បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតលើអត្រាឆ្លងនៃពពួកប្រូតូហ្សូអា និងប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាម ដែលបង្កបញ្ហាសុខភាពនិងជំងឺផ្សេងៗដល់សត្វឆ្កែចិញ្ចឹម នៅក្នុងតំបន់ខេត្តសមុទ្រប្រាកាន (Samut Prakan) ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការប្រមូលគំរូឈាមសត្វឆ្កែ និងការពិនិត្យតាមមីក្រូទស្សន៍ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណមេរោគ និងរាប់ចំនួនកោសិកាឈាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Blood Smear and Microscopic Examination with Modified Wright Giemsa ការលាបពណ៌ Modified Wright Giemsa និងការពិនិត្យកញ្ចក់រអិលឈាមតាមមីក្រូទស្សន៍ |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទទម្រង់ប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាមបានដោយផ្ទាល់ (ដូចជា Ehrlichia canis ឬ Babesia canis) ក្នុងតម្លៃថោក។ វាជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារមាស (Gold Standard) សម្រាប់រោគវិនិច្ឆ័យ។ | ទាមទារអ្នកជំនាញដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ក្នុងការអានកោសិកាឈាម និងចំណាយពេលយូរក្នុងការពិនិត្យកម្រិតពង្រីកអតិបរមា។ | រកឃើញអត្រាឆ្លង Ehrlichia canis (១៤.០៥%) និង Microfilaria (១៣.៥១%) ជាអត្រាខ្ពស់ជាងគេក្នុងការសិក្សា។ |
| Complete Blood Count (CBC) and Packed Cell Volume (PCV) ការរាប់គ្រាប់ឈាមទូទៅ និងការវាស់កម្រិតកោសិកាឈាមក្រហម |
ផ្តល់ព័ត៌មានទូទៅអំពីស្ថានភាពសុខភាពសត្វ និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ ដូចជាកម្រិតនៃភាពស្លេកស្លាំង។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីប្រភេទមេរោគ ឬប៉ារ៉ាស៊ីតជាក់លាក់បានឡើយ វាគ្រាន់តែជារោគសញ្ញាគាំទ្រប៉ុណ្ណោះ។ | តម្លៃមធ្យមនៃ PCV គឺ ៣៤.៥% និង Hemoglobin ១២.៧៥ gm/dl ដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលនឹងសត្វធម្មតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទូទៅសម្រាប់ការវិភាគឈាម ដែលមិនទាមទារបច្ចេកវិទ្យាទំនើបខ្លាំងនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការកម្លាំងពលកម្មនិងអ្នកជំនាញផ្នែករោគវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដោយប្រមូលគំរូសត្វឆ្កែតែក្នុងខេត្តសមុទ្រប្រាកាន (Samut Prakan) ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុក្តៅហើយសើម។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុនិងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នា ដែលអំណោយផលដល់ភ្នាក់ងារចម្លងរោគ (Ticks, Fleas) ប៉ុន្តែទិន្នន័យនេះចាស់បន្តិច ហើយប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំហំនៃការឆ្លងក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នឡើយ។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្ទង់មតិ និងបច្ចេកទេសធ្វើតេស្តឈាមនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការអនុវត្តក្នុងគ្លីនិកបសុពេទ្យនៅកម្ពុជា។
