាលថ្នាក់មូលដ្ឋាន (ឃុំ-សង្កាត់) |
បង្កើនភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលបានសេវា (Accessibility) និងកាត់បន្ថយចម្ងាយធ្វើដំណើរសម្រាប់ប្រជាជននៅតាមសហគមន៍។ ជួយកាត់បន្ថយការកកស្ទះនៅមន្ទីរពេទ្យធំៗថ្នាក់ជាតិ។ | ជារឿយៗប្រឈមនឹងកង្វះខាតបរិក្ខារពេទ្យទំនើបៗ និងគ្រូពេទ្យឯកទេសកម្រិតខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺខ្វះទំនុកចិត្ត។ | ទីក្រុងហូជីមិញមានមូលដ្ឋានសុខាភិបាលជាមធ្យម ០.២ កន្លែងក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានមណ្ឌលសុខភាព ៣១៩ កន្លែងដើម្បីបម្រើពលរដ្ឋ។ |
| Hospital Financial Autonomy & PPP ភាពស្វ័យភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងភាពជាដៃគូរដ្ឋ-ឯកជន |
ទាក់ទាញទុនវិនិយោគឯកជនដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបរិក្ខារពេទ្យ ក៏ដូចជាបង្កើនគុណភាពសេវាកម្ម និងប្រាក់ចំណូលបុគ្គលិកពេទ្យ។ | អាចជំរុញឱ្យថ្លៃសេវាថែទាំសុខភាពកើនឡើង ដែលបង្កជាហានិភ័យ និងរនាំងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់អ្នកក្រីក្រក្នុងការទទួលបានសេវាព្យាបាល។ | មន្ទីរពេទ្យរដ្ឋចំនួន ៧២ បានទទួលស្វ័យភាពហិរញ្ញវត្ថុដោយផ្នែក និងទាក់ទាញគម្រោងដៃគូ (PPP) ដែលមានតម្លៃ ១,១០០ ពាន់លានដុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគោលនយោបាយលើកកម្ពស់សេវាសុខាភិបាលសម្រាប់ជនក្រីក្រ ទាមទារការធានាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងរឹងមាំពីរដ្ឋ និងការបែងចែកធនធានមនុស្សប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យស្ថិតិចន្លោះឆ្នាំ ២០០០-២០១៥ ដោយផ្តោតជាចម្បងលើទីក្រុងហូជីមិញ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំបំផុតរបស់វៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃភាពក្រីក្រនៅទីក្រុង (Urban Poverty) ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលល្អជាងតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការស្វែងយល់ពីបញ្ហានៃការទទួលបានសេវាសុខាភិបាលសម្រាប់អ្នកចំណាកស្រុក និងអ្នកតាំងទីលំនៅនៅតំបន់ក្រីក្រក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។
គោលនយោបាយ និងបញ្ហាប្រឈមដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងបរិបទប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម និងសុខាភិបាលនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្តល់ប័ណ្ណថែទាំសុខភាពតែមួយមុខគឺមិនគ្រប់គ្រាន់ឡើយ; កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវដោះស្រាយរបាំងហិរញ្ញវត្ថុបន្ទាប់បន្សំ និងពង្រឹងគុណភាពសេវានៅមណ្ឌលសុខភាពមូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាបាននូវសមធម៌សុខាភិបាលពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Access to Medical Services | គឺជាសមត្ថភាព និងឱកាសរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសជនក្រីក្រ ក្នុងការស្វែងរក និងទទួលបានសេវាពិនិត្យ ព្យាបាលជំងឺ និងថែទាំសុខភាពទាន់ពេលវេលាប្រកបដោយគុណភាព នៅពេលដែលពួកគេមានតម្រូវការ ដោយមិនមានឧបសគ្គរារាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ឬទីតាំងភូមិសាស្ត្រ។ | ដូចជាការមានផ្លូវថ្នល់ខ្វាត់ខ្វែង និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងទៅដល់គោលដៅដោយងាយស្រួល និងគ្មានឧបសគ្គ។ |
| Multidimensional Poverty Index | ជារង្វាស់នៃភាពក្រីក្ររបស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ (UNDP) ដែលមិនត្រឹមតែវាយតម្លៃលើប្រាក់ចំណូលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងវាស់វែងលើកង្វះខាតផ្នែកអប់រំ សុខភាព និងកម្រិតជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ (ដូចជាទឹកស្អាត លំនៅដ្ឋាន និងអគ្គិសនី) ផងដែរ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសិស្សម្នាក់ថារៀនពូកែឬអត់ ដោយមើលលើមុខវិជ្ជាជាច្រើន មិនមែនមើលតែពិន្ទុគណិតវិទ្យាមួយមុខនោះទេ។ |
| Health Insurance | គឺជាប្រព័ន្ធគាំពារហិរញ្ញវត្ថុដែលរដ្ឋ ឬស្ថាប័នធានារ៉ាប់រងជួយរ៉ាប់រងការចំណាយលើសេវាព្យាបាលមួយផ្នែកធំ ឬទាំងស្រុង (៧០% ទៅ ១០០%) ជំនួសអ្នកជំងឺក្រីក្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការធ្លាក់ខ្លួនក្រដោយសារជំងឺ។ | ដូចជាការមានអង្គរក្សផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុម្នាក់ដែលរង់ចាំជួយចេញលុយថ្លៃពេទ្យឱ្យយើង នៅពេលយើងធ្លាក់ខ្លួនឈឺភ្លាមៗ។ |
| Public-Private Partnership | គឺជាយន្តការសហការគ្នារវាងស្ថាប័នរដ្ឋ (ដូចជាមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ) និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ក្នុងការដាក់ទុនរួមគ្នាទិញបរិក្ខារពេទ្យទំនើបៗ ឬកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីបង្កើនគុណភាពសេវាសាធារណៈ។ | ដូចជាម្ចាស់ដី (រដ្ឋ) ចាប់ដៃគូជាមួយអ្នកមានទុន (ឯកជន) ដើម្បីសាងសង់អាគារជួល រួចចែករំលែកប្រាក់ចំណេញ និងហានិភ័យជាមួយគ្នា។ |
| Financial Autonomy | គឺជាការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចពេញលេញ ឬមួយផ្នែកដល់មន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ ក្នុងការគ្រប់គ្រងចំណូលចំណាយដោយខ្លួនឯង ដូចជាការកំណត់ថ្លៃសេវា និងការបើកប្រាក់ខែឱ្យបុគ្គលិក ដោយមិនពឹងផ្អែកលើកញ្ចប់ថវិការដ្ឋទាំងស្រុង។ | ដូចជាកូនដែលធំពេញវ័យអាចរកលុយចិញ្ចឹមខ្លួនឯង និងសម្រេចចិត្តចាយវាយដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបាច់សុំលុយឪពុកម្តាយរាល់ខែ។ |
| Out-of-pocket Payment | គឺជាការចំណាយជាសាច់ប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកជំងឺទៅលើថ្លៃពិនិត្យព្យាបាល ថ្លៃធ្វើដំណើរ ឬសេវាផ្សេងៗ ដែលមិនត្រូវបានគ្របដណ្តប់ ឬកាត់កងដោយប័ណ្ណធានារ៉ាប់រងសុខភាព ដែលជារឿយៗក្លាយជាបន្ទុកធ្ងន់សម្រាប់ជនក្រីក្រ។ | ដូចជាការទិញទំនិញដែលមានការបញ្ចុះតម្លៃ តែយើងនៅតែត្រូវដកលុយពីហោប៉ៅខ្លួនឯងដើម្បីបង់ថ្លៃទំនិញដែលនៅសល់ដដែល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
