បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពកសិករ និងបរិស្ថាន ដោយផ្តោតលើការវាយតម្លៃចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយារបស់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណ (Quantitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីក្រុមកសិករគោលដៅ និងវិភាគទិន្នន័យតាមបែបស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pre-spraying Behavior Assessment ការវាយតម្លៃអាកប្បកិរិយាមុនពេលបាញ់ថ្នាំ |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃការយល់ដឹងអំពីការជ្រើសរើសថ្នាំ អានស្លាកសញ្ញា និងការរៀបចំឧបករណ៍ដែលកាត់បន្ថយហានិភ័យតាំងពីដើមទី។ | កសិករអាចរាយការណ៍ពីការអនុវត្តល្អដើម្បីបំពេញចិត្តអ្នកសម្ភាសន៍ (Social desirability bias) តែជាក់ស្តែងមិនបានអនុវត្តជាប់លាប់។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគខ្ពស់ទី២ គឺ (X̄ = ៣.១០) ស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អណាស់។ |
| During-spraying Behavior Assessment ការវាយតម្លៃអាកប្បកិរិយាកំឡុងពេលបាញ់ថ្នាំ |
ផ្តោតផ្ទាល់លើសកម្មភាពដែលមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុតចំពោះការប៉ះពាល់សារធាតុពុល (ឧទាហរណ៍៖ ការបាញ់បញ្ច្រាសខ្យល់ ការជក់បារីពេលបាញ់)។ | ពិបាកក្នុងការតាមដានសង្កេតមើលផ្ទាល់នៅចម្ការ ភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើចម្លើយប្រាប់របស់កសិករ។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគខ្ពស់ជាងគេបំផុត គឺ (X̄ = ៣.១២) ស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អណាស់។ |
| Post-spraying Behavior Assessment ការវាយតម្លៃអាកប្បកិរិយាក្រោយពេលបាញ់ថ្នាំ |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះបរិស្ថាន និងសហគមន៍ ដូចជាការទុកដាក់សំបកកំប៉ុង និងការសម្អាតខ្លួនប្រាណ។ | ជារឿយៗតែងតែត្រូវបានកសិករមើលរំលង ឬមិនចាត់ទុកជារឿងអាទិភាព ដែលធ្វើឲ្យការវាយតម្លៃផ្នែកនេះងាយនឹងទទួលបានពិន្ទុទាប។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគទាបជាងគេ គឺ (X̄ = ២.៨២) ទោះបីស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អណាស់ក្តី តែទាបជាងដំណាក់កាលផ្សេងៗទៀត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានមិនច្រើនទេ ដោយផ្តោតជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់ការវិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើកសិករនៅឃុំ Wang Sapparot ស្រុក Khlung ខេត្ត Chanthaburi ប្រទេសថៃ ភាគច្រើនជាអ្នកដាំឈើហូបផ្លែ (ទុរេន សាវម៉ាវ មង្ឃុត) នៅចន្លោះឆ្នាំ ២០១២-២០១៣។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកបរិបទសេដ្ឋកិច្ច ការអប់រំ និងប្រភេទដំណាំរបស់តំបន់នោះ ដែលវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការស្វែងយល់ ពីព្រោះកសិករនៅតំបន់ព្រំដែន ឬតំបន់ដាំឈើហូបផ្លែនៅកម្ពុជាច្រើនតែប្រឈមនឹងបញ្ហា និងប្រើប្រាស់ផលិតផលគីមីកសិកម្មស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយារបស់កសិករក្នុងការសិក្សានេះ គឺអាចយកមកអនុវត្ត និងមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ក្របខ័ណ្ឌនៃការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំមួយ សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីវាយតម្លៃ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាព-បរិស្ថានដែលបង្កដោយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីខុសបច្ចេកទេស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Acetylcholinesterase | ជាអង់ស៊ីមនៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ដែលមានតួនាទីបញ្ឈប់ការបញ្ជូនសញ្ញាប្រសាទ។ នៅពេលកសិករស្រូបយកថ្នាំគីមីប្រភេទអ័រហ្គាណូផូស្វាត វានឹងទៅរារាំងដំណើរការអង់ស៊ីមនេះ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទធ្វើការហួសកម្រិត បណ្តាលឱ្យកន្ត្រាក់សាច់ដុំ ថប់ដង្ហើម និងអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ | ដូចជាប៉ូលីសចរាចរណ៍ដែលជួយបញ្ឈប់រថយន្តនៅស្តុប បើគ្មានប៉ូលីសនេះទេ រថយន្តនឹងបន្តបើកបុកគ្នាច្របូកច្របល់ពេញផ្លូវ។ |