សរុបមក បច្ចេកទេសនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏មានតម្លៃសមរម្យ និងមានប្រសិទ្ធភាព ដែលគ្លីនិក និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជាអាចអនុវត្តបានភ្លាមៗ ដើម្បីកែលម្អការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសត្វចិញ្ចឹម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ehrlichia canis (បាក់តេរី Ehrlichia canis) | ជាប្រភេទបាក់តេរីម្យ៉ាងដែលឆ្លងចូលទៅក្នុងកោសិកាឈាមស (Monocytes) របស់សត្វឆ្កែ តាមរយៈការខាំពីសត្វធីក (Tick) ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺ Ehrlichiosis ធ្វើឱ្យសត្វមានអាការៈក្តៅខ្លួន និងហូរឈាមខុសប្រក្រតី។ | វាប្រៀបដូចជាចោរដែលលួចចូលទៅពួនក្នុងបន្ទាយទាហាន (កោសិកាឈាមស) រួចបំផ្លាញប្រព័ន្ធការពារពីរាងកាយសត្វ។ |
| Babesia canis (ប្រូតូហ្សូអា Babesia canis) | ជាប្រភេទប្រូតូហ្សូអា (ប៉ារ៉ាស៊ីតឯកកោសិកា) ដែលចូលទៅរស់នៅនិងបំផ្លាញកោសិកាឈាមក្រហមរបស់សត្វឆ្កែ បណ្តាលឱ្យមានជំងឺស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ និងខាន់លឿង។ | ដូចជាសត្វល្អិតដែលចូលទៅស៊ីកម្ទេចគ្រាប់ឈាមក្រហម ដែលធ្វើឱ្យឈាមប្រែជាស្លេក និងគ្មានកម្លាំងដឹកនាំអុកស៊ីសែនក្នុងរាងកាយ។ |
| Microfilaria (កូនព្រូនបេះដូងក្នុងឈាម) | ជាទម្រង់កូនញាស់ដំបូងនៃព្រូនបេះដូង (Dirofilaria immitis) ដែលចរាចរនៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់សត្វឆ្កែ ហើយវាឆ្លងពីសត្វមួយទៅសត្វមួយទៀតតាមរយៈមូសខាំ។ | ដូចជាកូនដង្កូវតូចៗដែលហែលតាមចរន្តទឹក (ឈាម) មុនពេលវាលូតលាស់ទៅជាព្រូនធំៗរស់នៅក្នុងបេះដូងសត្វ។ |
| Packed Cell Volume (កម្រិតកំហាប់កោសិកាឈាមក្រហម) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃបរិមាណកោសិកាឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុប (PCV) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើសត្វឆ្កែមានបញ្ហាស្លេកស្លាំង កង្វះជាតិទឹក ឬមានសុខភាពធម្មតា។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់បរិមាណសាច់ផ្លែឈើធៀបនឹងទឹកនៅក្នុងកែវទឹកក្រឡុក ថាតើវាខាប់ ឬរាវពេក។ |
| Mixed infection (ការឆ្លងមេរោគចម្រុះ) | ស្ថានភាពដែលសត្វឆ្កែមួយក្បាលបានឆ្លងមេរោគ ឬប៉ារ៉ាស៊ីតលើសពីមួយប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍ ឆ្លងទាំង Ehrlichia canis និង Microfilaria ព្រមគ្នា) ដែលធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនិងពិបាកព្យាបាល។ | ដូចជាផ្ទះមួយដែលត្រូវបានចោរពីរក្រុមផ្សេងគ្នាចូលលួចក្នុងពេលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យការខូចខាតមានទំហំធំធេងជាងមុន។ |
| Modified Wright Giemsa (ការលាបពណ៌ Modified Wright Giemsa) | ជាបច្ចេកទេសលាបពណ៌គីមីទៅលើកញ្ចក់រអិលឈាម (Blood smear) ដើម្បីធ្វើឱ្យកោសិកាឈាម និងប៉ារ៉ាស៊ីតផ្លាស់ប្តូរពណ៌ ងាយស្រួលក្នុងការមើលឃើញនិងសម្គាល់លក្ខណៈរូបរាងក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (UV) ដើម្បីឆ្លុះរកទីតាំងស្នាមម្រាមដៃ ដែលភ្នែកទទេមិនអាចមើលឃើញ។ |
| Indirect Immuno-Fluorescence Antibody (តេស្តអង់ទីគ័រ IFA) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តកម្រិតខ្ពស់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីរកមើលអង់ទីគ័រប្រឆាំងនឹងមេរោគក្នុងឈាម ដោយប្រើសារធាតុបញ្ចេញពន្លឺ (Fluorescent) ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការឆ្លងមេរោគជាក់លាក់ណាមួយដោយភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ | ប្រៀបដូចជាការបំពាក់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាពន្លឺទៅលើប៉ូលីស (អង់ទីគ័រ) ដើម្បីបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាមានវត្តមានសត្រូវ (មេរោគ) នៅក្នុងរាងកាយឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
