បញ្ហា (The Problem)៖ តើជំនឿ និងសាសនាជនជាតិដើមនៅលើពិភពលោករួមទាំងប្រទេសវៀតណាម កំពុងងើបឡើងវិញ និងអភិវឌ្ឍដោយរបៀបណា នៅក្នុងបរិបទនៃសកលភាវូបនីយកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរសង្គម?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះជាលក្ខណៈគុណវិស័យ ដោយផ្អែកលើការវិភាគឯកសារ និងការចុះសិក្សាផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Secondary Literature Review and Comparative Analysis ការរំលឹកឯកសារបន្ទាប់បន្សំ និងការវិភាគប្រៀបធៀប |
ផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅ និងបរិបទសកលអំពីឥទ្ធិពលនៃសកលភាវូបនីយកម្មទៅលើការងើបឡើងវិញនៃសាសនាជនជាតិដើម។ ជួយបង្កើតជាក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីរឹងមាំសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។ | អាចខ្វះការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងអារម្មណ៍ផ្ទាល់របស់អ្នកជឿនៅក្នុងបរិបទមូលដ្ឋានជាក់លាក់ណាមួយ។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងតភ្ជាប់និន្នាការរួមនៃការងើបឡើងវិញនៃជំនឿសាសនាជនជាតិដើមនៅជុំវិញពិភពលោក (ដូចជានៅ ឡាតវី ម៉ុងហ្គោលី និងឥណ្ឌា) ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយវៀតណាម។ |
| Ethnographic Fieldwork and In-depth Interviews ការចុះកម្មសិក្សាជាតិពន្ធុវិទ្យា និងការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ |
ទទួលបានទិន្នន័យរស់រវើក ជាក់ស្តែង និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបទពិសោធន៍ផ្ទាល់របស់អ្នកប្រតិបត្តិជំនឿ។ ជួយបញ្ជាក់ពីមូលហេតុផ្លូវចិត្ត និងសង្គមដែលជំរុញឱ្យពួកគេប្រកាន់ខ្ជាប់ជំនឿនេះ។ | ទាមទារការចំណាយពេលវេលាយូរ (រហូតដល់ ១៨ខែ) និងត្រូវការការកសាងទំនុកចិត្តខ្ពស់ជាមួយសហគមន៍ដើម្បីឱ្យពួកគេហ៊ានចែករំលែកព័ត៌មានដែលធ្លាប់ជារឿងសម្ងាត់។ | ប្រមូលបានទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីទីសក្ការៈប្រមាណ ១០០កន្លែង និងសម្ភាសន៍អ្នកតំណាងជំនឿ (Thanh Đồng) ជាង ១០០នាក់ នៅភាគខាងជើង និងកណ្តាលប្រទេសវៀតណាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យនេះ ទាមទារការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ពេលវេលាយូរសម្រាប់ការចុះមូលដ្ឋាន និងទំនាក់ទំនងល្អនៅក្នុងសហគមន៍គោលដៅ។
ការសិក្សានេះផ្តោតជាចម្បងលើទិន្នន័យពីអ្នកប្រតិបត្តិជំនឿគោរពមាតា (Tam Phủ, Tứ Phủ) នៅភាគខាងជើង និងភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងទាញយកឯកសារប្រៀបធៀបពីប្រទេសមួយចំនួនទៀត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះកម្ពុជាក៏មានជំនឿអរូបី និងការគោរពអ្នកតា ឬរូបអារក្ស ដែលកំពុងរងឥទ្ធិពលពីសកលភាវូបនីយកម្ម និងបម្រែបម្រួលសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវសង្គមវិទ្យា និងនគរូបនីយកម្មនៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ឱ្យស៊ីជម្រៅពីទំនាក់ទំនងរវាងសាសនាជនជាតិដើម និងសកលភាវូបនីយកម្ម នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចការពារអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជាតិ និងប្រើប្រាស់បេតិកភណ្ឌទាំងនេះជាឧបករណ៍ការទូតវប្បធម៌ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Globalization | ដំណើរការនៃការតភ្ជាប់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងសង្គមរវាងប្រទេសនានានៅជុំវិញពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យព្រំដែនជាតិកាន់តែមានភាពស្តើង និងបង្កើនការពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅក្នុងបរិបទស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាកត្តាដែលធ្វើឱ្យមនុស្សបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ និងស្វែងរកទីពឹងផ្លូវចិត្តពីជំនឿ។ | ដូចជាការបើកទ្វារផ្ទះទាំងអស់នៅក្នុងភូមិមួយឱ្យចូលគ្នា ដែលធ្វើឱ្យអ្នកភូមិងាយស្រួលដើរលេង និងដោះដូរទំនិញគ្នា ប៉ុន្តែអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ភាពឯកជនរបស់គ្រួសារនីមួយៗ។ |
| Indigenous religion | ប្រព័ន្ធជំនឿ ការគោរពបូជា និងពិធីសាសនាដែលកើតចេញពីវប្បធម៌ និងប្រពៃណីរាប់ពាន់ឆ្នាំរបស់ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ ឬប្រទេសជាក់លាក់ណាមួយ ជាជាងសាសនាធំៗដែលផ្សព្វផ្សាយពីក្រៅ។ វាមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិ និងភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបប្រចាំគ្រួសារដែលបន្តវេនពីដូនតា ដែលមានរសជាតិខុសប្លែកពីម្ហូបនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានខ្នាតអន្តរជាតិ។ |
| Intangible cultural heritage | ការអនុវត្ត ការសម្តែង ជំនាញ និងចំណេះដឹង (រួមទាំងឧបករណ៍ ឬទីកន្លែងពាក់ព័ន្ធ) ដែលសហគមន៍ទទួលស្គាល់ថាជាផ្នែកមួយនៃកេរដំណែលវប្បធម៌របស់ពួកគេ ដែលមិនមានរូបរាងជារបស់របររូបី (ឧទាហរណ៍៖ របាំ ចម្រៀង ពិធីសាសនា ដូចជាជំនឿគោរពមាតានៅវៀតណាម)។ | ដូចជានិទានរឿងព្រេង ឬចំណេះដឹងត្បាញហូលផាមួងដែលជីដូនបង្រៀនចៅ វាជារបស់មានតម្លៃដែលមើលមិនឃើញជាដុំកំភួន តែរស់រានមានជីវិតតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់។ |
| Soft power | សមត្ថភាពរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការទាក់ទាញ និងមានឥទ្ធិពលលើប្រទេសដទៃទៀត តាមរយៈវប្បធម៌ តម្លៃនយោបាយ និងគោលនយោបាយការបរទេស ជាជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬការគាបសង្កត់សេដ្ឋកិច្ច។ ការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក៏ជាការប្រើប្រាស់អំណាចទន់ផងដែរ។ | ដូចជាការធ្វើឱ្យមិត្តភក្តិចូលចិត្ត និងធ្វើតាមយើងដោយសារអត្តចរិតល្អ និងភាពរួសរាយរាក់ទាក់របស់យើង ជាជាងការប្រើកម្លាំងកំហែងឱ្យគេធ្វើតាម។ |
| Spirit mediumship | ពិធីសាសនាដែលមនុស្សម្នាក់ (គ្រូចូលរូប) ដើរតួជាស្ពានចម្លង ឬជាកន្លែងសណ្ឋិតរបស់វិញ្ញាណ ទេវតា ឬព្រះ ដើម្បីទាក់ទង ផ្តល់ដំបូន្មាន ឬប្រទានពរដល់អ្នកមានជំនឿដែលបានចូលរួម។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃដើម្បីខលទាក់ទងទៅកាន់អ្នកដែលនៅឆ្ងាយ ដែលក្នុងទីនេះ គ្រូចូលរូបគឺជាទូរស័ព្ទដែលភ្ជាប់មនុស្សលោកទៅកាន់ពិភពវិញ្ញាណ។ |
| Cultural homogenization | ដំណើរការដែលវប្បធម៌ក្នុងតំបន់ ឬវប្បធម៌ចម្រុះបាត់បង់លក្ខណៈពិសេសរៀងៗខ្លួន ហើយប្រែក្លាយទៅជាមានលក្ខណៈដូចគ្នា ឬស្រដៀងគ្នាតាមស្តង់ដារវប្បធម៌សកល ដែលជាផលវិបាកមួយនៃសកលភាវូបនីយកម្ម។ | ដូចជាការយកថ្នាំពណ៌ចម្រុះជាច្រើនមកលាយបញ្ចូលគ្នា ដែលចុងក្រោយបង្កើតបានជាពណ៌តែមួយ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ភាពស្រស់ស្អាតនៃពណ៌ដើមនីមួយៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
