បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករដាំផ្លែឈើប្រឈមនឹងហានិភ័យសុខភាពខ្ពស់ដោយសារការប៉ះពាល់ជាមួយថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រភេទ Organophosphate និង Carbamate ដែលទាមទារឱ្យមានការអប់រំនិងការកែប្រែឥរិយាបទសុវត្ថិភាពជាបន្ទាន់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពាក់កណ្តាលពិសោធន៍ (Quasi-experimental design) ដោយមានការតាមដានមុននិងក្រោយការអនុវត្តការសាកល្បង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Routine Safety Extension / Self-learning ការផ្សព្វផ្សាយសុវត្ថិភាពបែបប្រពៃណី ឬការរៀនសូត្រដោយខ្លួនឯង |
ចំណាយតិច ងាយស្រួលធ្វើ និងមិនទាមទារពេលវេលាច្រើនពីកសិករ។ | កសិករមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ ខ្វះការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទបានយូរអង្វែង។ | ពិន្ទុនៃការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាសុវត្ថិភាពមុនពេលអន្តរាគមន៍ស្ថិតក្នុងកម្រិតមធ្យម គឺត្រឹមតែ ៥៣.៤០ លើ ៨០ ពិន្ទុប៉ុណ្ណោះ។ |
| Participatory Action Research (PAR) + Health Belief Model (HBM) + Job Safety Analysis (JSA) ការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពបែបចូលរួម រួមជាមួយគំរូជំនឿសុខភាព និងការវិភាគសុវត្ថិភាពការងារ |
ជំរុញឱ្យកសិករចូលរួមដោយផ្ទាល់ ស្គាល់ពីហានិភ័យច្បាស់ និងបានអនុវត្តប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារពិតប្រាកដ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ (រហូតដល់ ១០ សប្តាហ៍) និងត្រូវការអ្នកសម្របសម្រួលដែលមានជំនាញផ្នែកសុខភាពនិងសុវត្ថិភាពការងារ។ | ពិន្ទុនៃការអនុវត្តសុវត្ថិភាពមានការកើនឡើងដល់ ៦៦.៣៤ (សប្តាហ៍ទី៤) និងបន្តកើនដល់ ៦៧.២៩ (សប្តាហ៍ទី១០) ប្រកបដោយអត្ថន័យស្ថិតិខ្ពស់ (p<0.001)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីនេះទាមទារការរៀបចំសម្ភារៈអប់រំ ឧបករណ៍ការពារជាក់ស្តែង និងពេលវេលាសម្រាប់ការចុះសម្របសម្រួលតាមសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត ចាន់បុរី (Chanthaburi) ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើកសិករដាំផ្លែឈើ (សាវម៉ាវ ធូរេន មង្ឃុត) ហើយយកកសិករចំនួន ៣៥ នាក់ សម្រាប់ការសាកល្បងអន្តរាគមន៍ដោយគ្មានក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control Group)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្លាំង ដោយសារតំបន់កសិកម្មរបស់កម្ពុជាមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងប្រទេសថៃ ទាំងប្រភេទដំណាំ និងទម្លាប់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។
