បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះស្រាវជ្រាវពីការកកើត ការអភិវឌ្ឍ និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គមនៃឧស្សាហកម្មសិប្បកម្មប្រពៃណីនៅខេត្តក្វាងណាម-ដាណាង (Quang Nam - Da Nang) ក្នុងបរិបទនយោបាយដែលផ្លាស់ប្តូរពីសម័យរាជវង្សង្វៀន (Nguyen Dynasty) ដល់សម័យអាណានិគមបារាំងចន្លោះឆ្នាំ ១៨០២ ដល់ ១៩៤៥។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ជាចម្បងនូវវិធីសាស្រ្តប្រវត្តិសាស្ត្រ និងតក្កវិជ្ជា រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយនឹងការស្រាវជ្រាវចុះវាលផ្ទាល់នៅតាមភូមិសិប្បកម្ម និងការវិភាគប្រៀបធៀប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Archival and Documentary Research ការស្រាវជ្រាវឯកសារ និងបណ្ណសារ |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យផ្លូវការ តួលេខពន្ធដារ និងគោលនយោបាយច្បាស់លាស់ពីរាជវង្ស និងអាណានិគមបារាំង។ | ឯកសារអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកទស្សនៈរបស់អ្នកគ្រប់គ្រង និងខ្វះខាតទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងរបស់កម្មករសិប្បកម្មទូទៅ។ | បានរៀបចំឡើងវិញនូវប្រវត្តិគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិតិនាំចេញនៃសិប្បកម្មក្នុងខេត្តក្វាងណាម។ |
| Fieldwork and Oral History ការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ និងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រាប់ត (ផ្ទាល់មាត់) |
ជួយកត់ត្រានូវអាថ៌កំបាំងវិជ្ជាជីវៈ (ឧទាហរណ៍៖ ការធ្វើទឹកត្រី របៀបតម្បាញ) និងប្រវត្តិរឿងព្រេងនៅតាមភូមិដែលមិនមានកត់ត្រាក្នុងឯកសារផ្លូវការ។ | ព័ត៌មានផ្អែកលើការចងចាំរបស់អ្នកស្រុក ដែលអាចមានភាពមិនច្បាស់លាស់លើកាលបរិច្ឆេទ ឬតួលេខ។ | បានចងក្រងពីដើមកំណើត និងបច្ចេកទេសផលិតជាក់លាក់របស់ភូមិសិប្បកម្មប្រពៃណីដូចជា Nam O (ទឹកត្រី) និង Kim Bong (ចម្លាក់ឈើ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រនេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការចូលមើលបណ្ណសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់នៅតាមភូមិ និងជំនាញផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើតំបន់ Quang Nam - Da Nang ប្រទេសវៀតណាម ចន្លោះឆ្នាំ ១៨០២ ដល់ ១៩៤៥ ដោយពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើរបាយការណ៍រដ្ឋបាលបារាំង និងឯកសាររាជវង្សង្វៀន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះបង្ហាញពីគំរូនៃរបៀបដែលមហាអំណាចអាណានិគមទាញយកផលប្រយោជន៍ពីធនធានក្នុងស្រុក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលស្រដៀងគ្នារបស់បារាំងមកលើឧស្សាហកម្មសូត្រ ប្រាក់ និងកុលាលភាជន៍នៅកម្ពុជាក្នុងសម័យសហភាពឥណ្ឌូចិន។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងរបកគំហើញពីនិក្ខេបបទនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការសិក្សាប្រៀបធៀបពីការអភិវឌ្ឍសិប្បកម្មប្រពៃណីក្រោមឥទ្ធិពលអាណានិគមបារាំង។
ជារួម ឯកសារនេះបម្រើជាឯកសារយោងដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងអភិរក្ស និងធ្វើទំនើបកម្មភូមិសិប្បកម្មប្រពៃណី ព្រមទាំងធ្វើសមាហរណកម្មពួកវាទៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍វប្បធម៌។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Công tượng | ជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសិប្បករក្នុងសម័យរាជវង្សង្វៀន (Nguyen Dynasty) ដែលរដ្ឋកែនជាងសិប្បកម្មពូកែៗពីតាមភូមិឱ្យមកធ្វើការក្នុងរោងជាងរបស់រាជវាំងដោយបង្ខំ។ | ដូចជាការកែនទាហានដែរ ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យការទៅច្បាំង គឺគេកែនជាងសិប្បកម្មឱ្យទៅធ្វើការផលិតសម្ភារៈបម្រើឱ្យរាជវាំង។ |
| Biệt nạp | ជាទម្រង់នៃការបង់ពន្ធក្នុងសម័យសក្តិភូមិវៀតណាម ដែលសិប្បករមិនបង់ពន្ធជាប្រាក់ ឬស្រូវទេ តែត្រូវបង់ជាផលិតផលសិប្បកម្មដែលខ្លួនផលិតបាន (ដូចជា សូត្រ ស្ពាន់ គ្រឿងចម្លាក់) ទៅឱ្យរដ្ឋ។ | ដូចជាអ្នកធ្វើនំបង់ពន្ធជូនរដ្ឋជានំ ឬអ្នកនេសាទបង់ពន្ធជាត្រី ជំនួសឱ្យការបង់ពន្ធជាប្រាក់។ |
| Tượng cục | គឺជាអង្គភាព ឬរោងជាងសិប្បកម្មរបស់រដ្ឋក្នុងសម័យរាជវង្សង្វៀន ដែលប្រមូលផ្តុំសិប្បករជំនាញៗដើម្បីផលិតសម្ភារៈសឹក សារពើភណ្ឌ និងទំនិញប្រណីតៗសម្រាប់តែរាជវាំងប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជារោងចក្រផ្តាច់មុខរបស់រដ្ឋ ដែលផលិតសម្ភារៈសម្រាប់តែការប្រើប្រាស់របស់រដ្ឋាភិបាល។ |
| Khai thác thuộc địa | ជាគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាណានិគមបារាំង ដែលផ្តោតលើការកេងប្រវ័ញ្ចធនធានធម្មជាតិ និងកម្លាំងពលកម្មថោកនៅប្រទេសអាណានិគម ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ និងការនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសបារាំង។ | ដូចជាការបូមយកទឹកពីអណ្តូងអ្នកដទៃយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះខ្លួនឯង ដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនឯងមានបាន។ |
| Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa | ជាទម្រង់ផលិតកម្មមូលធននិយមដែលលេចឡើងនៅចុងសម័យអាណានិគម ដែលម្ចាស់មូលធនវិនិយោគទិញម៉ាស៊ីន ទិញវត្ថុធាតុដើម និងជួលកម្មករឱ្យធ្វើការដើម្បីផលិតទំនិញលក់យកប្រាក់ចំណេញ ជំនួសឱ្យការផលិតលក្ខណៈគ្រួសារ។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរពីការតម្បាញក្រមាពាក់ក្នុងគ្រួសារ ទៅជាការបើករោងចក្រតម្បាញជួលកម្មករដើម្បីផលិតលក់យកចំណេញ។ |
| Kinh tế hàng hóa | ជាប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មដែលផលិតផលត្រូវបានបង្កើតឡើងមិនមែនសម្រាប់តែការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ឬផ្គត់ផ្គង់តែក្នុងគ្រួសារនោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ធ្វើជាទំនិញលក់ដូរ និងផ្លាស់ប្តូរនៅលើទីផ្សារដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការដាំបន្លែក្នុងចម្ការធំៗដើម្បីយកទៅលក់បោះដុំនៅផ្សារ មិនមែនគ្រាន់តែដាំហូបក្នុងផ្ទះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