| Organophosphate | គឺជាក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមានជាតិពុលខ្លាំង ដែលវាទប់ស្កាត់អង់ស៊ីមក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ សារធាតុនេះងាយជ្រាបចូលរាងកាយតាមរយៈស្បែក ជាពិសេសនៅពេលកសិករមានកម្តៅខ្លួន ឬបាញ់ថ្នាំនៅពេលថ្ងៃត្រង់ក្តៅខ្លាំង។ | ដូចជាអាវុធគីមីដែលអាចសម្លាប់សត្រូវ(សត្វល្អិត)ភ្លាមៗ តែវាក៏ងាយនឹងជ្រាបចូលបំផ្លាញអ្នកប្រើប្រាស់ដែរ បើមិនពាក់អាវក្រោះការពារឱ្យបានជិតល្អ។ |
| Acute Toxicity | គឺជាការកើតមានអាការៈពុលភ្លាមៗ និងធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីរាងកាយបានស្រូបយកសារធាតុគីមីក្នុងបរិមាណច្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លី ដែលអាចបណ្តាលឱ្យវិលមុខ ក្អួតចង្អោរ សន្លប់ ឬអាចបាត់បង់ជីវិតប្រសិនបើមិនសង្គ្រោះទាន់ពេល។ | ដូចជាការត្រូវពស់វែកចឹក ដែលជាតិពុលធ្វើទុក្ខភ្លាមៗ និងត្រូវការសង្គ្រោះបន្ទាន់តាំងពីនាទីដំបូង។ |
| Chronic Toxicity | គឺជាការសន្សំសំចៃជាតិពុលក្នុងរាងកាយបន្តិចម្តងៗ ក្នុងរយៈពេលយូរ ដែលបណ្តាលមកពីការប៉ះពាល់ ឬស្រូបយកថ្នាំគីមីញឹកញាប់ ទោះក្នុងបរិមាណតិចតួចក៏ដោយ ដែលអាចបង្កជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ដូចជាមហារីក ឬខូចមុខងារថ្លើមនៅថ្ងៃអនាគត។ | ដូចជាទម្លាប់នៃការជក់បារីរាល់ថ្ងៃ ដែលវាមិនធ្វើឱ្យអ្នកជក់ស្លាប់ភ្លាមៗទេ តែវានឹងបំផ្លាញសួតបន្តិចម្តងៗរហូតដល់ធ្លាក់ខ្លួនឈឺធ្ងន់នៅប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយ។ |
| Pyrethroid | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតសំយោគដែលយកលំនាំតាមសារធាតុធម្មជាតិក្នុងផ្កាស្បៃរឿង។ វាមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់សត្វល្អិតបានលឿន ងាយបំបែកខ្លួន និងមិនសូវកកកុញក្នុងបរិស្ថាន តែវាអាចធ្វើឱ្យរមាស់ស្បែក ក្រហាយភ្នែក ឬប៉ះពាល់ផ្លូវដង្ហើមដល់អ្នកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាថ្នាំបាញ់មូសប្រចាំថ្ងៃក្នុងផ្ទះ ដែលសម្លាប់មូសបានលឿន និងឆាប់បាត់ក្លិន តែបើបាញ់ត្រូវភ្នែក ឬស្បែក វានឹងធ្វើឱ្យយើងក្រហាយ។ |
| Likert-type Scale | ជាឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ដែលគេប្រើក្នុងកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការអនុវត្ត ឬអាកប្បកិរិយារបស់កសិករ ដោយបែងចែកជាកម្រិតពិន្ទុតាមលំដាប់ (ឧទាហរណ៍៖ ០=មិនដែលអនុវត្តសោះ, ដល់ ៤=អនុវត្តជាប្រចាំរាល់ដង)។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសេវាកម្មដោយការចុចផ្តល់ផ្កាយពី ១ ដល់ ៥ ផ្កាយ ដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពេញចិត្ត។ |
| Pearson Product Moment Correlation | ជារូបមន្តស្ថិតិម៉្យាងដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើដើម្បីគណនា និងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថាតើ អថេរពីរមានទំនាក់ទំនងគ្នាកម្រិតណា (ឧទាហរណ៍ ក្នុងករណីនេះគឺការស្វែងរកថាតើ "កម្រិតចំណេះដឹង" របស់កសិករ ពិតជាមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យ "អាកប្បកិរិយាការពារ" របស់ពួកគេប្រសើរឡើងដែរឬទេ)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ជញ្ជីងទម្ងន់ទិន្នន័យ ដើម្បីថ្លឹងមើលថា តើបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ និងទិន្នផលស្រូវដែលទទួលបាន ពិតជាដើរស្របគ្នាឬយ៉ាងណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