វិធីសាស្ត្រនៃការអប់រំនិងផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទបែបចូលរួមនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តម៉ូដែលនេះនឹងជួយកាត់បន្ថយអត្រានៃការពុលថ្នាំគីមីកសិកម្មយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវសុវត្ថិភាពការងារក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Organophosphate | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមានជាតិផូស្វ័រជាសមាសធាតុចម្បង វាមានជាតិពុលខ្លាំងនិងចូលទៅរារាំងដំណើរការអង់ស៊ីម Cholinesterase ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទដំណើរការខុសប្រក្រតី បង្កជាអាការៈរមួលសាច់ដុំ ពិបាកដកដង្ហើម ឬអាចបាត់បង់ជីវិត។ | ប្រៀបដូចជាថ្នាំពុលគីមីដ៏ខ្លាំងដែលចូលទៅកាត់ផ្តាច់ខ្សែភ្លើងក្នុងរាងកាយ ធ្វើឱ្យសាច់ដុំទាញកន្ត្រាក់មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ |
| Carbamate | ជាក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតម្យ៉ាងទៀតដែលមានផ្ទុកសារធាតុអាសូត (Nitrogen) ដែលមានសកម្មភាពទប់ស្កាត់អង់ស៊ីម Cholinesterase ស្រដៀងគ្នានឹង Organophosphate ដែរ ប៉ុន្តែវាមានប្រសិទ្ធភាពត្រឹមតែបណ្តោះអាសន្ន និងអាចបន្សាបជាតិពុលលឿនជាង។ | ដូចជាថ្នាំសន្លប់បណ្តោះអាសន្នដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទគាំងដំណើរការមួយរយៈខ្លី មុននឹងវាអាចងើបឡើងវិញដោយខ្លួនឯង។ |
| Acetylcholinesterase | ជាអង់ស៊ីមក្នុងរាងកាយដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងការបញ្ជូនសារតាមប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទទៅកាន់សាច់ដុំនិងក្រពេញផ្សេងៗ។ នៅពេលថ្នាំគីមីកសិកម្មរារាំងអង់ស៊ីមនេះ វានឹងធ្វើឱ្យសារធាតុបញ្ជូនសរសៃប្រសាទកកកុញ បណ្តាលឱ្យរាងកាយពុល។ | ប្រៀបដូចជាប៉ូលីសចរាចរណ៍ដែលជួយសម្រួលការបញ្ជូនសាររវាងខួរក្បាលនិងសាច់ដុំកុំឱ្យកកស្ទះ បើគ្មានវាទេរាងកាយនឹងច្របូកច្របល់។ |
| Health Belief Model | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីការសម្រេចចិត្តប្រព្រឹត្តអាកប្បកិរិយាថែរក្សាសុខភាព ដោយផ្អែកលើការយល់ដឹងរបស់បុគ្គលពីកម្រិតហានិភ័យ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ អត្ថប្រយោជន៍នៃការការពារ និងឧបសគ្គក្នុងការអនុវត្ត។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងក្នុងចិត្តថា តើការចំណាយលុយនិងទ្រាំស្អុះស្អាប់ពាក់ម៉ាសការពារ ពិតជាមានតម្លៃជាងការប្រថុយនឹងការឆ្លងជំងឺធ្ងន់ធ្ងរឬទេ? |
| Participatory action research | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមពីអ្នកពាក់ព័ន្ធ ឬប្រជាជនក្នុងសហគមន៍ដោយផ្ទាល់ ក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាល តាំងពីការរួមគ្នាស្វែងរកបញ្ហា រកមូលហេតុ រៀបចំផែនការដោះស្រាយ និងវាយតម្លៃលទ្ធផលរួមគ្នា។ | ដូចជាការសហការគ្នារវាងគ្រូពេទ្យនិងអ្នកជំងឺ ដើម្បីរួមគ្នាបង្កើតរូបមន្តថែទាំសុខភាពមួយដែលអ្នកជំងឺអាចធ្វើបានជាក់ស្តែងនិងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| Job Safety Analysis | ជាបច្ចេកទេសវិភាគការងារដោយបំបែកវាជាជំហានតូចៗតាមលំដាប់លំដោយ ដើម្បីរកមើលសក្តានុពលនៃគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចកើតមាននៅក្នុងជំហាននីមួយៗ រួចរកមធ្យោបាយកាត់បន្ថយ ឬការពារជាមុន។ | ដូចជាការចាក់មើលវីដេអូយឺតៗនៃសកម្មភាពធ្វើការងារ ដើម្បីរកមើលថាតើត្រង់វិនាទីណាដែលកម្មករអាចនឹងមានគ្រោះថ្នាក់ដួលឬមុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
